به گزارش کردپرس، تونجر بکرخان، رئیس مشترک حزب برابری و دموکراسی خلقها (دم پارتی)، در جریان بررسی پیشنهاد قانون «تقویت همبستگی ملی و یکپارچگی اجتماعی» در مجمع عمومی پارلمان ترکیه، درباره اهمیت این قانون و مراحل بعدی روند صلح و جامعه دموکراتیک سخنرانی کرد.
بکرخان سخنان خود را با درود به زندانیان سیاسی و مردم ترکیه و گرامیداشت یاد سری ثریا اوندر، عضو درگذشته هیئت امرالی، آغاز کرد.
او گفت مسئله یکصدساله کرد برای نخستینبار از زیر سایه درگیری خارج و در قالب متنی قانونی و قابلمذاکره در پارلمان بررسی میشود: «امروز شاهد این گذار تاریخی هستیم. این پیشنهاد قانونی، قطبنمای حرکت کشور در مسیری تازه است و نهادی که باید ما را در این مسیر پیش ببرد، مجلس ملی کبیر ترکیه است.»
پارلمان مسئول حل مسئله از طریق سیاست ورزی است
بکرخان با اشاره به تاریخ برخورد امنیتی حکومتهای ترکیه با مسئله کرد گفت این موضوع از نخستین سالهای جمهوری، از قانون «برقراری آرامش» و دادگاههای استقلال گرفته تا حکومتهای نظامی و وضعیت فوقالعاده، همواره خارج از روند عادی سیاست و حقوق مدیریت شده است.
او افزود همه مردم ترکیه هزینه این رویکرد را پرداخت کردهاند، اما اکنون فرصتی برای بستن «صفحه درد و انکار» فراهم شده است.
به گفته بکرخان، اهمیت مرحله کنونی در آن است که گرهی تاریخی سرانجام به دست سیاست و در پارلمان گشوده میشود: «پارلمان با مسئولیت حل این مسئله از طریق سیاست و مذاکره روبهرو است و اراده لازم برای انجام این کار نیز در مجلس وجود دارد.»
قانون چارچوب؛ گام نخست حل درگیری
رئیس مشترک دم پارتی گفت قانون چارچوب، قانونی برای اعطای امتیاز به یک گروه نیست و نباید آن را نتیجه بدهبستان یا نشانه پیروزی و شکست یک طرف دانست.
او اظهار کرد: «این قانون نخستین گام برای حل درگیری و اصلاح روابط تاریخی کردها و ترکهاست. این روند تنها یک برنده دارد و آن تمام ترکیه و ۸۶ میلیون شهروند آن است. صلح مسابقه نیست و نباید آن را تابلوی امتیاز میان ملتها تصور کرد.»
بکرخان خطاب به شهروندان ترک گفت این روند چیزی از حقوق آنان کم نخواهد کرد و تمامیت ارضی و ارزشهای کشور نیز موضوع مذاکره نیست: «یکصد سال است ترس تجزیه به شما القا میشود، درحالیکه آنچه ترکیه را بیش از هر چیز به تجزیه نزدیک کرد، خودِ درگیری بود.»
او خطاب به کردها نیز گفت این روند به معنای ذوبکردن هویت آنان نیست، بلکه هدف آن واردکردن موجودیت کردها به چارچوب حقوقی است.
بکرخان افزود نگرانی کردها از تکرار تجربههای گذشته قابلدرک است، اما جامعه کرد اکنون جامعهای سازمانیافته است و اجازه فریبخوردن نخواهد داد. او تأکید کرد مبارزه سیاسی برای حقوق دموکراتیک کردها نیز با قدرت بیشتری ادامه خواهد یافت.
تأکید بر نقش اوجالان در آغاز روند
بکرخان با اشاره به فراخوان صلح و جامعه دموکراتیک عبدالله اوجالان در ۲۷ فوریه ۲۰۲۵، نقش او در شکلگیری مرحله کنونی را «بنیانگذارانه» توصیف کرد.
او گفت تلاشهای اوجالان برای حل مسئله در داخل ترکیه باید با انصاف و بدون پیشداوری ارزیابی شود.
رئیس مشترک دم پارتی همچنین از نقش رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، نعمان کورتولموش، رئیس پارلمان و دولت باغچهلی، رهبر حزب حرکت ملی، در پیشبرد روند قدردانی کرد.
او در پایان سخنان خود از اوزگور اوزل، کمال قلیچداراوغلو، محمود آریکان، علی باباجان، احمد داووداوغلو و دیگر رهبران احزاب و نمایندگانی که از پیشنهاد قانون حمایت کردند نیز تشکر کرد.
