به گزارش کردپرس، اندیشکده «بنیاد تحقیقات سیاست خارجی» (FPRI) در گزارشی تحلیلی، خواستار استفاده ایالات متحده از ظرفیت «شورای میهنی کردهای سوریه» و نیروی نظامی وابسته به آن، موسوم به «پیشمرگه روژ»، برای شکستن بن‌بست سیاسی ـ امنیتی در شمال‌شرق سوریه شده است؛ منطقه‌ای که در پی پیشروی‌های اخیر دولت دمشق، بار دیگر در آستانه بی‌ثباتی گسترده قرار گرفته است.

به گزارش FPRI، شمال‌شرق سوریه که طی سال‌های گذشته باثبات‌ترین بخش کشور به‌شمار می‌رفت، پس از عملیات نظامی دولت احمد الشرع علیه نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) وارد مرحله‌ای بحرانی شده است. در پی این تحولات، قسد ناچار به عقب‌نشینی به مناطق عمدتاً کردنشین استان حسکه و شهر کوبانی در استان حلب شده و نیروهای دولتی به همراه شبه‌نظامیان قبیله‌ای متحد دمشق، این مناطق را در محاصره قرار داده‌اند.

نویسنده گزارش تأکید می‌کند که این پیشروی‌ها هرچند برای برخی غافلگیرکننده بود، اما در عمل قابل پیش‌بینی محسوب می‌شد. به گفته او، قسد که در ابتدا بر پایه یگان‌های مدافع خلق (YPG) شکل گرفت، در سال‌های اخیر به نیرویی با اکثریت عرب تبدیل شد؛ تغییری که نتیجه راهبرد آمریکا برای گسترش این نیرو در مبارزه با داعش بود. همین مسئله، زمینه را برای دمشق فراهم کرد تا با جدا کردن واحدهای عرب، ساختار قسد را تضعیف کند.

نگرانی‌های امنیتی و انسانی

این گزارش هشدار می‌دهد که نحوه پیشروی نیروهای دولتی، خطر تبدیل بحران کنونی به یک فاجعه امنیتی و انسانی را به‌شدت افزایش داده است. به‌ویژه یورش به زندان‌های محل نگهداری اعضای داعش و فرار شماری از زندانیان، یادآور شرایطی است که در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ به ظهور این گروه منجر شد.

در همین راستا، اندیشکده FPRI به اقدام بی‌سابقه ایالات متحده برای انتقال هوایی حدود ۷ هزار زندانی داعش از شمال‌شرق سوریه به عراق اشاره کرده و آن را نشانه بی‌اعتمادی واشنگتن به توان دولت دمشق در مدیریت پرونده امنیتی می‌داند.

از سوی دیگر، بحران انسانی نیز رو به تشدید است. بر اساس این گزارش، ده‌ها هزار غیرنظامی کرد در پی پیشروی نیروهای دولتی ناچار به ترک خانه‌های خود شده‌اند و ادامه درگیری‌ها می‌تواند موج جدیدی از آوارگان را روانه اقلیم کردستان عراق کند؛ منطقه‌ای که خود با فشارهای شدید اقتصادی و سیاسی مواجه است. محاصره کوبانی، شهری که در سال ۲۰۱۴ به نماد مقاومت در برابر داعش تبدیل شد، از دیگر موارد نگران‌کننده عنوان شده است.

هشدار درباره خشونت‌های قومی

نویسنده گزارش با اشاره به انتشار ویدئوهایی از خشونت علیه غیرنظامیان کرد، نسبت به خطر تکرار سناریوهای خونین در مناطق علوی‌نشین و دروزی‌نشین سوریه هشدار داده و تأکید می‌کند که تداوم گفتمان نفرت‌آمیز علیه کردها می‌تواند زمینه‌ساز خشونت جمعی و پاکسازی قومی شود.

راه‌حل پیشنهادی: ورود «شورای میهنی کردها»

اندیشکده FPRI در بخش راهکارها، پیشنهاد می‌کند که ایالات متحده از نفوذ خود برای تمدید آتش‌بس کنونی و هم‌زمان، وارد کردن «شورای میهنی کردهای سوریه» (KNC) و نیروی پیشمرگه روژ به معادله استفاده کند.

به نوشته این گزارش، شورای میهنی کردها که متشکل از ۱۸ حزب و جریان سیاسی کرد سوری است، برخلاف حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) و قسد، از سوی آنکارا و دمشق به‌عنوان بازیگری وابسته به پ‌ک‌ک تلقی نمی‌شود. نزدیکی این شورا به حزب دموکرات کردستان عراق و روابط خوب این حزب با ترکیه، آمریکا و حتی دمشق، از نگاه نویسنده یک مزیت راهبردی محسوب می‌شود.

نقش پیشمرگه روژ در کاهش تنش

در این گزارش آمده است که استقرار محدود نیروهای پیشمرگه روژ در نقاط تماس میان مناطق کردنشین و نیروهای دولتی می‌تواند به کاهش تنش‌ها و جلوگیری از درگیری‌های ناخواسته کمک کند. این نیروها، به‌دلیل پیشینه و ساختار خود، می‌توانند نقش حائل و میانجی را ایفا کنند.

با این حال، نویسنده هشدار می‌دهد که استفاده از پیشمرگه روژ به‌عنوان جایگزین قسد، نه‌تنها موفق نخواهد بود، بلکه می‌تواند بی‌اعتمادی میان دمشق و کردها را تشدید کند. از نظر FPRI، مشارکت این نیرو باید در چارچوب یک سازوکار مشترک و مکمل قسد تعریف شود.

پیشنهاد برای اداره و امنیت مناطق کردنشین

این اندیشکده در بخش پایانی، خواستار ایجاد یک ساختار اداری و امنیتی جدید در مناطق کردنشین شده است؛ ساختاری که در آن، نیروهای نزدیک به قسد و شورای میهنی کردها، در کنار عرب‌ها و مسیحیان محلی، مشارکتی متوازن داشته باشند. همچنین بر به‌رسمیت شناختن زبان کردی در کنار عربی در آموزش و اداره محلی تأکید شده است.

در حوزه امنیتی نیز پیشنهاد شده است که نیروهای بومی کرد، عرب و مسیحی مسئولیت اصلی تأمین امنیت را برعهده داشته باشند و از استقرار گسترده نیروهای نظامی خارجی که سابقه نقض حقوق بشر دارند، پرهیز شود.

به اعتقاد نویسنده، این الگو نوعی تمرکززدایی محدود را رقم می‌زند که نه به فدرالیسم کامل مورد نظر پیشین قسد می‌رسد و نه به الگوی کاملاً متمرکز دمشق محدود می‌ماند. اندیشکده FPRI تأکید می‌کند که چنین راه‌حلی، هرچند نیازمند مصالحه دشوار از سوی همه طرف‌هاست، اما می‌تواند از تشدید درگیری‌ها جلوگیری کرده و الگویی برای مدیریت سایر مناطق بحران‌زده سوریه نیز باشد.