به گزارش کردپرس،  افتتاح کنسولگری جدید ایالات متحده در اربیل، مرکز اقلیم کردستان عراق، در دسامبر گذشته با تبلیغات گسترده سیاسی و دیپلماتیک همراه بود. این پروژه‌ عراق را به میزبان دو مرکز بزرگ دیپلماتیک آمریکا در جهان تبدیل کرد: سفارت عظیم واشنگتن در بغداد و اکنون کنسولگری گسترده در اربیل. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این مجموعه تازه‌تأسیس نشانه‌ای از تثبیت نفوذ آمریکا در عراق است یا خود به عاملی برای افزایش تهدیدات امنیتی تبدیل خواهد شد؟
در سال‌های اخیر، نگرانی از تبدیل شدن مراکز دیپلماتیک آمریکا در عراق به اهداف حملات موشکی و پهپادی، بارها مطرح شده بود. کاهش نیرو و کارکنان سفارت آمریکا در بغداد نیز در همین چارچوب صورت گرفت. اکنون با افزایش حملات به مواضع آمریکا پس از تنش‌های منطقه‌ای اخیر، این نگرانی‌ها بیش از گذشته واقعی به نظر می‌رسد.
هم‌زمان با افتتاح کنسولگری اربیل، روند انتقال بخشی از نیروهای آمریکایی از مناطق تحت کنترل دولت مرکزی عراق به پایگاه‌هایی در اقلیم کردستان نیز آغاز شد. اما تداوم حضور آمریکا در این منطقه نه‌تنها بازدارندگی ایجاد نکرده، بلکه به‌نظر می‌رسد خاک اقلیم را نیز در معرض حملات بیشتر قرار داده است.
مسیر طولانی ساخت پروژه
کنسولگری جدید آمریکا اکنون به یکی از شاخص‌ترین بناهای شهری اربیل تبدیل شده است. زمین این مجموعه در سال ۲۰۱۳ از سوی شهرداری اربیل اختصاص یافت و عملیات اجرایی آن از سال ۲۰۱۸ با بودجه‌ای نزدیک به ۸۰۰ میلیون دلار آغاز شد؛ رقمی که نسبت به برآورد اولیه ۵۶۸ میلیون دلاری به‌طور قابل توجهی افزایش یافت.
حتی پیش از تکمیل پروژه، این مجموعه تنها یک ساختمان اداری تلقی نمی‌شد. در سال ۲۰۲۳، ایروین هیکس، سرکنسول وقت آمریکا در اربیل، اعلام کرده بود این پروژه «پیامی است مبنی بر اینکه آمریکا جایی نمی‌رود». این سخنان پیامی هم‌زمان برای بازیگران داخلی عراق، متحدان منطقه‌ای و به‌ویژه حزب دموکرات کردستان عراق داشت.  اینحزب همواره اربیل را نزدیک‌ترین شریک واشنگتن در عراق معرفی کرده است.
در زمان آغاز این پروژه، دلایل سنتی نزدیکی آمریکا و اقلیم کردستان ــ به‌ویژه همکاری در نبرد با داعش پس از سال ۲۰۱۴ ــ در حال تغییر بود. کنسولگری قدیمی آمریکا در اربیل در ساختمانی کوچک فعالیت می‌کرد و نمادی از حضور راهبردی بلندمدت به‌شمار نمی‌رفت.
پیام به بغداد
هم‌زمان، اقلیم کردستان تحت فشارهای اقتصادی و سیاسی فزاینده از سوی بغداد؛ از محدودیت صادرات نفت گرفته تا احکام دیوان عالی فدرال قرار داشت که اختیارات مالی بیشتری را به دولت مرکزی منتقل کرد. در چنین فضایی، پروژه کنسولگری جدید برای اربیل نوعی پشتوانه سیاسی و امنیتی از سوی آمریکا تلقی می‌شد.
با این حال، منابع سیاسی در اقلیم معتقدند این مجموعه بیش از آنکه نشانه تعهد آمریکا به امنیت اقلیم باشد، بازتاب پیچیدگی روابط واشنگتن با دولت مرکزی عراق و جریان‌های شیعه حاکم در بغداد است. به‌گفته این منابع، آمریکا ممکن است از اربیل به‌عنوان فضایی کم‌هزینه‌تر و دور از محدودیت‌های سیاسی بغداد برای مدیریت پرونده‌های حساس عراق استفاده کند.
