چه کسی در خاورمیانه بیش از این خواهان جنگ است؟ / مراد یتکین
به برکت اقدام مسعود بارزانی رهبر اقلیم کردستان عراق در برگزاری همه پرسی به منظور تأسیس کردستان مستقل، منطقۀ خاورمیانه یک بار دیگر در رقابت با بحران در جریان در شبه جزیرۀ کره، به کانون خطر تبدیل شد.
بارزانی می خواهد بنیان گذار دولت کردی باشد، چیزی که پدربزرگ وی عبدالسلام در دهه های 1900 و 1910 به آن دست نیافت، ملا مصطفی بارزانی پدر وی نیز علی رغم حمایت های (جداگانه و به تناوب) روسیه، اسرائیل، ایران و ایالات متحده در دهه های 1940، 50، 60 و 70 به آن دست نیافت. مسعود بارزانی خود نیز، علی رغم روابط نزدیکش با آمریکایی ها، تاکنون نتوانسته است در دهه های 1980، 1990 و 2000 به کردستان مستقل دست پیدا کند.
تصمیم وی به برگزاری همه پرسی 25 سپتامبر زمانی قابل درک است که از منظر وی به آن بنگریم. او فکر می کند حکومت عراق در حال سقوط است (که چندان هم اشتباه نیست)، حکومت سوریه در حال سقوط است، ترکیه با مشکلات خود با حزب کارگران کردستان (PKK) و تنش شدید با واشنگتن به عنوان متحدش در ناتو دست به گریبان است، و ایران نیز از سوی ایالات متحده و دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور تحت فشار است.
علاوه بر این بارزانی در رقابت شدیدی با PKK است، که شاخه های آن گام به گام در حال تأسیس خودمختاری در کشور بحان زدۀ سوریه هستند. حزب اتحاد دموکراتیک سوریه (PYD) و شاخۀ نظامی آن یگان های مدافع خلق (YPG)، با حمایت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) در حال برگزاری انتخابات محلی و انتخاب کمون های شهری در شهرهای سوریه هستند. علی رغم اینکه عبدالله اوجالان رهبر PKK از سال 1999 در زندان است، PKK تلاش می کند پرچم استقلال کردستان را از بارزانی بگیرد. نکتۀ جالب اینجا است که PKK از کوهستان قندیل در شمال عراق پایین آمده و وارد قلمرو بارزانی در اقلیم کردستان شده است.
آیا حزب دموکرات کردستان (پارتی) می تواند به خاطر استقلال کردها دست همکاری به PKK بدهد؟ آیا PKK می تواند بپذیرد؟ شاید این کار افراد مشخصی را در اسرائیل و ایالات متحده خوشحال کند – که شاهد تجزیۀ دو کشور عربی باشند که تحت تأثیر روسیه و ایران هستند. اما آیا ترامپ و واشنگتن به راستی از این امر خوشحال خواهند بود؟
سؤالات بسیاری هست اما هنوز جوابی برای آنها نیست. اما تصمیم بارزانی برای برگزاری همه پرسی به روی دادن چیزی کمک کرد که تا چند ماه پیش در هیچ ذهنی نمی گنجید، متحد شدن ترکیه، ایران و عراق حول یک انگیزۀ مشترک: ممانعت از استقلال کردها.
به درخواست رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، پارلمان ترکیه روز 23 سپتامبر به تمدید یک سالۀ مجوز اعزام نیروی نظامی به سوریه عراق در صورت نیاز توسط حکومت حزب عدالت و توسعه رأی داد. تنها حزبی که با این پیشنهاد مخالفت کرد حزب کردی دموکراتیک خلق ها (HDP) بود. حزب جمهوری خواه خلق (CHP) با تمدید مجوز موافقت کرد زیرا ترکیه را در مبارزه با تروریسم قوی تر می کند، اما در عین حال حکومت را به حفظ خونسردی دعوت کرد و خواست تسلیم گفتمان جنگ نشود.
ارتش های ترکیه و ایزان در حال حاضر مشغول برگزاری تمرین نظامی در امتداد مرزهای خود با اقلیم کردستان عراق هستند ارتش عراق نیز اینک به خاطر مبارزاه با دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در شمال این کشور مسقر است.
رزمایش نظامی ترکیه 26 یپتامبر به پایان می رسد اما از نشست 22 سپتامبر شورای امنیت ملی و بیانیۀ دولت این کشور آشکار است که در رابطه با تحولات مربوط به همه پرسی 25 سپتامبر همهۀ گزینه ها روی میز است.
آنکارا و تهران فکر می کنند اگر امروز در مقابل خواست جدا کردن یک دولت کردی مستقل از عراق وحدت خود را با بغداد نشان ندهند، همین خواست بعداً در ترکیه و ایران نیز مطرح خواهد شد. علاوه بر این سوریۀ تحت حمایت روسیه نیز هست. روسیه از ایدۀ «سوریۀ فدرال» چندان ناخرسند نیست اما به نظر نمی رسد برای خودمختاری یا استقلال کردها در شمال سوریه و با حمایت ایالات متحده دست بزند. اگر احتمال تغییر سویۀ PKK یا PYD از سمت آمریکایی ها به سمت روسی ها را به خاطر منافع سیاسی خود نادیده نگیریم، کل این سناریو خطرناک و مشکل به نظر می رسد. در سیاست واژه ای همچون «غیرممکن» وجود ندارد اما این استقلال بسیار مشکل و پر هزینه خواهد بود و بزرگترین هزینۀ آن جان انسان ها است.
این بخش از جهان در نتیجۀ درگیری ها، تغییر رژیم ها، تغییر مرزها و رقابت های سیاسی مرگبار میان احزاب، به اندازۀ کافی جنگ، قتل و کشتار، اقتصاد توسعه نیافته و استانداردهای پایین زندگی داشته است. پس بیایید آرزو کنیم این بار صلح از طریق دیپلماسی پیروز شود.
منبع: حریت
ترجمه: خبرگزاری کردپرس - سرویس ترکیه
دیدگاه کاربران