به گزارش کردپرس، زانا فرقینی، زبانشناس کُرد، با اشاره به ضرورت به رسمیت شناخته شدن زبان کردی در چارچوب گامهای حقوقی مرتبط با روند «صلح و جامعه دموکراتیک» گفت که اعطای جایگاه رسمی به زبان کردی یکی از مطالبات اساسی این روند است. او تأکید کرد که در شرایطی که سیاستهای همسانسازی زبانی و فرهنگی همچنان ادامه دارد، حفاظت از زبان کردی و تبدیل آن به زبان آموزش و زندگی روزمره، ضرورتی انکارناپذیر است.
فرقینی در گفتگو با مزوپوتامیا با بیان اینکه هر ملت با زبان خود شناخته میشود، زبان را مهمترین عنصر شکلدهنده فرهنگ، هویت و حافظه تاریخی یک جامعه دانست و گفت: «دولتها و حکومتهایی که از اهمیت زبان آگاه هستند، نخستین هدف خود را محدود کردن یا تضعیف آن قرار میدهند؛ زیرا میدانند زبان، ستون اصلی هویت یک ملت است.»
او با اشاره به اینکه همسانسازی تنها به ممنوعیت استفاده از یک زبان محدود نمیشود، افزود: «همسانسازی روندی تدریجی است که از فراموشاندن زبان مادری آغاز میشود و تا تغییر نگرش، شیوه اندیشیدن و حتی هویت افراد ادامه پیدا میکند. در چنین فرآیندی، هویتی تازه به جامعه تحمیل میشود و مردم بهتدریج از ریشهها و پیشینه خود فاصله میگیرند. هر فردی که زبان مادری خود را فراموش کند، بهراحتی میتواند هویت دیگری را بپذیرد.»
این زبانشناس کُرد با ابراز نگرانی از کاهش روزافزون استفاده از زبان کردی در میان نسلهای جدید، گفت: «امروز زبان کردی مانند برفی است که زیر باران بهآرامی آب میشود. اگر به میزان استفاده نسل جوان از این زبان نگاه کنیم، بهخوبی میتوان این واقعیت را مشاهده کرد. در گذشته، درصد بیشتری از افراد جامعه به زبان کردی سخن میگفتند، اما اکنون این میزان بهتدریج رو به کاهش است.»
او افزود: «حتی کسانی که هنوز به زبان کردی صحبت میکنند، اغلب تنها در حد مکالمات روزمره از آن استفاده میکنند و بسیاری از آنان دیگر نمیتوانند به زبان مادری خود بنویسند، آثار علمی و ادبی تولید کنند یا درباره مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به کردی بحث و گفتوگو کنند. این مسئله نشان میدهد که زبان تنها در سطح ارتباطات روزمره باقی مانده و از بسیاری از عرصههای زندگی کنار گذاشته شده است.»
فرقینی با تأکید بر مسئولیت نخبگان، سیاستمداران، روشنفکران و همه کسانی که در جامعه نقش پیشرو دارند، گفت: «تمام کسانی که خود را پیشگام جامعه میدانند، مسئولیت دارند برای حفظ، تقویت و گسترش زبان کردی تلاش کنند. این زبان باید در همه عرصههای زندگی، از آموزش و فرهنگ گرفته تا اقتصاد، رسانه، هنر و فعالیتهای اجتماعی، حضور داشته باشد تا بتواند زنده بماند.»
او همچنین نقش خانوادهها را در حفظ زبان مادری بسیار مهم دانست و اظهار کرد: «پدران و مادران باید در خانه با فرزندان خود به زبان کردی صحبت کنند و از همان کودکی این زبان را به نسلهای آینده منتقل کنند. این یکی از مهمترین پایههای مبارزه برای حفظ زبان مادری است.»
این زبانشناس کُرد در ادامه، رسمی شدن جایگاه زبان کردی و تبدیل آن به زبان آموزش را یکی از اساسیترین مطالبات جامعه کُرد دانست و گفت: «نباید تنها منتظر تصمیمهای رسمی و قانونی ماند، بلکه همزمان باید برای جلوگیری از روند همسانسازی نیز تلاش کرد. همه باید برای به رسمیت شناخته شدن جایگاه زبان کردی مسئولیت بپذیرند و سهم خود را در این مسیر ایفا کنند. تا زمانی که زبان کردی به زبان آموزش تبدیل نشود، نمیتوان از آینده این زبان و حتی از رهایی جامعه کُرد از پیامدهای همسانسازی سخن گفت.»
فرقینی با تأکید بر اینکه دفاع از زبان کردی به معنای مخالفت با دیگر زبانها نیست، گفت: «ما مخالف یادگیری زبانهای دیگر نیستیم و از تنوع و غنای زبانی دفاع میکنیم، اما یادگیری زبانهای دیگر نباید به قیمت نادیده گرفتن زبان و فرهنگ مادری تمام شود. باید مراقب باشیم که زبانهای دیگر، زبان مادری ما را در خود حل نکنند و بهویژه اجازه ندهیم در محیط خانواده، زبان بیگانه جای زبان مادری را بگیرد.»
او در ادامه هشدار داد: «زبانی که در زندگی روزمره به کار گرفته نشود، بهتدریج دایره واژگان و تواناییهای خود را از دست میدهد و هنگامی که دیگر توان مقاومت در برابر زبان غالب را نداشته باشد، گویشوران آن نیز زبان خود را کنار میگذارند. در نتیجه، این تصور در میان آنان شکل میگیرد که زبان مادریشان دیگر کارایی و ارزشی ندارد؛ در حالی که دقیقاً همین، یکی از مهمترین اهداف سیاستهای همسانسازی است.»
فرقینی در پایان تأکید کرد که مبارزه برای حفظ هویت، فرهنگ و حقوق کردها باید با تکیه بر زبان کردی دنبال شود و گفت: «اگر قرار است کردها از آرمانها و مطالبات خود دفاع کنند، این مبارزه پیش از هر چیز باید به زبان خودشان انجام شود؛ زیرا حفظ زبان، مهمترین گام در حفظ هویت و موجودیت فرهنگی یک ملت است.»
زانا فرقینی کیست؟
زانا فرقینی (متولد ۱۹۶۷ در فرقینِ دیاربکر)، زبانشناس، نویسنده، مترجم و فرهنگنویس کُرد است. او دانشآموخته رشته جامعهشناسی دانشگاه استانبول است و سالها در حوزه روزنامهنگاری، پژوهشهای زبان کردی و فرهنگنویسی فعالیت کرده است. فرقینی از بنیانگذاران روزنامه آزادیا ولات بوده و در نشریات مختلف کُردی از جمله ولات و ولاتێ مه مسئولیتهای تحریریه را بر عهده داشته است. او همچنین سالها در مؤسسه کردی استانبول فعالیت کرده و ریاست این مؤسسه را نیز بر عهده داشته است. از مهمترین آثار او میتوان به فرهنگهای کردی–ترکی و ترکی–کردی اشاره کرد که از شناختهشدهترین فرهنگهای دوزبانه زبان کردی به شمار میروند.
نظر شما