ئایا کشانەوەی ئەمریکا لە عێراق کوردەکان یەکگرتووتر دەکات؟

بەپێی هەواڵی کوردپرێس، کشانەوەی سەربازیی ئەمریکا لە عێراق دەتوانێت پارتە سەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان زیاتر لە پێشوو ناچار بە هاوکاریکردن بکات، بەڵام بە بڕوای «ڕیسپۆنسبڵ ستێتکرافت»، ڕاگەیاندنی یەکخستنەوەی هێزەکانی پێشمەرگە هێشتا بە مانای کۆتاییهاتنی هەژموونی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەسەر پێکهاتەی سەربازیی هەرێم نایەت.

هەرێمی کوردستانی عێراق لە ۲۱ی ئەیلوولدا ڕایگەیاند کە پرۆسەی درێژخایەنی یەکخستنەوە و ڕێکخستنی هێزەکانی پێشمەرگە لەژێر چەتری وەزارەتی شوئوونی پێشمەرگەدا کۆتایی پێهاتووە، بەڵام ئەم بابەتە تەنها ۹ ڕۆژ پێش کشانەوەی کۆتایی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق ئەنجام درا. بە نووسینی «ڕیسپۆنسبڵ ستێتکرافت»، هاوکاتبوونی ئەم دوو ڕووداوە ئەم پرسیارەی هێناوەتە ئاراوە کە دوای کەمبوونەوەی ئامادەییی ڕاستەوخۆی سەربازیی ئەمریکا، چ پێکهاتەیەکی ئاسایشی لە عێراق و هەرێمی کوردستاندا جێگەی دەگرێتەوە.

هێزەکانی پێشمەرگە دوای ساڵی ۲۰۰۳ و ڕووخانی سەدام حسێن-یش نەیانتوانی ببنە هێزێکی سەربازیی یەکگرتوو و لە کردەوەدا لە نێوان دوو پارتە سەرەکییەکەی هەرێمدا دابەش ببوون. بەشێکی زۆری ئەم هێزانە هێشتا لەژێر هەژموونی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا دەمێننەوە. لەبەر ئەوە، پرسیاری گرنگ بۆ قۆناغە نوێیەکە ئەوە نییە کە ئایا یەکێتیی پێشمەرگە ڕاگەیەندراوە یان نا، بەڵکو ئەوەیە کە ئایا ئەم پێکهاتەیە لە کردەوەدا دەتوانێت فەرماندەییی سەربازی لە کۆنتڕۆڵی پارتەکان دەرهێنێت یان نا.

ڕەخنەگرانی پرۆسەی یەکخستنەوەش ئاماژە بەم بابەتە دەکەن. فەرماندەییی ناوچەییی یەکەم هێشتا لە دەستی پارتی دیموکرات و فەرماندەییی ناوچەییی دووەم لە دەستی یەکێتیی نیشتمانیی لە دەستدا دەمێنێتەوە و هەردوو پێکهاتەکە دەسەڵاتی دیاریکردنی فەرماندەی لەشکر و تیپەکانی خۆیان پاراستووە. لە ڕوانگەی نووسەرەوە، ئەم دۆخە نیشانی دەدات کە وەفادارییە حزبییەکان هێشتا لە پێکهاتەی پێشمەرگەدا ڕۆڵی یەکلاکەرەوەیان هەیە.

بەم پێیەش، چاکسازییە ئەنجامدراوەکانی ساڵانی ڕابردوو هەندێک دەستکەوتیشیان هەبووە. مووچەی هێزەکانی پێشمەرگە، بەبێ ڕەچاوکردنی وابەستەیییان بە پێکهاتە جیاوازەکانەوە، ئێستا لە ڕێگەی ئەژمارێکی ناوەندی لە وەزارەتی شوئوونی پێشمەرگەدا دەدرێت و بەم شێوەیە وابەستەییی مووچە بە پارتەکانەوە کەم بووەتەوە. بەرپرسانی هەرێم هەروەها ڕایانگەیاندووە کە هەوڵ دەدەن تا کۆتاییی ساڵ هەژموونی پارتەکان لە پێکهاتەی پێشمەرگەدا کەم بکەنەوە. مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، یەکخستنەوەی هێزەکانی بە «قۆناغی یەکەمی ڕێگەیەکی درێژخایەن» داناوە.