آتش با آتش خاموش نمیشود
بکرخان با استفاده از ضربالمثلی کُردی «Agir bi agir venamire»؛ یعنی «آتش با آتش خاموش نمیشود.» گفت: تجربه ۵۰ سال درگیری، از شرناخ تا تکیرداغ، نشان داده است هر نظمی که بر شکست یک طرف بنا شود، بذر درگیری بعدی را در خود خواهد داشت.
به گفته او، معیار موفقیت در حل درگیری آن است که هر هویت، باور و گروه اجتماعی بتواند خود را شهروندی اصیل و برابر در کشور بداند.
بکرخان همچنین خطاب به خانوادههایی که فرزندان خود را در درگیریها از دست دادهاند، گفت بزرگترین احترام به یاد جانباختگان، جلوگیری از مرگ و آسیبدیدن فرزندان دیگر است: «ما دردها را با یکدیگر مقایسه نمیکنیم. هر رنجی، از شرناخ تا تکیرداغ، درد همه ماست.»
فراخوان برای آغاز اصلاحات دموکراتیک در اکتبر
بکرخان گفت قانون چارچوب تنها نخستین مرحله است و برای معنادارشدن آن باید پس از بازگشایی پارلمان در ماه اکتبر، مجموعهای از اصلاحات دموکراتیک در دستور کار قرار گیرد.
او تأکید کرد متن قانون در زمینه زبان مادری، شهروندی برابر، دموکراسی محلی و دیگر حقوق دموکراتیک با کاستیهایی روبهرو است: «ما این متن را نه چشمبسته تقدیس میکنیم و نه بهدلیل کاستیهایش کنار میگذاریم. ارزش آن را به رسمیت میشناسیم و کمبودهایش را نیز آشکارا بیان میکنیم.»
به گفته او، نبود موضوعاتی مانند زبان مادری، شهروندی برابر و دموکراسی محلی در این قانون به معنای فراموششدن آنها نیست و این مطالبات از عناصر اجتنابناپذیر روند صلح به شمار میروند.
بکرخان افزود نخستین گام باید امکان عبور از درگیری به عرصه حقوق و مبارزه سیاسی دموکراتیک را فراهم کند و در مرحله دوم، قوانین مربوط به آزادیها، برابری، حاکمیت قانون و «ادغام دموکراتیک» تصویب شوند.
او خواستار آغاز روندی شد که کردها، علویان، زنان، کارگران و تمامی گروههای محروم و تحت تبعیض را در بر گیرد.
صلح، دستاورد ۸۶ میلیون شهروند است
رئیس مشترک دم پارتی گفت ترکیه باید از فضای قطبیشدهای که در آن گروههای سیاسی و هویتی یکدیگر را تهدیدی برای موجودیت خود میدانند، عبور کند و به مرحله گفتوگو، همکاری و عدالت برسد: «باید از درگیری به صلح، از قطبیشدن به همبستگی و از جدایی به زندگی مشترک و مذاکره کوچ کنیم. جامعهای صلحآمیز و نظامی دموکراتیک، دستاورد تمامی ۸۶ میلیون شهروند است.»
بکرخان گفت حل مسئله کرد و بازسازی روابط کردها و ترکها بر مبنای دموکراسی و برابری، نهتنها ترکیه بلکه سراسر منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
او افزود تحولات عراق، سوریه، ایران و شرق مدیترانه، موقعیت کردها را به یکی از عوامل مهم در معادلات جدید خاورمیانه تبدیل کرده است و برقراری رابطهای برابر و دموکراتیک میان کردها و ترکها میتواند به تقویت امنیت و ثبات منطقه کمک کند.
از هزینه درگیری تا سرمایهگذاری برای زندگی
بکرخان با اشاره به هزینههای اقتصادی درگیریها مدعی شد سالانه حدود ۵۰ میلیارد دلار صرف منازعه شده است؛ منابعی که در شرایط صلح میتواند به آموزش، سلامت، تولید، توسعه مناطق محروم و بهبود زندگی شهروندان اختصاص یابد.
او گفت: «کسانی که هزینه درگیری را پرداخت کردند، بیش از همه فقرا بودند؛ اما ثمره صلح به کودکان، جوانان، بازنشستگان، کارگران و همه مردم خواهد رسید. کسی که صلح میکارد، زندگی درو میکند.»
بکرخان در پایان ابراز امیدواری کرد تصویب این قانون به نخستین مُهر بر آیندهای تبدیل شود که در آن دیگر سلاحها سخن نگویند: «این صلح باید ماندگار و زندگی مشترک و برابر ما پایدار باشد.»
نظر شما