خبرگزاری کردپرس _  «جاده توسعه» یک کریدور ریلی _ بزرگراهی به طول ۱۱۹۰ کیلومتر است که از بندر فاو در حاشیه خلیج فارس آغاز و در ادامه با عبور از عراق، از مسیر استانبول به شبکه ترانزیتی اروپا متصل می‌شود.

در واقع «جاده توسعه»، یکی از بلندپروازی‌های مهم اردوغان برای ارتقای نقش منطقه‌ای و بین‌المللی ترکیه در ترانزیت کالا و مسافر در منطقه است. رئیس جمهور ترکیه، در جریان آیین افتتاحیه «نشست جهانی کریدورهای حمل‌ونقل» که تیرماه سال ۱۴۰۴ در استانبول برگزار شد، از پروژه «جاده توسعه» (Kalkınma Yolu) به عنوان یکی از مهم‌ترین طرح‌های راهبردی ترکیه در دهه آینده یاد کرد و گفت: «ما از طریق این پروژه، فرصت‌های ژئوپلیتیکی خود را به مزایای اقتصادی گسترده‌ای برای کل منطقه تبدیل خواهیم کرد».

به گفته اردوغان، در چشم‌انداز ۱۰ ساله این طرح، تأثیر مستقیم آن بر تولید بیش از ۵۰ میلیارد دلار برآورد شده و سالانه برای بیش از ۶۳ هزار نفر فرصت شغلی ایجاد خواهد کرد».

این پروژه در مرحله نهایی طراحی خطوط ریلی و بزرگراهی قرار دارد و ترکیه برای عملیاتی کردن این پروژه رایزنی‌های بسیار گسترده‌ای را با کشورهای مهم حاشیه خلیج فارس مانند عراق، امارات متحده عربی، قطر و ... انجام داده تا بخش عظیمی ترانزیت میان خلیج فارس و اروپا از طریق این کریدور انجام شود.

ارتقای موقعیت ترانزیتی عراق

«جاده توسعه» همچنین موقعیت ترانزیتی عراق را تا حد یک بازیگر بین المللی ارتقا می‌دهد. میثم صافی، سخنگوی وقت وزارت حمل‌ونقل عراق درباره این پروژه گفته است: «هدف این پروژه، تحول اقتصاد عراق از یک اقتصاد متکی به نفت به اقتصادی متنوع است. پیش‌بینی می‌شود پروژه مسیر توسعه و طرح‌های وابسته به آن، به‌طور مستقیم ۱۰۰ هزار فرصت شغلی و به‌صورت غیرمستقیم، از طریق سرمایه‌گذاری‌های مرتبط، یک میلیون و ۶۰۰ هزار فرصت شغلی برای جوانان کشور ایجاد کند.»

هزینه کل پروژه جاده توسعه بیش از ۱۷ میلیارد دلار برآورد شده است. اما کارشناسان اقتصاد و انرژی می‌گویند این سرمایه‌گذاری در مقابل درآمدی که این پروژه برای ترکیه و عراق خواهد داشت، ناچیز است.

غفلت وزارت راه از تکمیل یک کریدور راهبردی

عملیات اجرایی پروژه پروژه بزرگراهی شمال غرب _ جنوب غرب حدود ۱۲ سال قبل از طرح رسمی ایده اجرای «جاده توسعه» توسط اردوغان در سال ۱۴۰۲ ارایه شده است ولی با گذشت ۱۵ سال هنوز بخش های قابل توجهی از این پروژه در استان های کردستان، لرستان و آذربایجان غربی و کرمانشاه تکمیل نشده است.

این بزرگراه به طول ۱۴۸۲ کیلومتر یک کریدور موازی با پروژه «جاده توسعه» است که از گمرک بازرگان در مرز ترکیه آغاز و با عبور از استان های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، لرستان و خوزستان، به بندر امام در ساحل خلیج فارس متصل می شود.

این جاده ترانزیتی تقریبا همان کارکردهای مشابه پروژه اردوغان را دارد و قرار است یک دسترسی بزرگراهی برای حمل و نقل کالا و مسافر از خلیج فارس به کشورهای حاشیه غربی دریای خزر و اروپا را فراهم کند.

 پروژه بزرگراهی شمال غرب _ جنوب غرب یک طرح بسیار مهم و کلیدی در رقابت های منطقه ای برای ایران است ولی متاسفانه طی این سال‌ها تکمیل آن با یک حرکت لاکپشتی دنبال شده است. طرحی که علاوه بر تامین منافع اقتصادی کشور در سطح کلان، یک مسیر ارتباطی مناسب و تحول آفرین برای استان های محروم و توسعه نیافته غرب کشور برای دسترسی آسانتر به اروپا و خلج فارس محسوب می شود.

فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی آبان ماه ۱۴۰۴ در جریان بهره برداری از یکی از قطعات این کریدور در کردستان پیرامون آخرین وضعیت این پروژه گفت: از طول کل ۱۴۸۲ کیلومتری این کریدور، ۱۱۴۵ کیلومتر مورد بهره‌برداری قرار گرفته، ۲۰۷ کیلومتر در دست اجرا و ۱۳۰ کیلومتر در دست مطالعه و مناقصه است.

متاسفانه با وجود هشدارهای متعدد کارشناسان در زمینه عواقب اجرای پروژه «جاده توسعه» و کنار گذاشته ایران از فرایند ترازنیت کالا و مسافر از  حوزه خلیج فارس به اروپا، هیچ تحرک خاصی در سطح ملی برای تکمیل سریع تر کریدور بزرگراهی شمال غرب _ جنوب غرب دیده نمی شود. متاسفانه این پروژه بسیار مهم طی این سال ها قربانی فقر کلان نگری در مجموعه هایی مانند وزارت راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و استانداری‌ها و مجمع نمایندگان در استان‌های مسیر این کریدور مهم شده است. غفلت عجیب وزارت راه و شهرسازی از تکمیل سریع این پروژه می‌تواند تاوانی به بزرگی جاماندن ایران از رقابت‌ با کریدورهای جدید و تضعیف جایگاه ترانزیتی کشور را در پی داشته باشد. کمترین انتظار مردم کشاندن پای وزیر راه و شهرسازی به مجلس و سئوال از وی پیرامون چرایی انجام این غفلت بزرگ است.

گزارش: بهزاد خالوندی