بە گوێرەی «ڕیسپۆنسبڵ ستێتکرافت»، کشانەوەی ئەمریکا ڕەنگە گوشاری سیاسی لەسەر پارتی دیموکرات و یەکێتیی نیشتمانی بۆ وەلانانی ناکۆکییەکان زیاد بکات. واشنتن ساڵانێک یەکخستنەوەی پێشمەرگەی وەک یەکێک لە مەرجە سەرەکییەکانی پشتیوانیی خۆی دانابوو و ئێستا کە ئامادەییی سەربازیی ئەمریکا کەم بووەتەوە، دامەزراوە عێراقی و کوردستانییەکان دەبێت پشکێکی زیاتر لە بەرپرسیارێتیی دابینکردنی ئاسایش لە ئەستۆ بگرن. لەم دۆخەدا، ڕۆڵی ئەمریکا و هاوبەشە ئەورووپییەکانی زیاتر لە ڕاهێنان، ڕاوێژکاری، ئاڵوگۆڕی زانیاری و بەهێزکردنی توانای هێزە خۆجێیییەکاندا کورت دەبێتەوە.

پرسی گرووپەکانی ناوخۆی عێراقیش یەکێکی تر دەبێت لە ئاڵنگارییەکانی قۆناغی دوای کشانەوەی ئەمریکا. ئەم گۆڤارە دەنووسێت ئەگەر ئەم گرووپانە ئامادە نەبن چەکەکانیان ڕادەستی حکومەتی عێراق بکەن، بەغدا بۆ جێبەجێکردنی کۆنتڕۆڵ بەسەر گرووپە چەکدارەکاندا لەگەڵ سەختیی زیاتر ڕووبەڕوو دەبێتەوە و بەرپرسیارێتیی چارەسەرکردنی ئەم پرسەش زیاتر لە پێشوو دەکەوێتە سەر شانی حکومەتی عێراق.

ئەم گۆڕانکارییانە بۆ هەرێمی کوردستان گرنگییەکی تایبەتمەندیان هەیە. هێزەکانی پێشمەرگە لە ناوچەیەکی ئاڵۆزدان و لە لایەکی تریشەوە هێشتا لە بەرامبەر مەترسیی ئەگەریی گەڕانەوەی داعشدا وەستاون. لەم ڕوانگەیەوە، نووسەر پێی وایە پێشمەرگەیەک کە بەڕاستی یەکگرتوو بێت، دەتوانێت بەشێک لە بۆشاییی ئاسایشیی دوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا پڕ بکاتەوە؛ بەڵام هاتنەدیی ڕۆڵێکی وەها بە ئاستی سەرکەوتنی هەرێم لە وەلانانی کەلێنە سیاسی و حزبییەکاندا بەستراوەتەوە.

«ڕیسپۆنسبڵ ستێتکرافت» جەخت لەوە دەکاتەوە کە کشانەوەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بە مانای کۆتاییهاتنی پەیوەندییە ئاسایشییە دەرەکییەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان نایەت، بەڵکو جۆری ئەم پەیوەندییانە دەگۆڕێت. تاقیکردنەوەی سەرەکی لەمە بەدواوە ئەوە دەبێت کە ئایا دامەزراوە کوردستانی و عێراقییەکان دەتوانن بەبێ پشتبەستنی ڕاستەوخۆ بە ئامادەییی سەربازیی ئەمریکا، ڕێگری لە گەڕانەوەی داعش بکەن و لە بەرامبەر گوشاری گرووپە چەکدارەکان و ململانێی هێزە ناوچەیییەکاندا خۆڕاگر بن، یان ناکۆکییە ناوخۆیییەکان جارێکی تر دەبنە بەربەست لە بەردەم شێوەگرتنی هێزێکی بەڕاستی یەکگرتووی کوردی.