به گزارش کردپرس، هجده ماه پس از سقوط حکومت بشار اسد، سوریه وارد مرحله‌ای از گذار شده که همزمان با ایجاد برخی آزادی‌های بی‌سابقه، مشکلات اقتصادی و ابهام‌های سیاسی نیز افزایش یافته است. «الکس مک‌کیور»، پژوهشگر مسائل سوریه که ماه‌های اخیر را در مناطق مختلف این کشور از جمله دمشق، حلب، حمص، لاذقیه، عفرین و شمال‌شرق سوریه سپری کرده، در گفت‌وگو با آمارجی تصویری چندوجهی از زندگی روزمره سوری‌ها ارائه می‌دهد.
دو دستاورد مهم: آزادی رفت‌وآمد و آزادی بیان
به گفته مک‌کیور، مهم‌ترین تغییرات ملموس پس از سقوط حکومت اسد، آزادی سفر در داخل کشور و امکان بیان آزادانه دیدگاه‌هاست.
او می‌گوید بسیاری از ایست‌های بازرسی که سال‌ها رفت‌وآمد میان شهرها را دشوار کرده بودند، برچیده شده‌اند و اکنون اتوبوس‌ها با هزینه‌ای نسبتاً پایین میان دمشق، حلب، قامشلو و دیگر شهرها تردد می‌کنند. همچنین شهروندان اکنون بدون ترس از بازداشت یا سرکوب، آشکارا از دولت انتقالی انتقاد می‌کنند؛ موضوعی که در دوران حکومت اسد تقریباً غیرممکن بود.
به گفته او، فضای فرهنگی دمشق نیز نسبت به گذشته پویاتر و بازتر شده است.
تنوع اجتماعی بیشتر، اما خدمات همچنان نابرابر
مک‌کیور محله جرمانا در حومه دمشق را نمونه‌ای از تغییرات اجتماعی سوریه می‌داند. این منطقه که پیش‌تر بیشتر محل سکونت دروزی‌ها و مسیحیان بود، اکنون میزبان جمعیتی از سراسر سوریه است.
هرچند وضعیت برق نسبت به ماه‌های نخست پس از سقوط حکومت بهبود یافته و بسیاری از خانه‌ها از انرژی خورشیدی استفاده می‌کنند، اما کیفیت خدمات عمومی همچنان در مناطق مختلف بسیار متفاوت است و برخی محله‌ها همچنان با کمبود امکانات روبه‌رو هستند.
تمرکز قدرت در حلقه‌ای محدود
به اعتقاد این پژوهشگر، یکی از مهم‌ترین مشکلات دولت انتقالی، تمرکز تصمیم‌گیری در حلقه‌ای کوچک پیرامون احمد الشرع، رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، است.
وزارتخانه‌های کلیدی مانند دفاع، کشور، دادگستری و امور خارجه در اختیار نزدیکان الشرع قرار دارد و حتی در وزارتخانه‌هایی که چهره‌های متنوع‌تری دیده می‌شوند، معاونان معمولاً نفوذ بیشتری نسبت به وزیران دارند.
او می‌گوید بسیاری از شهروندان معتقدند دولت بیش از آنکه به حل مشکلات داخلی توجه کند، بر کسب مشروعیت بین‌المللی و تبلیغات خارجی تمرکز کرده است.
حذف یارانه‌ها و تشدید بحران معیشتی
مک‌کیور بزرگ‌ترین چالش کنونی سوریه را وضعیت اقتصادی می‌داند.
به گفته او، دولت انتقالی بخش بزرگی از یارانه‌های سوخت، برق، نان و سایر کالاهای اساسی را حذف کرده و همین مسئله باعث افزایش شدید قیمت‌ها شده است.
دولت نیز عمدتاً درآمد خود را از تعرفه‌های گمرکی واردات تأمین می‌کند و هنوز نظام مالیاتی کارآمد یا قرارداد اجتماعی مشخصی میان دولت و شهروندان شکل نگرفته است.
شمال‌شرق سوریه؛ بیشترین فشار بر مناطق کردنشین
به گفته مک‌کیور، بحران اقتصادی بیش از همه در مناطق کردنشین شمال‌شرق سوریه احساس می‌شود.
پس از انتقال کنترل بخش مهمی از میادین نفتی به دولت مرکزی و کاهش یارانه‌های اداره خودگردان شمال و شرق سوریه، قیمت سوخت به‌شدت افزایش یافته است. این وضعیت باعث توقف فعالیت بسیاری از مینی‌بوس‌ها، کاهش سوخت ژنراتورهای برق و اختلال در انتقال آب شده است.
او نمونه‌ای از این وضعیت را تجربه شخصی خود در قامشلو عنوان می‌کند؛ جایی که به دلیل نبود سوخت، حتی سفر کوتاهی به شهر عامودا نیز لغو شد.
دستاوردهای مهم برای کردها
با وجود مشکلات، دولت انتقالی امتیازاتی را به کردها داده که در دوران اسد دست‌نیافتنی بود.
از جمله این اقدامات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
به رسمیت شناختن زبان کردی به عنوان یکی از زبان‌های ملی سوریه؛
اعلام نوروز به عنوان تعطیل رسمی کشور؛
اعطای تابعیت به ده‌ها هزار کردی که از دهه ۱۹۶۰ فاقد تابعیت بودند؛
به رسمیت شناختن مدارک تحصیلی مدارس اداره خودگردان.
به گفته مک‌کیور، این اقدامات پیشرفت مهمی محسوب می‌شوند، اما همزمان دولت دمشق از همین امتیازات برای پیشبرد روند ادغام و تضعیف ساختار اداره خودگردان شمال و شرق سوریه استفاده کرده است.
آینده‌ای مبهم
مک‌کیور تأکید می‌کند روند ادغام نیروهای سوریه دموکراتیک (SDF) و اداره خودگردان در ساختار دولت، پشت درهای بسته و بدون اطلاع‌رسانی شفاف انجام می‌شود و بسیاری از شهروندان کرد نیز از جزئیات آن اطلاعی ندارند.
او معتقد است هنوز مشخص نیست قانون احزاب، نظام آموزشی جدید و ساختار آینده مدیریت محلی چگونه خواهد بود و همین ابهام، آینده سیاسی مناطق کردنشین را نامشخص کرده است.
به باور این پژوهشگر، سوریه امروز نه شبیه دوران حکومت اسد است و نه هنوز به ثبات رسیده است. آزادی بیان، آزادی رفت‌وآمد و برخی حقوق فرهنگی و مدنی، به‌ویژه برای کردها، از مهم‌ترین دستاوردهای دوره انتقالی به شمار می‌روند. در مقابل، حذف یارانه‌ها، افزایش شدید هزینه‌های زندگی، تمرکز قدرت در دمشق و نبود شفافیت در تصمیم‌گیری، مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی دولت انتقالی هستند.
مک‌کیور در پایان نتیجه می‌گیرد: «دستاوردهای واقعی به دست آمده است، اما هنوز برای بسیاری از کردها رضایت‌بخش نیست و در شرایطی که تصمیم‌ها در فضایی غیرشفاف گرفته می‌شوند، پیش‌بینی آینده سوریه همچنان دشوار است.»