گسترش پایگاه‌های ترکیه در اقلیم کردستان به بهای نابودی جنگل‌ها
به گزارش کردپرس، جنگلهای طبیعی در مناطق کوهستانی بادینان در اقلیم کردستان عراق، بار دیگر هدف قطع گسترده درختان قرار گرفته‌اند. در روزهای اخیر گزارش های متعدد دیگری درباره قطع گسترده درختان در جنگلهای انبوه شمال اقلیم کردستان عراق منتشر شده است. ترکیه این اقدامات را بخشی از عملیات نظامی علیه حزب کارگران کردستان توجیه می‌کند، اما خالد سلیمان، نویسنده نشریه آمارگی، معتقد است که تخریب جنگل‌ها علاوه بر آسیب‌های زیست‌محیطی، به آوارگی ساکنان بومی و از بین رفتن منابع معیشت آن‌ها منجر می‌شود.
بر اساس این گزارش، ارتش ترکیه تا عمق ۴۰ کیلومتری خاک عراق پیشروی کرده و بیش از ۱۰۰ پایگاه نظامی در این مناطق ایجاد کرده است. نیروهای ترکیه برای اتصال این پایگاه‌ها به یکدیگر، حدود ۶۶۰ کیلومتر جاده نظامی در دل جنگلهای کوهستانی احداث کرده‌اند.
بختیار زیباری، روزنامه‌نگار و پژوهشگر محیط زیست از استان دهوک، آغاز قطع سازمان‌یافته درختان در این مناطق را به سال ۲۰۱۳ نسبت می‌دهد. به برآورد او، تنها بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ حدود سه میلیون درخت قطع یا ریشه‌کن شده‌اند.
ارتش ترکیه مدعی است که پوشش متراکم جنگلی، دید نیروهای نظامی و عملیات علیه حزب کارگران کردستان را دشوار می‌کند. بااین‌حال، به نوشته سلیمان، این سیاست بخش‌هایی از زیست‌بوم‌های غنی منطقه را به مناطق نظامی‌شده و زمین‌های بایر تبدیل کرده است. او همچنین می‌نویسد که حزب کارگران کردستان قطع درختان و بهره‌برداری از جنگل‌ها را در مناطقی که حضور دارد، متوقف کرده است.
در سال ۲۰۲۱، فهیم عبدالله، رئیس شورای استانی دهوک، درباره ابعاد قطع درختان در مناطق نظامی‌شده هشدار داد. وزارتخانه‌های کشاورزی عراق و اقلیم کردستان نیز در واکنشی مشترک این اقدامات را محکوم کردند و آن را تعرضی به محیط زیست و جنگلهای کردستان دانستند.
انتقال چوب‌های قطع‌شده به ترکیه نیز به گفته سلیمان، سابقه‌ای چندساله دارد. گزارش‌های محلی نشان می‌دهند که ارتش ترکیه از سال ۲۰۱۸ سه مسیر اصلی را برای انتقال تجهیزات نظامی به خاک عراق ایجاد کرده بود که از آن‌ها برای خارج کردن الوار و انتقال آن به بازارهای ترکیه نیز استفاده می‌شد. چیا شریف، نماینده پارلمان اقلیم کردستان، گفته است که برخی بازرگانان محلی با تشویق مقام‌های نظامی ترکیه، چوب‌های قطع‌شده را خریداری و از مرز عبور می‌دادند.
پیامدهای این روند به تخریب جنگل‌ها محدود نمانده است. هزاران نفر از ساکنان روستاهای کوهستانی خانه‌ها و زمین‌های کشاورزی خود را ترک کرده‌اند. زندگی در این مناطق به جنگلهای بلوط، منابع آب زیرزمینی، کشاورزی پلکانی و دامداری وابسته است و نابودی این منابع، ادامه زندگی را برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است.
سلیمان تأکید می‌کند که این الگوی تخریب جنگل فقط به کردستان عراق محدود نیست. حسین کچماز، نماینده پیشین پارلمان ترکیه از حزب دموکراتیک خلق‌ها، در سال ۲۰۲۱ از برداشت گسترده چوب در کوهستان جودی خبر داده بود. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که شرکت‌های تجاری ترکیه با حمایت نیروهای نظامی و نگهبانان روستاها، روزانه حدود ۴۰۰ تن چوب از این کوهستان برداشت می‌کنند.
به گفته نویسنده گزارش، نابودی جنگل‌ها در مناطق کردنشین، افزون بر تخریب محیط زیست، سنت‌های کشاورزی و دامداری، شیوه‌های معیشت و میراث فرهنگی جوامع روستایی را نیز تهدید می‌کند. با از بین رفتن منابع طبیعی، توانایی این جوامع برای تأمین نیازهای خود کاهش می‌یابد و مهاجرت به گزینه‌ای ناگزیر تبدیل می‌شود.
سلیمان برای نشان دادن پیامدهای بلندمدت تخریب جنگل‌ها به تجربه هائیتی اشاره می‌کند. این کشور پس از استقلال از فرانسه در سال ۱۸۰۴، به پرداخت غرامتی سنگین به استعمارگر پیشین خود وادار شد و برای تأمین هزینه‌های آن به قطع گسترده درختان و صادرات چوب روی آورد. به نوشته او، پوشش جنگلی هائیتی که زمانی بخش بزرگی از سرزمین این کشور را دربر می‌گرفت، اکنون به کمتر از دو درصد رسیده است؛ وضعیتی که در کنار عوامل دیگر، به تشدید مشکلات اقتصادی و فقر پایدار در این کشور دامن زده است.
نویسنده هشدار می‌دهد که تخریب جنگلهای کردستان نیز می‌تواند پیامدهایی مشابه در بلندمدت داشته باشد. از بین رفتن منابع طبیعی، مانع خودکفایی جوامع روستایی می شود و زمینه مهاجرت و تغییر ساختار جمعیتی منطقه را فراهم می‌آورد. در نتیجه، آنچه در کوهستان‌های کردستان عراق رخ می‌دهد، صرفاً قطع درختان نیست، بلکه تهدیدی برای محیط زیست و بنیان‌های اقتصادی و فرهنگی زندگی مردم بومی به شمار می‌رود.
دیدگاه کاربران