به گزارش کردپرس، در تحولاتی که میتواند نقطه عطفی در سیاست عراق پس از سال ۲۰۰۳ تلقی شود، ائتلافی فرامذهبی متشکل از چند چهره نسل جدید سیاست این کشور توانسته است با عبور از مخالفت دو قطب سنتی قدرت، یعنی مسعود بارزانی و نوری المالکی، روند انتخاب رئیسجمهور را پیش ببرد و زمینه را برای تمدید نخستوزیری محمد شیاع السودانی فراهم کند.
پارلمان عراق در جلسه ۱۱ آوریل ۲۰۲۶ با تأمین حد نصاب دوسوم، نزار آمدی از اتحادیه میهنی کردستان (PUK) را به عنوان رئیسجمهور انتخاب کرد؛ اقدامی که با وجود تحریم جلسه از سوی جریانهای نزدیک به بارزانی و المالکی انجام شد. این رخداد از نگاه ناظران، صرفاً یک انتخاب تشریفاتی نبود، بلکه نشانهای از کاهش توان جریانهای سنتی برای وتوی تصمیمات کلان در بغداد به شمار میرود.
ائتلاف جدید چه کسانی را در بر میگیرد؟
هسته اصلی این بلوک نوظهور را پنج بازیگر اصلی تشکیل میدهند:
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق
بافل طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی کردستان
قیس الخزعلی، دبیرکل عصائب اهل الحق
محمد الحلبوسی، چهره برجسته اهل سنت
عمار الحکیم، رهبر جریان حکمت ملی
این مجموعه طی دو سال گذشته به این جمعبندی رسیدهاند که همکاری فراتر از خطوط قومی و مذهبی، منافع بیشتری نسبت به باقی ماندن در چارچوبهای سنتی قدرت برای آنان دارد.
هدف بعدی: تمدید نخستوزیری السودانی
براساس ارزیابیهای سیاسی در بغداد، توافق انتخاب رئیسجمهور بخشی از یک معامله دو مرحلهای بوده است: نخست، واگذاری ریاستجمهوری به اتحادیه میهنی کردستان و سپس حمایت از ابقای السودانی در سمت نخستوزیر.
از آنجا که انتخاب نخستوزیر تنها به اکثریت ساده نیاز دارد، موفقیت این ائتلاف در عبور از سد انتخاب رئیسجمهور ـ که نیازمند نصاب بالاتری بود ـ شانس مخالفان السودانی را برای جلوگیری از دور دوم نخستوزیری او به شدت کاهش داده است.
تغییر موازنه سنتی قدرت
در دو دهه گذشته، ساختار سیاسی عراق عمدتاً بر پایه توافقات درونشیعی و سپس تقسیم قدرت میان شیعه، کرد و سنی اداره میشد. اما اکنون نشانههایی دیده میشود که این سازوکار در حال فرسایش است.
اگر نخستوزیر آینده تنها از طریق آرایش پارلمانی و ائتلافهای فرامذهبی تعیین شود، یکی از ستونهای اصلی نظم سیاسی پساصدام دچار تحول خواهد شد.
تضعیف بازیگران قدیمی مانند المالکی و بارزانی
این گزارش همچنین نشان میدهد نفوذ نوری المالکی در میان احزاب شیعی و نیز توان سنتی حزب دموکرات کردستان به رهبری مسعود بارزانی برای تعیین معادلات بغداد کاهش یافته است.
در جبهه شیعی، مخالفت چهرههایی چون خزعلی، حکیم و السودانی با بازگشت المالکی، شکاف در چارچوب هماهنگی را آشکار کرده است. در جبهه کردی نیز اتحادیه میهنی کردستان دیگر حاضر نیست نقش شریک درجه دوم در برابر حزب دموکرات کردستان را بپذیرد و در پی ایفای نقشی مستقل در سطح ملی است.
پیامدهای منطقهای و داخلی
این بلوک جدید تنها یک ائتلاف انتخاباتی نیست، بلکه در سطوح مختلف قدرت از دولتهای محلی تا پارلمان و نهادهای مرکزی در حال تثبیت موقعیت خود است. همکاری این جریان در استانهایی مانند کرکوک و صلاحالدین نمونهای از این روند ارزیابی میشود.
در صورت تداوم این روند، عراق ممکن است وارد مرحلهای شود که در آن قدرت دیگر بر اساس وتوی بازیگران سنتی توزیع نمیشود، بلکه ائتلافهای منعطفتر، عملگراتر و چندقومیتی تعیینکننده خواهند بود.
بازگشت احتمالی السودانی به نخستوزیری، بهتنهایی مهمترین خبر عراق نیست؛ بلکه نشانهای از ظهور نظم سیاسی تازهای است که میتواند معماری قدرت در این کشور را پس از بیش از دو دهه دگرگون کند. ائتلاف نسل جدید سیاستمداران عراق اکنون نشان داده است که بدون رضایت مراکز سنتی قدرت نیز قادر به شکلدهی نتایج سیاسی است.
منبع: نشریه نشنال کانتکست
نظر شما