به گزارش کردپرس، آهوهای اورفا که تحت حفاظت قرار دارند، امسال نیز همراه با نوزادان خود در منطقه توسعه حیات‌وحش قزل‌قویو در استان اورفا مشاهده شدند و بار دیگر توجه دوستداران طبیعت را به یکی از ارزشمندترین گونه‌های جانوری ترکیه جلب کردند.

این گونه که با نام علمی Gazella marica شناخته می‌شود، در میان مردم با نام‌های آهوی اورفا یا آهوی شنی شناخته شده و یکی از گونه‌های نادر آنتیلوپ در جهان است. این حیوان در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده «آسیب‌پذیر» قرار دارد و زیستگاه آن از بیابان‌های عربستان و سوریه تا دشت‌های جنوب‌شرق ترکیه امتداد یافته است.

آهوهای اورفا با پاهای باریک و پوشش قهوه‌ای روشن و کرم‌رنگ، به‌خوبی با محیط طبیعی خود استتار می‌کنند و تشخیص آنها در دشت‌ها دشوار است. شاخ نرهای این گونه تا حدود ۴۲ سانتی‌متر رشد می‌کند، در حالی که ماده‌ها بدون شاخ متولد می‌شوند.

در ترکیه تنها دو گونه آهو زندگی می‌کنند؛ آهوی اورفا که زیستگاه اصلی آن اطراف استان اورفا است و آهوی کوهی که تنها در استان ختای یافت می‌شود.

منطقه قزل‌قویو با وسعت ۱۵ هزار و ۳۳۷ هکتار در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان منطقه توسعه حیات‌وحش اعلام شد و تحت عنوان «منطقه حفاظت از زیستگاه و گونه» در چارچوب استانداردهای IUCN قرار گرفت.

همچنین ایستگاه تکثیر آهو که در سال ۲۰۰۵ در این منطقه تأسیس شد، اکنون یکی از مهم‌ترین مراکز تکثیر این گونه در ترکیه به شمار می‌رود.

بر اساس آخرین آمار، در سرشماری سال ۲۰۲۲ تعداد ۳۹۳ رأس آهوی آزاد در این منطقه ثبت شده بود و با رهاسازی آهوهای پرورش‌یافته در سال‌های بعد، جمعیت آنها از ۴۱۳ رأس فراتر رفته است.

برای پایش دقیق جمعیت این گونه بدون ایجاد استرس برای حیوانات، اداره حفاظت از طبیعت و پارک‌های ملی ترکیه با همکاری مؤسسه تحقیقات جنگلداری جنوب‌شرق آناتولی، پروژه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی اجرا کرده است.

در این طرح، تصاویر ثبت‌شده توسط پهپادها تحلیل می‌شوند و بدون نیاز به زنده‌گیری یا نصب پلاک شناسایی، آمار جمعیت آهوها استخراج می‌شود.

آهوهای تکثیرشده در قزل‌قویو تنها در همین منطقه باقی نمی‌مانند و بخشی از آنها برای تقویت جمعیت این گونه به منطقه استقرار آهو در کوه جودی نیز منتقل می‌شوند.

از آنجا که این حیوانات تنها یک بار در سال زادآوری می‌کنند، تولد هر نسل جدید به‌طور مستمر با استفاده از دوربین‌های تله‌ای و فرستنده‌های GPS توسط کارشناسان پایش می‌شود.

تصاویر ثبت‌شده از گله‌های آهو همراه با نوزادان تازه متولدشده، نشان‌دهنده افزایش جمعیت این گونه ارزشمند و موفقیت اقدامات حفاظتی در یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های طبیعی آن در ترکیه است.

ترانه مشعور «اورفانین اطرافی دومانلی داغلار»

گفتنی است، آهوهای اورفا در فرهنگ و موسیقی فولکلور این منطقه نیز جایگاهی ویژه دارند. در ترانه مشهور «اورفانین اطرافی دومانلی داغلار» به معنای «اطراف اورفا را کوه‌های مه‌آلود فرا گرفته‌اند»، از آهویی سخن گفته می‌شود که در کوه‌های اورفا سرگردان است و در فراق جگرگوشه اش می‌گرید. در ترجیع‌بند این ترانه نیز به آهو هشدار داده می‌شود که در کوه‌ها نگردد، زیرا شکارچیان او را شکار کرده و از مادر، پدر و یارش جدا خواهند کرد. به این ترتیب، آهو در این ترانه تنها یک حیوان بومی نیست، بلکه به نمادی از جدایی، دلتنگی، فقدان و رنج انسان تبدیل می‌شود؛ تصویری که پیوند عمیق این گونه با حافظه فرهنگی مردم اورفا را نشان می‌دهد.