به گزارش کردپرس، گۆنش داشلی، پژوهشگر حوزه عدالت انتقالی، با اشاره به بحث بازگشت احتمالی گریلاهای PKK در چارچوب روند صلح، تأکید کرد که این فرآیند تنها با خلع سلاح پایان نمییابد و مستلزم تضمینهای قانونی، پذیرش مسئولیتهای تاریخی، ایجاد بستر مشارکت سیاسی و اجرای سازوکارهای عدالت انتقالی است. او هشدار داد که در صورت نبود این شرایط، بازگشت نیروها میتواند با خطرات امنیتی، قضایی و اجتماعی مواجه شود و روند صلح را با چالش روبهرو کند.
همزمان با ادامه بحثها درباره روند صلح و احتمال بازگشت اعضا و گریلاهای حزب کارگران کردستان (PKK) به عرصه زندگی مدنی و سیاسی، گۆنش داشلی، پژوهشگر حوزه عدالت انتقالی، تأکید کرد که این بازگشت تنها با صدور یک قانون یا تحویل سلاحها محقق نخواهد شد و نیازمند مجموعهای از تضمینهای سیاسی، حقوقی و اجتماعی است.
داشلی در گفتوگویی مفصل با مزوپوتامیا درباره روند جاری اظهار داشت که تجربههای جهانی نشان میدهد خلع سلاح معمولاً پس از ایجاد بسترهای قانونی و سیاسی صورت میگیرد. او با اشاره به نمونههایی چون ایرلند شمالی، کلمبیا و نپال گفت: «موضوع فقط بازگشت افراد نیست؛ بلکه باید جامعه، نهادهای دولتی و ساختارهای امنیتی نیز برای این مرحله آماده شوند.»
به گفته او، یکی از مهمترین مسائل، تضمین امنیت و آینده افرادی است که پس از سالها حضور در صفوف مبارزه مسلحانه تصمیم به بازگشت میگیرند. داشلی با اشاره به تجربه برخی کشورها گفت: «اگر امروز قانونی تصویب شود، از کجا میدانیم که چند سال بعد دوباره علیه این افراد پرونده قضایی تشکیل نخواهد شد؟ این همان جایی است که ضرورت تضمینهای حقوقی خود را نشان میدهد.»
این پژوهشگر عدالت انتقالی تأکید کرد که بحث بازگشت گریلاها مستقیماً با مفهوم عدالت پیوند خورده است. او گفت: «اگر افرادی در مقطعی از تاریخ، در نتیجه سیاستها و نقض حقوق از سوی دولت، زندگی عادی خود را رها کرده و به مبارزه مسلحانه روی آوردهاند، اکنون دولت باید شرایط بازگشت آنان را فراهم کند. این یک مسئله مربوط به عدالت است.»
دولت ترکیه باید به اشتباهات خود اعتراف کند!
او افزود که دولت صرفاً نباید به خلع سلاح نگاه امنیتی داشته باشد، بلکه باید با پذیرش بخشی از مسئولیتهای تاریخی خود زمینه ترمیم آسیبها را فراهم کند. داشلی در این باره تصریح کرد: «دولت باید به شکلی بگوید: "بله، اشتباهاتی رخ داده است. این اشتباهات به چنین وضعیتی منجر شده و اکنون میخواهیم آن را جبران کنیم." بدون چنین رویکردی، سازوکار ترمیمی شکل نمیگیرد.»
داشلی همچنین بر ضرورت توجه به ریشههای بحران تأکید کرد و گفت هر چارچوب قانونی باید به دلایل شکلگیری مناقشه نیز بپردازد. او معتقد است تضمینهای حقوقی تنها زمانی معنا پیدا میکنند که دولت به علل تاریخی مسئله نیز توجه کند.
از نگاه او، بازگشت گریلاها صرفاً به معنای بازگشت فیزیکی به شهرها نیست، بلکه باید امکان مشارکت سیاسی و اجتماعی آنان نیز فراهم شود. داشلی با اشاره به تجربه ایرلند شمالی گفت: «افرادی که سالها درگیر فعالیت سیاسی و مبارزه بودهاند، پس از بازگشت نیز باید بتوانند به عنوان سوژه سیاسی به فعالیت ادامه دهند.»
او در یکی از مهمترین بخشهای این گفتگو تأکید کرد: «گریلاها پس از بازگشت باید بتوانند در صورت تمایل وارد فعالیت های سیاسی شوند. اگر بخواهند در حوزههای اجتماعی فعالیت داشته باشند، این امکان برایشان فراهم باشد. افرادی که سالها زندگی سیاسی داشتهاند، پس از بازگشت نیز باید بتوانند به راحتی در عرصه عمومی حضور داشته باشند.»
جامعه باید برای بازگشت نیروهای PKK آماده شود
این پژوهشگر همچنین نسبت به خطرات اجتماعی دوره پس از بازگشت هشدار داد و گفت تنها تصویب قانون کافی نیست. به باور او، جامعه نیز باید برای این تحول آماده شود. وی توضیح داد: «باید از هماکنون درباره این پرسشها فکر کرد که واکنش جامعه، نیروهای امنیتی و نهادهای مختلف به بازگشت این افراد چه خواهد بود. این آمادگی باید از پیش ایجاد شود.»
داشلی در ادامه به تجربه ایرلند اشاره کرد؛ جایی که بسیاری از مبارزان سابق پس از پایان درگیریها در فعالیتهای اجتماعی و سیاسی مشارکت کردند. او گفت در آن تجربه، حتی برخی از مبارزان سابق به روایت تاریخ مناقشه و انتقال تجربیات خود به نسلهای بعدی پرداختند و به بخشی از فرآیند آشتی اجتماعی تبدیل شدند.
او همچنین تأکید کرد که روند بازگشت نباید تنها بر خود گریلاها متمرکز باشد، بلکه خانوادهها و نزدیکان آنان نیز به حمایت و ترمیم نیاز دارند. به گفته او، دههها جدایی، زندان، درگیری و خشونت، آسیبهایی ایجاد کرده که بدون برنامههای اجتماعی و روانی قابل جبران نخواهد بود.
داشلی در پایان خاطرنشان کرد که موفقیت هر روند صلحی به میزان آمادگی دولت برای اجرای اصلاحات دموکراتیک و ایجاد تضمینهای پایدار بستگی دارد. او گفت بازگشت گریلاها زمانی میتواند به بخشی از یک صلح پایدار تبدیل شود که امنیت حقوقی، امکان فعالیت سیاسی، سازوکارهای عدالت انتقالی و پذیرش متقابل طرفها به طور همزمان فراهم شده باشد.
نظر شما