به گزارش کردپرس، گزارش نشریه آمارجی از روند ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه  و اداره خودگردان شمال و شرق سوریه در ساختار دولت انتقالی سوریه، تصویری از مرحله‌ای سرنوشت‌ساز در آینده مناطق کردنشین این کشور ارائه می‌دهد؛ مرحله‌ای که در صورت تکمیل، به انحلال رسمی این دو نهاد و آغاز چارچوبی سیاسی و اداری جدید خواهد انجامید.

بر اساس این گزارش، انتظار می‌رود نیروهای دموکراتیک سوریه و اداره خودگردان در آینده نزدیک انحلال رسمی خود را اعلام کنند؛ اقدامی که بخشی از روند اجرای توافق ۲۹ ژانویه میان دمشق و کردهای سوریه است. در همین حال، در شمال و شرق سوریه بحث درباره افق‌های تازه برای سیاست کردی و مشارکت نیروهای دموکراتیک در ساختار جدید کشور آغاز شده است.

دکتر جهان سعید حسام، فرماندار تازه منصوب‌شده منطقه قامشلو و نخستین زنی که در سوریه به چنین سمتی رسیده است، با اشاره به روند اجرای توافق می‌گوید: «هیچ مانع عمده‌ای بر سر راه اجرای توافق ۲۹ ژانویه وجود ندارد.» او همچنین می‌افزاید: «به عنوان یک زن کرد، افتخار می‌کنم که در خط مقدم مسئولیت در استان حسکه قرار دارم و تمام تلاش خود را خواهم کرد تا پاسخگوی اعتمادی باشم که مردم به من کرده‌اند.»

به گفته حسام، دوره‌ای که شمال و شرق سوریه برای حفظ خودمختاری و دفاع از خود در برابر دولت مرکزی تلاش می‌کرد، اکنون به پایان رسیده است. او می‌گوید: «سوریه در بسیاری از مناطق در حال بازسازی است. اداره خودگردان طی چهارده سال گذشته با وجود امکانات محدود و شرایط دشوار توانست این دوره را مدیریت کند. اما مرحله پیش رو تغییرات بزرگی به همراه خواهد داشت که نه تنها ساختارهای اداری، بلکه واقعیت‌های میدانی را نیز دگرگون خواهد کرد.»

سیهانوک دیپو، از مسئولان اداره خودگردان، نیز اذعان می‌کند که تغییرات اساسی در راه است، اما تأکید دارد این روند صرفاً به معنای پایان اداره خودگردان نیست، بلکه «انتقال به چارچوب‌های سیاسی جدید» است.

در بخش اداری، روند ادغام با سرعت قابل توجهی پیش رفته است. حسام می‌گوید: «از روز نخست تاکنون، پرونده‌ها و مسئولیت‌های متعددی را به صورت مشترک پیش برده‌ایم و اکنون بیشتر نهادها با ساختار دولت ادغام شده‌اند. تنها چند نهاد باقی مانده‌اند که منتظر حضور هیأت‌های وزارتخانه‌های دمشق برای تکمیل روند ادغام هستند.»

نورالدین احمد، استاندار حسکه، نیز اعلام کرده است که حدود ۷۰ درصد روند ادغام نهادهای دولتی تکمیل شده و بخش‌های آموزش، بهداشت، برق، کشاورزی، تجارت داخلی و فرهنگ اکنون در چارچوب دولت مرکزی فعالیت می‌کنند. با این حال حسام تأکید می‌کند که سرعت این روند همواره یکسان نبوده است. او می‌گوید: «پیشرفت گاهی کند می‌شود؛ زیرا شرایط منطقه‌ای و تحولات کلی سوریه بر آن تأثیر می‌گذارد.» آمارجی به نقل از منابع دیپلماتیک می‌نویسد که روند ادغام در سوریه با تحولات روند صلح میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) ارتباط مستقیم دارد.

با وجود این پیشرفت‌ها، آخرین مرحله، یعنی انحلال رسمی نیروهای دموکراتیک سوریه و اداره خودگردان، همچنان به حل چند پرونده حساس وابسته است؛ از جمله بازگشت آوارگان داخلی، بازگرداندن املاک مصادره‌شده، و احتمالاً تدوین قانون اساسی جدید سوریه.

