کردها وجود دارند

Ew Dibêjin 'Hûn Tunene'; Em Dibêjin 'Em Hene'

آنها می گویند «شما وجود ندارید»؛ ما می گوییم «ما هستیم.»

وقتی برای شرکت در انتخابات شهرداری دیاربکر (بزرگ ترین شهر در در منطقۀ عمدتاً کردنشین جنوب شرقی ترکیه) می رفتم، در راه دربارۀ این جمله فکر می کردم. فکر کردم کردهای بسیاری چنین احساس مشترکی دارند. علی رغم همۀ چیزهایی که از سر گذراندیم – ویران شدن شهرهایمان، زندانی شدن هزاران شهروندمان، جایگزین شدن مقامات منتخب با مدیران منتخب از سوی دولت مرکزی و تهدید به تکرار همین روند پس از پایان انتخابات – ما در انتخابات رأی دادیم تا اعلام کنیم فارغ از نتیجۀ آن، ما هستیم و اینجاییم.

وقتی نتایج مشخص شد خانۀ ما به لرزه در آمد. صدای جشن و شادی از بیرون می آمد و ما تمام شب را با نفس های در سینه حبس شده به انتظار نتیجۀ نهایی رقابت بر سر شهرداری استانبول گذراندیم.

علی رغم همۀ چیزهایی که ممکن است گفته شود، به نظر می رسد استراتژی انتخاباتی حزب دموکراتیک خلق ها (HDP) ثمر بخش بوده است. HDP علاوه بر شکست همۀ سرپرست های تعیین شده توسط حزب رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، حزب عدالت و توسعه (AKP)، برای ادارۀ استان های کردنشین در شرق ترکیه، نقش مهمی در شکست های AKP در غرب کشور داشت. صلاح الدین دمیرتاش رئیس مشترک سابقو دربند HDP با دعوت خود از مردم برای شرکت در انتخابات و رأی دادن، تأثیر قابل توجهی داشت. دمیرتاش در پیام خود گفت: «اگر ذره ای برای دغدغه های من اهمیت قائلید، درخواست من این است که اگر لازم است دل های خود را سخت کنید، اما لطفاً حتماً بروید و رأی خود را به صندوق بیاندازید.» نتایج یک بار دیگر نشان دادند مردم تا چه اندازه برای دمیرتاش احترام و اهمیت قائلند.

HDP تحت فشار دستگیری های روزانه، تخریب مداوم و حملات حکومت وارد انتخابات شد. تنها یک روز پیش از انتخابات تعدادی از رهبران محلی این حزب دستگیر شدند. برای حزبی که در چنین شرایطی وارد انتخابات می شود، نتایج به دست آمده یک پیروزی واقعی است.

یکی از بحث های شب انتخابات این بود که AKP چگونه توانسته است در شهر جنوب شرقی شرناخ 61 درصد آرا را از آن خود کند، یعنی تقریباً دو برابر آرای 34 درصدی HDP. من می خواهم مشاهداتم را از شرناخ، شهری که بارها از آن دیدار کرده ام، شرح دهم. باید اذعان کنم اگرچه انتظار نداشتم اختلاف آرا تا این حد باشد، اما انتظار داشتم AKP بتواند کنترل شهرداری شرناخ را به دست بگیرد.

در سال 2016، پس از آن که حکومت ترکیه در شرناخ حومت نظامی 24 ساعته اعلام کرد، حدود 70 درصد شهر تخریب شد. شرناخی که ما می شناختیم ناپدید شد. شرناخ با شهر جدیدی متشکل از ساختمان های شش تا دوازده طبقه متعلق به ادارۀ توسعۀ مسکن جایگزین شده است. کلیدهای برخی از این آپارتمان ها توزیع شده اما برخی از آنها همچنان خالی هستند. حدود 40 درصد جمعیت بومی شرناخ هنوز نتوانسته است به شهر باز گردد. دو ماه پیش وقتی می خواستم با ساکنان شرناخ گفتگو کنم، برای یافتن آنها مجبور بودم به روستاهای مجاور بروم تا آنها را پیدا کنم. هزاران تن از اهالی شرناخ در این روستاها در مسکن موقت زندگی می کنند.