این نگاه با رویکرد جدید آمریکا نیز هم‌خوانی دارد. برخی مقامات آمریکایی در ماه‌های اخیر از ناکارآمدی مداخلات نظامی سخن گفته و بر افزایش نقش ابزارهای دیپلماتیک، از جمله کنسولگری اربیل، برای اعمال نفوذ تأکید کرده‌اند.
اهرم سیاسی برای اربیل
برای حزب دموکرات کردستان، میزبانی چنین مجموعه‌ای همچنان دستاوردی مهم محسوب می‌شود. حضور گسترده آمریکا در اربیل، ادعای این حزب درباره توانایی مدیریت اقلیم و رابطه ممتاز با واشنگتن را تقویت می‌کند.
از منظر اقتصادی نیز این پروژه تصویری از ثبات و امنیت اقلیم در مقایسه با سایر مناطق عراق ارائه می‌دهد.  ارائه این تصویر برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و حفظ جایگاه سیاسی اربیل اهمیت زیادی دارد.
اما تحولات اخیر این تصویر را مخدوش کرده است. حملات پهپادی و موشکی گروه‌های عراقی به مواضع مرتبط با آمریکا در اقلیم نشان داد اربیل نیز از تنش‌های منطقه‌ای مصون نیست. این مسئله می‌تواند بر تلاش اقلیم برای معرفی خود به‌عنوان منطقه‌ای امن برای سرمایه‌گذاری اثر منفی بگذارد.
نگرانی بغداد و رقابت داخلی کردها
برخی جریان‌های شیعه در بغداد نگران‌اند که کنسولگری جدید آمریکا در اربیل، جایگاه دیپلماتیک دولت مرکزی را تضعیف کند. از نگاه آنان، این اقدام نشانه کاهش اعتماد واشنگتن به توان بغداد در مدیریت پرونده‌های حساس است.
در داخل اقلیم نیز این پروژه بدون حاشیه نبوده است. منابع نزدیک به اتحادیه میهنی کردستان، رقیب سنتی حزب دموکرات، معتقدند تمرکز نفوذ آمریکا در اربیل می‌تواند شکاف سیاسی میان دو قطب اصلی قدرت در اقلیم را تشدید کند.
افزون بر این، اتکای بیش از حد اقلیم به حمایت آمریکا ممکن است در بلندمدت پرهزینه باشد. در صورت تغییر رویکرد واشنگتن نسبت به خودمحوری کردها، اربیل در مذاکرات و منازعات با بغداد در موقعیت ضعیف‌تری قرار خواهد گرفت.
نگاه بازیگران منطقه‌ای
ایران و گروه‌های نزدیک به آن احتمالاً همچنان مراکز دیپلماتیک آمریکا در عراق را اهداف مشروع در تقابل منطقه‌ای تلقی خواهند کرد. بنابراین در صورت تشدید دوباره تنش‌ها، هم سفارت آمریکا در بغداد و هم کنسولگری اربیل می‌توانند هدف حملات قرار گیرند.
ترکیه نیز با محاسباتی پیچیده به گسترش حضور آمریکا در اقلیم می‌نگرد. آنکارا اگرچه ثبات اقلیم و روابط نزدیک با حزب دموکرات را مطلوب می‌داند، اما افزایش نقش آمریکا می‌تواند نفوذ سنتی ترکیه در اربیل را محدود کند.
کنسولگری جدید آمریکا در اربیل، هم نماد تداوم حضور واشنگتن در عراق است و هم نشانه‌ای از تغییر الگوی نفوذ آمریکا از ابزار نظامی به دیپلماسی. اما این حضور پررنگ، در عین حال اقلیم کردستان را بیش از گذشته در معرض رقابت‌های داخلی عراق و تنش‌های منطقه‌ای قرار داده است.
در نتیجه، این پروژه می‌تواند همزمان دو معنا داشته باشد: نمایش قدرت و سرمایه‌گذاری بلندمدت آمریکا، و نیز تبدیل شدن به هدفی آشکار در منازعات آینده خاورمیانه.

امواج مدیا