یکی از مهم‌ترین مسائل حل‌نشده، سرنوشت یگان‌های مدافع زنان (YPJ) است. ابراهیم اولابی، نماینده سوریه در سازمان ملل، به آمارجی می‌گوید: «تعدادی از نیروهای سابق YPJ در حال ادغام در نیروهای وابسته به وزارت کشور هستند، اما موضوع پیوستن آنان به وزارت دفاع همچنان محل بحث است.» او تأکید می‌کند: «ما بارها گفته‌ایم که نقش زنان بسیار مهم است» و یادآور می‌شود که هم‌اکنون یک آکادمی آموزشی ویژه پلیس و نیروهای امنیتی زن در حال فعالیت است.

در حوزه آموزش و حقوق فرهنگی نیز پیشرفت‌هایی حاصل شده است. حسام می‌گوید: «برنامه آموزشی به زبان کردی که اداره خودگردان اجرا می‌کرد، همراه با مدارک تحصیلی دوره ابتدایی و متوسطه، به طور رسمی از سوی دمشق به رسمیت شناخته شده است.» او اضافه می‌کند: «اکنون در حال بررسی وضعیت دانشگاه‌های مناطق کردنشین و دیگر مؤسسات آموزش عالی منطقه هستیم و وزیر آموزش عالی دولت انتقالی نیز برای ارزیابی وضعیت به استان حسکه سفر کرده است.»

به گفته او، یکی از راه‌حل‌ها تأسیس دانشگاهی جدید در استان حسکه است. همچنین وزیر آموزش سوریه اعلام کرده که مقدمات تدوین برنامه‌های آموزشی جدید به زبان کردی در مناطق کردنشین در حال انجام است. حسام می‌افزاید: «به طور رسمی زبان‌های کردی، سریانی و عربی در استان حسکه به رسمیت شناخته شده‌اند و توافق‌های لازم نیز امضا شده است. ما این اقدامات را گام‌هایی بسیار پیشرو می‌دانیم که آثار آن در آینده بیش از پیش آشکار خواهد شد.»

اولابی نیز با اشاره به اقدامات دولت انتقالی می‌گوید: «آنچه گفته بودیم، اکنون روی کاغذ نمانده و به عمل تبدیل شده است.» او از اعطای تابعیت سوری، حضور کردها در پارلمان، بازگشت آوارگان عفرین و ادغام برخی فرماندهان سابق نیروهای دموکراتیک سوریه در وزارت دفاع به عنوان نمونه یاد می‌کند و می‌افزاید: «به طور کلی امور در مسیر درستی پیش می‌رود. این روند واقعاً شبیه یک معجزه است.» درباره انتقادها نسبت به میزان نمایندگی اقلیت‌ها نیز او می‌گوید: «ما اقلیت و اکثریت نمی‌بینیم؛ ما شهروندان سوری را می‌بینیم. با این حال، رئیس‌جمهور اطمینان حاصل کرد که همه مؤلفه‌های جامعه در پارلمان حضور داشته باشند.»

با این حال، گزارش تأکید می‌کند که برای شهروندان، دستاوردهای سیاسی زمانی معنا پیدا می‌کند که در زندگی روزمره آنان اثر بگذارد. حسام می‌گوید: «در حال اجرای پروژه‌های مختلف برای پاسخ به نیازهای مردم هستیم. آموزش در اولویت قرار دارد و همزمان بر خدمات شهری تمرکز کرده‌ایم. زیرساخت‌ها فرسوده شده‌اند و دیگر پاسخگوی نیازها نیستند؛ بنابراین شبکه‌های فاضلاب، جاده‌ها، برق و آب نوسازی خواهند شد و هم‌اکنون نیز ایجاد یک خط جدید برق برای شهر در دست اجراست.»