شرناخ هم با عراق و هم با سوریه همسایه است. حکومت اهمیت ویژه ای به شرناخ می دهد. شرناخ به شهری تبدیل شده مملو از شبه نظامیان کرد طرفدار حکومت موسوم به گارد روستایی، سربازان و نیروهای پلیس. وقتی وارد شهر می شوید می توانید تانک ها و خودروهای زرهی را همه جا ببینید. در آخرین دیدارم از این شهر متوجه شدم علاوه بر خانواده هایی که معمولاً رده های گارد روستایی را پر می کردند، جوانان بسیاری نیز به گارد پیوسته اند. در هر محله یک پاسگاه پلیس احداث شده است. شرناخ دگرگون شده است.

می دانم اینک که من این مشاهدات را می نویسم، برخی حتماً خواهند پرسید «چه کسی شرناخ را به اینجا رساند؟»، «جنگ شهری چگونه آغاز شد؟»، «آیا جنبش کردها در این تغییر جمعیت مسئولیتی ندارد؟» این بحثی مهم است که باید به آن پرداخته شود و موضوعی است که جنبش کردی باید حتماً آن را ارزیابی کند. اما موضوع یادداشت دیگری است.

وقتی نتایج انتخابات مشخص شد، در دیاربکر با رهبران جامعه دیدار کردم و از آنها پرسیدم انتظار دارند پس از این چه تحولی روی دهد.

یکی از نمایندگان مطرح جامعه پاسخ داد: «کردها تعیین کنندۀ این انتخابات بودند. بنابراین من فکر می کنم اردوغان و AKP در سیاست های خود بازنگری خواهند کرد. دولت پنهان دارد اردوغان را به راه بدی می کشاند. اردوغان باید هشیار باشد. رئیس جمهور باید خوب فکر کند، به سوی کردها بیاید و بگوید "[مذاکرات صلح را] از کجا رها کرده بودیم؟" این بهترین راه برای او است.»

یکی دیگر از اهالی دیاربکر گفت: «البته درس هایی هست که HDP باید گرفته باشد. شرناخ، حکاری و ... باید از آنها درس گرفته باشد. امیدوارم ویران شدن این شهرها به نوعی تأمل و خود اندیشی منجر شده باشد.»

یکی دیگر گفت: «اعداد و ارقام نشان می دهند که کردها حمایت خود را از AKP باز ستانده اند.»

روز پس از انتخابات هنگامی که سر کار می رفتم دیدم موانع فلزی مقابل ساختمان شهرداری دیاربکر برداشته شده اند. اما فریاد شادی آنیم در گلو خفه شد. موانع را بر نداشته بودند، تنها آنها را جابجا کرده بودند. از کارگر یک نانوایی در آن حوالی دربارۀ دلیل این کار سؤال کردم که گفت: «می گویند چون می خواهند یک سرپرست دیگر برای شهرداری تعیین کنند.»

این غیر ممکن است! مردم کرد در این انتخابات آشکارا نشان داده اند که این گزینۀ درستی نیست. موانع مقابل همۀ این ساختمان ها به رودی برداشته خواهند شد. مردم دیاربکر یک بار دیگر آزادانه وارد ساختمان های شهرداری خواهند شد و به آسانی از آنها خارج می شوند. بقای این کشور از جرم انگاری علیه کردها سرچشمه نمی گیرد، بلکه مستلزم ایجاد جامعه ای فراگیر است که همۀ مردم را بپذیرد؛ کردها، ترک ها، ارمنی ها و عرب ها باید با هم برای دموکراسی مبارزه کنند. پیروز این انتخابات ترکیه بود و دموکراسی ترکیه. آنها که پیروزی را تضمین کردند کردها بودند. دمیرتاش بود، که از صمیم قلب به او درود می گویم. ما به زودی میله های زندان وی را نیز در هم خواهیم شکست.

نویسنده: نورجان بایسل

منبع: پایگاه خبری – تحلیلی احوال

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه