احمد گونشتکین هنرمند و روزنامه نگار و ستون نویس پایگاه خبری T24، در یادداشتی با عنوان «این کشور جنگ را بهاندازه کافی آزموده است؛ اکنون صلح را می آزماییم»، به بررسی طرح «قانون چارچوب» و فرصتهای پیش روی روند صلح در ترکیه پرداخت.
او نوشت که مردم این سرزمین بیش از ۴۰ سال است بهای سنگینی در قالب مرگ، ناپدیدشدن، مهاجرت، تخلیه روستاها، ازهمگسیختن زندگیها و داغدارشدن مادران پرداختهاند. به گفته گونشتکین، درد گاهی به زبان ترکی و گاهی به زبان کردی سخن گفته، اما در نهایت بر خانهها، سفرهها و قلبهای مشترکی فرود آمده است.
گونشتکین با بیان اینکه دیگر نباید درباره تعلق هر درد به یک گروه مشخص بحث کرد، نوشت: «اکنون باید درباره این صحبت کنیم که چگونه میتوان از شکلگیری دردهای تازه جلوگیری کرد.»
هیچ قانونی بهتنهایی نمیتواند صلح را برقرار کند
این هنرمند، طرح «قانون چارچوب» ارائهشده به پارلمان ترکیه را از منظر این حافظه تاریخی ارزیابی کرد. به نوشته او، هدف این قانون تنظیم فرایند حقوقی پس از خروج دائمی سلاحها از عرصه، فراهمکردن زمینه خلع سلاح و انتقال مسئلهای است که سالها زیر سایه سلاح قرار داشته، به حوزه حقوق و سیاست است.
گونشتکین تأکید کرد که هیچ قانونی بهتنهایی قادر به برقراری صلح نیست، زیرا صلح موضوعی بسیار گستردهتر، اجتماعیتر و انسانیتر از آن است که بتوان آن را در چند ماده قانونی خلاصه کرد.
او افزود که میتوان کاستیهای این طرح را به بحث گذاشت، مواد آن را نقد کرد و خواستار قانونی دموکراتیکتر و فراگیرتر شد؛ اما اگر دری به روی پایان مرگ انسانها و جایگزینی کلام و سیاست بهجای سلاح و درگیری باز شده است، باید بهجای بستن آن، راههایی برای گشودن هرچه بیشتر این در پیدا کرد.
گونشتکین نوشت که میزان صداقت طرفهای حاضر در این روند را زمان مشخص خواهد کرد، اما اگر نام این مسیر «صلح» باشد، نمیتوان حتی به احتمال تحقق آن نیز پشت کرد.
او ادامه داد: «برای من مهم نیست که صلح برای چه کسی دستاورد سیاسی به همراه خواهد داشت؛ مهم این است که جنگ دیگر چه چیزی را از مردم این کشور نخواهد گرفت.»
تصویری از احمد گونش تکین در نمایشگاه اتاق حافظه
صلح ممکن است کامل و بینقص از راه نرسد
گونشتکین با اشاره به فعالیتهای هنری خود طی حدود ۲۵ سال گذشته نوشت که در این مدت، حافظه جمعی ترکیه، مسئله کردها، ناپدیدشدگان، مهاجرتها و دردهایی را که جامعه از مواجهه با آنها پرهیز کرده، در مرکز آثار خود قرار داده است.
او گفت در این مسیر وارد دشوارترین و مناقشهبرانگیزترین حوزهها شده و گاه با وضعیتی روبهرو شده است که انتقاد به کارزار تخریب و واکنشها به سانسور تبدیل شدهاند؛ با این حال، از بیان دیدگاههای خود عقبنشینی نکرده است.
به نوشته گونشتکین، هنرمند سخنگوی یک حزب، دولت، اپوزیسیون یا تفکر سیاسی مشخص نیست، بلکه باید با وجدان، عقل و اراده خود حرکت کند و در جایی که همه سکوت کردهاند، سخن بگوید.
او افزود: «صلح ممکن است کامل و بینقص از راه نرسد؛ ممکن است دشوار باشد، کاستیهایی داشته باشد و به شجاعت نیاز پیدا کند، اما امکان صلح همیشه از ادامه جنگ ارزشمندتر است.»
تصویری از یکی از آثار احمد گونش تکین در نمایشگاه اتاق حافظه
اگر امروز از یک فرصت تاریخی برای صلح باشد، افق آن باید بسیار گستردهتر از خاموششدن سلاحها باشد
گونشتکین در ادامه یادداشت خود تأکید کرد که اگر امروز از یک فرصت تاریخی برای صلح سخن گفته میشود، افق آن باید بسیار گستردهتر از خاموششدن سلاحها باشد.
به نوشته او، صلح باید فضای اجتماعی تازهای ایجاد کند که در آن مردم در برابر قانون احساس امنیت کنند، بتوانند بدون ترس عقاید خود را بیان کنند و اجرای عدالت بر اساس هویت یا دیدگاه سیاسی افراد تغییر نکند.
او با انتقاد از رویکردهای گزینشی در زمینه آزادیها نوشت: «اگر این روند و قوانین جدید قرار است راه دستیابی انسانها به آزادی را باز کند، آزادی نمیتواند گزینشی باشد.»
گونشتکین تأکید کرد که صرفنظر از وابستگی حزبی، هویت، اندیشه یا دیدگاه سیاسی افراد، باید قانون یکسانی درباره روزنامهنگاران، سیاستمداران، نویسندگان و روشنفکرانی اجرا شود که به دلیل عقیده، سخن یا فعالیت سیاسی خود از آزادی محروم شدهاند.
او افزود: «در حالی که برای فردی که سلاح خود را کنار گذاشته است، راهی به سوی آزادی جستوجو میکنیم، سخننگفتن از آزادی کسانی که هرگز سلاح به دست نگرفتهاند، تناقض بزرگی خواهد بود.»
به نوشته گونشتکین، نمیتوان با اعطای آزادی به یک گروه و نادیدهگرفتن آزادی گروهی دیگر، صلح اجتماعی برقرار کرد؛ همانگونه که قوانین صلح نیز نباید بر اساس فرد، هویت، حزب یا اندیشه تغییر کنند: «عدالت زمانی ارزشمند است که برای همه عدالت باشد. آزادی زمانی معنا دارد که آزادی همه باشد و صلح نیز تنها هنگامی واقعی است که همه را در بر بگیرد.»
شجاعت امروز در برساختن صلح است
گونشتکین با اشاره به پیامدهای بیش از چهار دهه درگیری نوشت که ترکیه جنگ را بهاندازه کافی آزموده و نتیجه آن را نیز همگان دیدهاند؛ هزاران انسان جان خود را از دست دادهاند، دردهایی انباشته شده که نسلها ادامه خواهد یافت و ترس و فاصله میان بخشهای مختلف جامعه افزایش پیدا کرده است.
او تأکید کرد که اگر اکنون فرصتی به وجود آمده، نباید آن را با خشم ناشی از گذشته از میان برد، بلکه باید با شجاعت و نگاه به آینده گسترش داد.
به نوشته او، صلح به معنای فراموشکردن گذشته نیست؛ برعکس، صلح یعنی بهیادآوردن گذشته و شکلدادن به ارادهای مشترک برای جلوگیری از تکرار همان رنجها.
گونشتکین خاطرنشان کرد که نه میتوان گذشته را تغییر داد و نه جانباختگان را بازگرداند، اما میتوان مانع از آن شد که گذشته، آینده کودکان این کشور را به گروگان بگیرد.
او در پایان نوشت: «اگر امروز امکان برداشتن گامی وجود دارد، باید بهجای کوچکشمردن آن، این گام را بزرگتر کرد و خواستار حقوق، دموکراسی و آزادی بیشتری شد. صلح لطفی نیست که یک طرف به طرف دیگر اعطا کند؛ صلح حق همه کسانی است که میخواهند در این کشور در کنار یکدیگر زندگی کنند.»
گونشتکین یادداشت خود را با این جملات به پایان رساند: «امروز شجاعت در جنگیدن دوباره نیست، بلکه در ساختن صلح است. موضع من روشن است؛ صلح از هر چیز دیگری ارزشمندتر است.»
احمد گونشتکین به همراه مادران شنبه، مقابل اثر «انسان پرندهای نیست که پر بکشد و برود»
نظر شما