اما واقعیت میدانی همچنان دشوار است. بحران اقتصادی، حذف یارانه‌ها و افزایش هزینه‌های زندگی نارضایتی گسترده‌ای ایجاد کرده است. محمد اینو، از ساکنان قامشلو، می‌گوید: «مردم از حقوق، بیکاری، کمبود برق، کمبود بنزین، وضعیت بد جاده‌ها و آب شکایت دارند؛ فرقی نمی‌کند کرد باشند یا عرب. مشکلات بسیار زیاد است و کارهای زیادی انجام نشده است.» او با مقایسه وضعیت کنونی با سال گذشته می‌افزاید: «در دوره اداره خودگردان، کالاها ارزان‌تر بود و سوخت توزیع می‌شد. بعضی‌ها می‌گویند اگر ادغام قرار است این باشد، دارد ما را از بین می‌برد. شاید دولت در رسانه‌ها بگوید این کار و آن کار را انجام داده، اما ما در زندگی روزمره هیچ بهبودی نمی‌بینیم.»

یکی دیگر از مشکلات، توزیع ناکافی اسکناس‌های جدید سوری است. در حالی که مهلت جمع‌آوری پول‌های قدیمی رو به پایان است، مردم نگران‌اند که فرصت تبدیل پول خود را از دست بدهند. اینو می‌پرسد: «وقتی دولت حتی پول جدید کافی به این منطقه نمی‌فرستد، مردم چگونه می‌توانند به آن اعتماد کنند؟» با این وجود، حسام همچنان خوش‌بین است و می‌گوید: «تفاوت روشنی با رژیم سابق وجود دارد؛ اکنون مدیران از دل جامعه محلی انتخاب می‌شوند و این به مردم اختیار و حقوق بیشتری خواهد داد.»

در پایان، گزارش به پرونده‌های حل‌نشده‌ای اشاره می‌کند که سرنوشت نهایی روند ادغام را تعیین خواهند کرد. مریم جیندو، زن ایزدی اهل عفرین، می‌گوید: «چه بخواهید و چه نخواهید، برخی از این توافق راضی نیستند و می‌خواهند آن را به شکست بکشانند. این توافق باید مسائل بسیاری را حل کند؛ از ادغام نظامی گرفته تا بازگشت آوارگان و جای گرفتن نهادها در ساختار دولت. من می‌خواهم این توافق تا پایان اجرا شود، زیرا اگر مشکلات تازه‌ای ایجاد شود، این جامعه است که آسیب خواهد دید.»

گزارش همچنین می‌گوید دمشق از پیشرفت در زمینه بازگشت آوارگان به سری کانی خبر داده، اما ساکنان محلی همچنان از بازنگرداندن املاک مصادره‌شده پس از عملیات نظامی ترکیه در سال ۲۰۱۹ شکایت دارند. افزون بر این، تعیین سرنوشت مفقودشدگان همچنان یکی از مهم‌ترین مطالبات کردهای سوریه است. محمد اینو می‌گوید: «هنوز سرنوشت بیش از ۶۰۰ نفر از مردم ما مشخص نیست. دولت انتقالی نگفته آنها کجا هستند، کشته شده‌اند یا زندانی‌اند. بیش از صد نفر نیز به طور قطعی در بازداشت هستند و هنوز آزاد نشده‌اند. برای ادامه این روند، آنها باید آزاد شوند.» او در پایان تأکید می‌کند: «آینده باید به سود همه باشد؛ کردها، عرب‌ها، دروزی‌ها، علوی‌ها و همه مردم. آینده سوریه متعلق به مردم سوریه است. ما می‌خواهیم بخشی از این روند باشیم، اما اگر دولت بگوید همه چیز فقط متعلق به ماست، آن وقت کار دشوار خواهد شد.»

آمارجی در جمع‌بندی خود نتیجه می‌گیرد که انحلال احتمالی نیروهای دموکراتیک سوریه و اداره خودگردان، صرفاً پایان یک ساختار سیاسی و نظامی نیست، بلکه می‌تواند آغاز شکل‌گیری نیروها و چارچوب‌های سیاسی جدید برای کردهای سوریه و حتی آینده نظام سیاسی این کشور باشد؛ هرچند اینکه این ساختارهای جدید چه شکلی خواهند داشت و چه بازیگرانی در آنها نقش تعیین‌کننده خواهند یافت، همچنان پرسشی بی‌پاسخ است.