به گزارش کردپرس، کُردهای سوریه پس از خروج آمریکا و پیشروی نیروهای دولت جدید دمشق، با آیندهای مبهم روبهرو شدهاند؛ منطقه خودگردانی که بیش از یک دهه در شمالشرق سوریه شکل گرفته بود، اکنون در حال ادغام اجباری در ساختار جدید سوریه است؛ ساختاری که زیر نفوذ ترکیه و با پایان حضور نظامی ایالات متحده شکل میگیرد.
به گزارش رادیو ملی آمریکا، آخرین کاروان نیروهای آمریکایی این هفته سوریه را ترک کرد و به حضور حدود دهساله واشنگتن در این کشور پایان داد. این تحول در حالی رخ داد که نیروهای دولت سوریه در ژانویه گذشته با پشتیبانی ترکیه، بخشهای گستردهای از مناطق تحت کنترل کُردها را بازپس گرفتند و نیروهای کُرد را به محدودهای کوچکتر عقب راندند.
کُردهای سوریه که در سال ۲۰۱۲ همزمان با جنگ داخلی از کنترل حکومت بشار اسد خارج شدند، منطقهای خودگردان موسوم به «روژاوا» را پایهگذاری کردند؛ منطقهای که بر اصول سکولاریسم، مشارکت اقوام مختلف، دموکراسی محلی و برابری جنسیتی تأکید داشت. اکنون بسیاری از این دستاوردها در معرض از میان رفتن قرار گرفته است.
مقامهای کُرد میگویند پس از آنکه هزاران نیروی آنان در کنار آمریکا در نبرد با داعش کشته شدند، واشنگتن در مقطع حساس آنان را تنها گذاشت. نوروز احمد، از فرماندهان نیروهای دموکراتیک سوریه، گفته است آمریکا در نهایت منافع خود را دنبال کرد، هرچند این روند نباید به این شکل پایان مییافت.
بر اساس توافق آتشبس با میانجیگری آمریکا، اداره خودگردان شمال و شرق سوریه دیگر کنترل مرزها، منابع نفت و گاز و گذرگاههای اصلی را در اختیار نخواهد داشت. در مقابل، وعدههایی درباره به رسمیت شناختن حقوق کُردها داده شده است.
در شهر قامیشلو، یکی از مراکز اصلی کُردنشین سوریه، فضای نگرانی و بلاتکلیفی حاکم است. ساکنان محلی از احتمال ناامنی، غارت و درگیریهای تازه سخن میگویند. مدارس دولتی نیز از ژانویه برای اسکان خانوادههای آواره تعطیل شدهاند.
یکی دیگر از ضربههای سیاسی به کُردها، تغییر موضع برخی قبایل عرب منطقه بوده است. قبیله بانفوذ شَمَّر که سالها از ارکان ثبات منطقه به شمار میرفت، در ژانویه نیروهای خود را به حمایت از دولت دمشق فراخواند. این تغییر آرایش، توازن قدرت در شمالشرق سوریه را بیش از پیش به زیان کُردها تغییر داده است.
در عرصه نظامی نیز نیروهای کُرد پذیرفتهاند در ارتش سوریه ادغام شوند، اما دولت دمشق تشکیل یگانهای مستقل کُردی را نپذیرفته و با جذب نیروهای زن کُرد نیز مخالفت کرده است؛ موضوعی که از نگاه کُردها عقبگردی جدی در زمینه حقوق زنان و مشارکت سیاسی محسوب میشود.
همزمان، اقلیتهای مذهبی نیز نسبت به آینده نگراناند. دولت جدید سوریه به ریاست احمد الشرع، فرمانده پیشین مرتبط با القاعده، هرچند اعلام کرده از گذشته خود فاصله گرفته، اما پیشینه او و بخشی از نیروهایش باعث نگرانی گسترده اقلیتهایی چون ایزدیها، علویان، دروزیها و مسیحیان شده است.
ایزدیهای شمالشرق سوریه بیم دارند با تضعیف نیروهای کُرد، زمینه بازگشت داعش یا حملات گروههای تندرو فراهم شود. در ماههای اخیر نیز گزارشهایی از کشتار در مناطق اقلیتنشین و افزایش مهاجرت مسیحیان منتشر شده است.
با وجود فشارهای فزاینده، تهدیدهای اخیر به افزایش همگرایی میان کُردها انجامیده است. رهبران کُرد عراق نیز اختلافات گذشته را کنار گذاشته و از کُردهای سوریه حمایت سیاسی و انسانی کردهاند.
در بازار قامشلی، پرچمهای کُردی بیش از هر زمان دیگری دیده میشود؛ نمادی از هویت تازهای که طی بیش از یک دهه خودگردانی در میان نسل جوان شکل گرفته است. بسیاری از جوانان کُرد میگویند با وجود همه تهدیدها، احساس وحدت و هویت ملی آنان از گذشته پررنگتر شده است.
نظر شما