به گزارش کردپرس به نقل از نشریه آمارجی، هفت سال پس از عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه و آوارگی بیش از ۲۰۰ هزار نفر، بسیاری از کردهای سریکانی (رأس‌العین) همچنان نتوانسته‌اند به خانه‌های خود بازگردند. اگرچه توافق میان دولت انتقالی سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه بازگشت همه آوارگان را وعده داده بود، اما به گفته ساکنان و فعالان حقوق بشر، ادامه حضور گروه‌های مسلح، تغییر بافت جمعیتی، ناامنی و تخریب گسترده املاک، این وعده را تاکنون بی‌نتیجه گذاشته است.

با وجود سقوط حکومت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ و آغاز روند سیاسی جدید در سوریه، بحران آوارگی هزاران کرد ساکن سریکانیه (رأس‌العین) و تل‌ابیض (گری‌سپی) همچنان ادامه دارد.

ارتش ترکیه در اکتبر ۲۰۱۹، با اجرای عملیات «چشمه صلح» و همراهی گروه‌های موسوم به «ارتش ملی سوریه»، کنترل حدود پنج هزار کیلومتر مربع از شمال سوریه را در اختیار گرفت. این عملیات به آوارگی بیش از ۲۰۰ هزار نفر انجامید و بخش عمده‌ای از جمعیت کرد منطقه را مجبور به ترک خانه‌هایشان کرد.

زکی حاجی، یکی از ساکنان سریکانی که پس از هفت سال برای نخستین بار به خانه خود بازگشته، می‌گوید هنگام ورود به منزلش با خانواده‌ای از حلب روبه‌رو شده که مدعی بودند خانه را از یکی از گروه‌های مسلح مورد حمایت ترکیه خریداری کرده‌اند. او می‌گوید برای بازپس گرفتن خانه ناچار شده مبلغی به این خانواده بپردازد، اما پس از ورود متوجه شده تمامی تجهیزات ارزشمند خانه از جمله پنل‌های خورشیدی سرقت شده، پنجره‌ها تخریب شده و بخشی از ساختمان نیز به آتش کشیده شده است.

ادامه نفوذ گروه‌های مورد حمایت ترکیه

اگرچه گروه‌های مسلح وابسته به ارتش ملی سوریه به طور رسمی در ساختار نظامی دولت انتقالی سوریه ادغام شده‌اند، اما به گفته ساکنان، کنترل واقعی سریکانی همچنان در اختیار همین گروه‌ها قرار دارد. بسیاری از خانه‌های کردها هنوز در اشغال افراد غیربومی است و بازگشت مالکان اصلی اغلب با درخواست پرداخت مبالغی بین دو تا چند هزار دلار همراه می‌شود؛ در حالی که هیچ نهاد مؤثری برای رسیدگی به این تخلفات وجود ندارد. همچنین حضور نیروهای نظامی ترکیه در داخل شهر همچنان ادامه دارد و ایست‌های بازرسی ارتش ترکیه در نقاط مختلف سریکانیه فعال هستند.

تغییر گسترده بافت جمعیتی

به گفته ساکنان، طی هفت سال گذشته ترکیب جمعیتی سریکانی به شکل چشمگیری تغییر کرده است. اکنون تنها شمار اندکی از کردها در شهر باقی مانده‌اند و بیشتر خانواده‌های آشوری و ایزدی نیز هنوز نتوانسته‌اند به محله‌ها و روستاهای خود بازگردند. فعالان حقوق بشر این روند را بخشی از پروژه تغییر بافت جمعیتی در مناطق تحت کنترل گروه‌های مورد حمایت ترکیه می‌دانند.

اجرا نشدن توافق دمشق و نیروهای دموکراتیک

در توافق ۲۹ ژانویه میان دولت انتقالی سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)، بر بازگشت تمامی آوارگان تأکید شده بود. با این حال، کمیته آوارگان سریکانیه اعلام می‌کند اختلافات موجود در مذاکرات دو طرف، همراه با موانع ناشی از نقش ترکیه و گروه‌های مسلح وابسته به آن، روند بازگشت را با تأخیر جدی مواجه کرده است.

مین‌ها و ناامنی؛ مانع اصلی بازگشت

یکی دیگر از مهم‌ترین موانع، آلودگی گسترده مناطق مرزی به مین و مهمات عمل‌نکرده است. به گفته مقام‌های محلی، کمیته‌ای مشترک متشکل از نیروهای امنیت داخلی، ارتش سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه برای پاکسازی مناطق آلوده تشکیل شده، اما این روند زمان‌بر خواهد بود. در کنار خطر مین‌ها، گسترش سلاح، بی‌ثباتی امنیتی و حضور گروه‌های مسلح همچنان مانع بازگشت امن و پایدار ساکنان محسوب می‌شود.

هزاران خانواده همچنان در اردوگاه‌ها

در حالی که مذاکرات سیاسی ادامه دارد، ده‌ها هزار نفر از ساکنان سریکانی همچنان در اردوگاه‌های آوارگان استان حسکه زندگی می‌کنند. با وجود کمبود امکانات، گرمای شدید تابستان و شرایط دشوار اقتصادی، بسیاری از خانواده‌های آواره همچنان امیدوارند روزی بتوانند به صورت جمعی و با تضمین امنیت، به خانه‌های خود بازگردند. اما تا زمانی که مین‌های زمینی پاکسازی نشود، خانه‌های مصادره‌شده به مالکان اصلی بازنگردد و تضمین‌های امنیتی لازم فراهم نشود، چشم‌انداز تحقق این بازگشت همچنان با ابهام روبه‌رو خواهد بود.