به گزارش کردپرس به نقل از خبرگزاری فرانسه،  توافق اخیر میان نیروهای کُرد سوریه و دولت دمشق عملاً به دوره خودگردانی کردها در شمال‌شرق سوریه پایان داده است؛ توافقی که تحت فشار نظامی دولت مرکزی و در سایه عقب‌نشینی حمایت آمریکا حاصل شد و اکنون آینده ساختارهای نظامی، سیاسی و به‌ویژه یگان‌های زنانه کُرد را با ابهام روبه‌رو کرده است.
بر اساس این توافق که ماه گذشته امضا شد، نیروهای تحت رهبری کُردها باید میادین نفتی، گذرگاه‌های مرزی و یک فرودگاه را به دولت تحویل دهند و نیروهایشان در قالب چهار تیپ در ارتش سوریه ادغام شوند. در متن توافق اشاره‌ای به سرنوشت یگان‌های مدافع زنان نشده است؛ موضوعی که به یکی از نقاط اصلی اختلاف تبدیل شده است.
روکسان محمد، سخنگوی یگان‌های مدافع زنان (YPJ)، در یک پایگاه نظامی در شمال‌شرق سوریه با یادآوری مشارکت این نیرو در نبرد با داعش گفت: «ما بهای سنگینی پرداختیم. هزاران شهید دادیم، از جمله بسیاری از همرزمان نزدیکم.» این نیروی تماماً زنانه بخشی از ساختار نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) است که با حمایت ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا، نقش محوری در شکست سرزمینی داعش در سال ۲۰۱۹ ایفا کرد.
اما با تغییر موازنه‌های سیاسی در دمشق و نزدیکی واشنگتن به دولت جدید سوریه به ریاست احمد الشرع ــ که در سال ۲۰۲۴ بشار اسد را کنار زد ــ کردها عملاً پشتوانه اصلی خود را از دست دادند. به گفته یک منبع آگاه، تام بارک،  نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه در دیداری با مظلوم عبدی در اقلیم کردستان عراق تصریح کرده است که ایالات متحده «برای کردها حتی یک گلوله هم علیه دمشق شلیک نخواهد کرد».
تحلیلگران می‌گویند یکی از گره‌های اصلی، برداشت متفاوت دو طرف از مفهوم «ادغام» است. متلو چویراوغلو، پژوهشگر مسائل کُرد، معتقد است دمشق ادغام را به معنای جذب کامل در ساختار دولت می‌داند، در حالی که کردها آن را مشارکت در دولت جدید با حفظ هویت و اولویت‌های سیاسی خود تفسیر می‌کنند. به گفته او، مسئله خودگردانی و جایگاه سیاسی زنان در نظام اداری کُردی از مهم‌ترین نقاط اختلاف است. در ساختار اداری مناطق کُردی، سیستم ریاست مشترک برقرار است و هر سمت رسمی باید یک هم‌رییس زن داشته باشد.
همچنین، تحولات نظامی موقعیت کردها را تضعیف کرد. در ژانویه، پس از ماه‌ها بن‌بست در مذاکرات، نیروهای دولتی عملیات پیشروی را آغاز کردند. به گفته منابع نزدیک به دمشق، دولت پیش از حمله با قبایل عرب در مناطق تحت کنترل SDF هماهنگ کرده بود تا از درگیری گسترده جلوگیری شود. با جدایی ناگهانی نیروهای عرب ــ که حدود نیمی از ۱۰۰ هزار نیروی SDF را تشکیل می‌دادند ــ این ائتلاف بدون مقاومت گسترده از استان‌های رقه و دیرالزور عقب‌نشینی کرد و به مناطق عمدتاً کُردنشین بازگشت.
به این ترتیب، توافق ۳۰ ژانویه و از دست رفتن مناطق وسیع، عملاً چشم‌انداز ایجاد نظام فدرال یا غیرمتمرکز در سوریه را برای کردها کم‌رنگ کرده است. برخی تحلیلگران تصمیم دولت آمریکا برای عدم مداخله را عامل تعیین‌کننده در این روند می‌دانند.
با این حال، دمشق در اقدامی نمادین فرمانی درباره حقوق ملی کردها صادر کرده و برای نخستین بار از زمان استقلال سوریه در سال ۱۹۴۶، زبان کُردی را به رسمیت شناخته است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که کردها ــ حدود دو میلیون نفر از جمعیت ۲۰ میلیونی سوریه ــ دهه‌ها تحت حکومت خانواده اسد با محدودیت‌های فرهنگی و سیاسی مواجه بودند.
حسین العیسی، کارمند بخش آموزش اداره کُردی، می‌گوید نگرانی اصلی اکنون آینده آموزش به زبان کُردی است: «سال‌هاست کودکان ما به زبان مادری‌شان درس می‌خوانند. نمی‌دانیم سرنوشت‌شان چه خواهد شد.»
روکسان محمد نیز با تأکید بر ادامه مقاومت سیاسی گفت: «مبارزه ما؛ به‌ویژه در برابر دولتی که جایگاه زنان را به رسمیت نمی‌شناسد ادامه خواهد داشت.»
در مجموع، کردهای سوریه که در جریان جنگ داخلی ۱۳ ساله موفق به ایجاد ساختاری نیمه‌خودمختار شده بودند، اکنون در برابر واقعیتی تازه قرار گرفته‌اند: بازگشت اقتدار دولت مرکزی و فروکش‌کردن رؤیای خودگردانی.