گفتوگو با دمشق باید به تدوین قرارداد اجتماعی جدید منجر شود
به گزارش کردپرس، «سیهانوک دیبو» عضو شورای ارتباطات کُردهای سوریه، با بیان اینکه مرحله کنونی سوریه نباید صرفاً دورهای برای آزمودن نیتهای دمشق و جنبش کُردی باشد، خواستار آغاز یک گفتوگوی واقعی و فراگیر شد و تأکید کرد که این گفتوگو باید به رسمیت شناختن حقوق کُردها، تعیین شکل دولت، تضمین حقوق شهروندی و در نهایت تدوین یک قرارداد اجتماعی جدید در سوریه را به همراه داشته باشد.
دیبو در گفتوگویی اختصاصی با پایگاه خبری «مجهر» اظهار کرد که دمشق جدید از «سوریه جدید» و «حقوق برای همه» سخن میگوید و این گفتمان مستلزم آن است که مسئله کُرد بهعنوان یک موضوع سیاسی و تاریخی مورد توجه قرار گیرد، نه اینکه صرفاً در چارچوب یک پرونده امنیتی و اداری بررسی شود.
وی افزود که مسئله کُرد نباید تنها به موضوعاتی مانند ادغام نیروها و نهادها یا بازگشت کارکنان محدود شود و باید درباره ریشههای سیاسی و تاریخی این مسئله نیز گفتوگو شود.
به رسمیت شناختن حقوق کُردها
به گفته دیبو، جنبش کُردی با انتظار برای به رسمیت شناخته شدن حقوق کُردها وارد روند گفتوگو شده است، در حالی که دمشق، بر اساس ارزیابی او، پیش از حرکت به سمت به رسمیت شناختن این حقوق، انتظار «تسلیم کامل» طرف مقابل را دارد.
وی این معادله را نامناسب برای مرحله کنونی دانست و گفت چنین رویکردی نمیتواند به پیشرفت روند سیاسی کمک کند.
دیبو به رسمیت شناختن حقوق کُردها در قانون اساسی، تعیین شکل دولت سوریه و تضمین حقوق شهروندی را از مهمترین پروندههایی دانست که باید در روند گفتوگو تعیین تکلیف شوند.
وی تأکید کرد که باید از عبارتهای کلی مانند «حقوق برای همه» عبور کرد و در قانون اساسی سوریه، وجود ملت کُرد و حقوق زبانی، فرهنگی و سیاسی آنان بهصورت روشن به رسمیت شناخته شود.
تمرکززدایی و حقوق شهروندی
این عضو شورای ارتباطات کُردهای سوریه همچنین مسئله تمرکززدایی و شکل دولت آینده سوریه را یکی از محورهای اصلی اختلاف دانست و پرسید آیا سوریه همچنان یک دولت کاملاً متمرکز، مشابه دوران حزب بعث، باقی خواهد ماند یا به سمت «تمرکززدایی گسترده سوری» حرکت خواهد کرد که مشارکت واقعی گروههای مختلف را تضمین کند.
دیبو تأکید کرد که این موضوع یک مسئله فرعی نیست، بلکه در مرکز اختلافات سیاسی قرار دارد.
وی همچنین خواستار پایان دادن به پیامدهای قانونی سیاستهای استثنایی اعمالشده علیه کُردها شد و از جمله به سرشماری سال ۱۹۶۲، طرح کمربند عربی و محدودیتهای اعمالشده در زمینه مالکیت و زبان اشاره کرد.
به گفته او، این مسائل باید از طریق قوانین و مقررات روشن برطرف شوند تا زمینه برای ایجاد شهروندی برابر فراهم شود و مسئله کُرد همچنان در چارچوبی امنیتی یا اداری باقی نماند.
ضرورت بازنگری در اولویتهای جنبش کُردی
دیبو در پاسخ به این پرسش که آیا جنبش کُردی نیازمند بازنگری در اولویتهای خود است، پاسخ مثبت داد و گفت مرحله کنونی مستلزم آن است که جنبش کُردی از رویکرد مدیریت منطقه به سمت مشارکت در ساخت دولت ملی سوریه پس از سکولاریسم حرکت کند.
وی در این زمینه سه مسیر اصلی را مطرح کرد که نخستین آن، یکپارچهسازی گفتمان کُردی است.
دیبو با اشاره به کنفرانس آوریل ۲۰۲۶ گفت این چارچوب همچنان میتواند مورد استفاده قرار گیرد، اما باید توسعه پیدا کند؛ بهویژه اینکه تاکنون جایگزینی که بتواند دشواری مذاکره با دمشق از طریق چندین هیئت و با دیدگاههای متفاوت را برطرف کند، شکل نگرفته است.
وی دومین مسیر را گذار از تفاهمات امنیتی به یک سند سیاسی دانست و گفت توافقهای ۱۰ مارس و ۲۹ ژانویه بیش از هر چیز در راستای کاهش تنشها بودهاند، اما شرایط کنونی نیازمند تدوین یک سند روشن درباره اصول سیاسی است.
به گفته دیبو، میتوان سند کنفرانس ۲۶ آوریل ۲۰۲۵ را مبنای گفتوگو قرار داد و آن را در برابر دمشق و افکار عمومی سوریه بهعنوان یک طرح برای حل مسئله سوریه مطرح کرد، نه صرفاً مجموعهای از مطالبات کُردی.
وی سومین مسیر را گسترش ائتلافها عنوان کرد و گفت مسئله کُرد در صورتی که تنها بهعنوان «مسئله کُردی» مطرح شود، امکان دستیابی به راهحل پایدار را نخواهد داشت.
دیبو خواستار پیوند دادن مسئله کُرد با موضوعاتی مانند شهروندی قراردادی، دموکراسی و عدالت انتقالی برای همه سوریها شد و گفت گسترش این چارچوب میتواند به شکستن روایتی کمک کند که در دوران نظام سابق، مسئله کُرد را تهدیدی علیه وحدت سوریه معرفی میکرد.
ضرورت تدوین قرارداد اجتماعی جدید
دیبو تأکید کرد که گذار از تفاهمات اولیه به یک گفتوگوی فراگیر تنها زمانی امکانپذیر است که طرفهای سوری بپذیرند راهحل، امتیاز دادن یک طرف به نفع طرف دیگر نیست، بلکه ایجاد یک قرارداد اجتماعی جدید است که با رویکرد انکار گذشته فاصله بگیرد.
وی افزود که ایجاد مرحلهای جدید در سوریه نمیتواند با همان ادبیاتی انجام شود که نظام سابق برای انکار وجود مسئله کُردی به کار میبرد.
به گفته او، انکار مسئله مردمی که سالها با محرومیت و تبعیض مواجه بودهاند، به معنای تحقق وحدت ملی نیست، بلکه ادامه بیعدالتی است و میتواند شکافهای داخلی سوریه را نیز تشدید کند.
دیبو در پایان تأکید کرد که به رسمیت شناختن حقوق کُردها، شرط تحقق شهروندی برابر و آشتی واقعی در سوریه است و خواستار تدوین قانون اساسی جدیدی شد که حقوق زبانی، فرهنگی، ملی و همچنین نمایندگی عادلانه کُردها را تضمین کند.
وی گفت شهروندی در سوریه جدید باید بر پایه مشارکت و نمایندگی شکل بگیرد، نه سهمیهبندی.
دیدگاه کاربران