او در دوره‌ای زیست که جامعه کرد درگیر تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی گسترده‌ای بود. استاد علا الدین سجادی از جمله اندیشمندانی بود که با تکیه بر دانش دینی، تسلط بر زبان و ادبیات کردی و آشنایی با فضای فرهنگی روزگار خود، نقش مهمی در شکل‌گیری جریان نوین پژوهش‌های کردی ایفا کرد و آثارش تا امروز از منابع معتبر مطالعات زبان و فرهنگ کردی به شمار می‌رود.
استاد سجادی در سال ۱۹۰۷ میلادی در محله قطارچیان شهرسنندج دیده به جهان گشود. وی فرزند نجم‌الدین سجادی، شاعر و ادیب شناخته‌شده کرد بود و از همان سال‌های نخست زندگی در محیطی آکنده از دانش، شعر و فرهنگ پرورش یافت. تحصیلات مقدماتی و علوم دینی را نزد استادان عصر خود فراگرفت و پس از پایان آموزش‌های مذهبی، در سال ۱۹۳۸ به عنوان روحانی و دانش‌آموخته علوم اسلامی شناخته شد. اما علاقه او تنها به علوم دینی محدود نماند و به‌تدریج مسیر فعالیت‌های علمی، فرهنگی و ادبی را در پیش گرفت.
ورود این ادیب کرد به عرصه روزنامه‌نگاری و فعالیت‌های فرهنگی در اواخر دهه ۱۹۳۰ میلادی آغاز شد. او از سال ۱۹۳۹ فعالیت مطبوعاتی خود را گسترش داد و در سال ۱۹۴۱ به سردبیری مجله ادبی و فرهنگی «گەلاوێژ» رسید؛ نشریه‌ای که در آن دوران یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های نشر اندیشه و ادبیات کردی محسوب می‌شد. چند سال بعد نیز مجله «نیزار» را به دو زبان کردی و عربی منتشر کرد و از این رهگذر در گسترش فرهنگ مکتوب کردی سهمی چشمگیر داشت.
فعالیت علمی استاد سجادی تنها به مطبوعات محدود نماند. وی از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۴ در دانشگاه بغداد به تدریس ادبیات کردی و تاریخ ادبیات کردی پرداخت و در تربیت نسل تازه‌ای از پژوهشگران و نویسندگان کرد نقش مؤثری ایفا کرد. تدریس دانشگاهی برای او فرصتی بود تا سال‌ها پژوهش و مطالعه خود را در قالب درس، مقاله و کتاب به دانشجویان منتقل کند و بنیان‌های علمی مطالعات کردی را استوارتر سازد.
آثار استاد علاءالدین سجادی گستره وسیعی از موضوعات را دربر می‌گیرد. کتاب «تاریخ ادبیات کردی» که در سال ۱۹۵۲ منتشر شد، از نخستین کوشش‌های جامع برای بررسی سیر تحول ادبیات کردی به شمار می‌رود و هنوز از منابع مهم این حوزه محسوب می‌شود. اثر ارزشمند «کوردواری» نیز مجموعه‌ای از پژوهش‌های او درباره فرهنگ، آداب و سنت‌های مردم کرد است. وی همچنین کتاب‌هایی چون «دستور و فرهنگ زبان کردی»، «متون ادبی کردی»، «نام‌های کردی»، «سفری در کردستان» و «تاریخ جنبش‌های کردستان» را تألیف کرد که هر یک در حوزه زبان‌شناسی، تاریخ، مردم‌شناسی و ادبیات کردی جایگاهی ویژه دارند. افزون بر این، مجموعه چندجلدی «رشته مروارید» و داستان «همیشه بهار» از آثار ادبی شناخته‌شده او به شمار می‌روند.
این ادیب برجسته کرد در کنار نویسندگی و پژوهش، شاعری توانا نیز بود و در آثارش کوشید میان سنت ادبی کلاسیک کردی و نیازهای فکری جامعه معاصر پیوندی استوار برقرار کند. نگاه علمی، دقت در ثبت منابع، توجه به هویت فرهنگی کردها و تلاش برای حفظ زبان کردی از مهم‌ترین ویژگی‌های آثار او به شمار می‌آید. به همین دلیل بسیاری از پژوهشگران، استاد سجادی را در شمار پایه‌گذاران مطالعات نوین کردی قرار می‌دهند.
استاد علاءالدین سجادی سرانجام در سال ۱۹۸۴ میلادی در شهر بغداد درگذشت؛ اما میراث علمی و فرهنگی او همچنان زنده است. آثار وی نه تنها بخشی مهم از تاریخ مکتوب ادبیات کردی را تشکیل می‌دهد، بلکه تصویری روشن از فرهنگ، زبان و زندگی اجتماعی کردها در سده بیستم ارائه می‌کند. نام او امروز در کنار بزرگ‌ترین پژوهشگران و ادیبان کرد قرار دارد؛ اندیشمندی که عمر خود را صرف ثبت، حفظ و گسترش دانش و فرهنگ ملت خویش کرد و سهمی ماندگار در تاریخ ادبیات و فرهنگ کردی بر جای گذاشت.

کارگردان خبری: میلاد مرادی