داستان صعود خیره کننده تیم فوتبال محبوب کردهای ترکیه
به گزارش کردپرس، الجزیره انگلیسی در گزارشی به قلم پاتریک کدی، موفقیت آمداسپور را حاصل ترکیبی از مدیریت ورزشی، حمایت گسترده هواداران و تغییر نسبی فضای سیاسی ترکیه ارزیابی کرده است که به این باشگاه فرصت داده‌اند پس از سال‌ها محدودیت، توانایی‌های ورزشی خود را در سطح نخست فوتبال این کشور نشان دهد.
آمداسپور در سال ۱۹۷۲ با نام «ملیک‌احمد توران‌اسپور» تأسیس شد و پس از چند تغییر نام، در سال ۲۰۱۳ به دسته سوم فوتبال ترکیه راه یافت. تصمیم مدیران باشگاه برای استفاده از نام کردی «آمد» در سال ۲۰۱۴ و انتخاب رنگ‌های قرمز، سبز و زرد، این تیم را به یکی از نمادهای فرهنگی جامعه کردهای ترکیه تبدیل کرد. هرچند استفاده از ترکیب کامل رنگ‌های پرچم کردی با محدودیت‌هایی روبه‌رو بود، اما این تغییرات جایگاه اجتماعی باشگاه را تقویت کرد.
آمداسپور در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ با شکست دادن تیم‌های مطرحی مانند گالاتاسرای، باشاک‌شهیر و بورسااسپور در جام حذفی ترکیه توجه زیادی به خود جلب کرد. با این حال، پیشرفت ورزشی این تیم با افزایش فشارهای سیاسی و امنیتی همراه شد. در دوره تشدید درگیری‌های دولت ترکیه با حزب کارگران کردستان، باشگاه با جریمه‌های انضباطی، محرومیت هواداران از حضور در مسابقات خارج از خانه و برخورد با بازیکنان و مسئولان مواجه شد. ساختمان باشگاه نیز هدف بازرسی نیروهای پلیس مبارزه با تروریسم قرار گرفت.
انتصاب مدیران دولتی به شهرداری دیاربکر و قطع منابع مالی باشگاه، مشکلات اقتصادی آمداسپور را تشدید کرد. در مقاطعی، کمک صاحبان کسب‌وکارهای محلی برای ادامه فعالیت این تیم ضروری بود. با وجود این مشکلات، محبوبیت آمداسپور افزایش یافت و حمایت از آن از محدوده دیاربکر فراتر رفت.
بر اساس پژوهشی که مرکز مطالعات کردی در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرد، شمار هواداران آمداسپور در میان بزرگسالان کرد ترکیه طی چهار سال چهار برابر شده و به حدود چهار میلیون نفر رسیده بود. این آمار پیش از صعود تیم به سوپرلیگ ثبت شد. مسابقات خانگی آمداسپور نیز معمولاً بیش از ۳۰ هزار تماشاگر را به ورزشگاه می‌کشاند. این تیم در فصل جاری شش مسابقه خانگی نخست خود را با پیروزی پشت سر گذاشت.
واهَپ کوشکون، پژوهشگر دانشگاهی اهل دیاربکر و نویسنده کتابی درباره آمداسپور، موفقیت این تیم را نتیجه انتخاب بسـنیک هاسی به‌عنوان سرمربی، جذب بازیکنان باتجربه و عملکرد مطلوب ترکیب جدید می‌داند. گیفت اوربان، مهاجم ۲۴ ساله نیجریه‌ای آمداسپور، نیز با به ثمر رساندن ۹ گل در ۱۰ مسابقه، یکی از چهره‌های برجسته این فصل بوده است.
با این حال، کوشکون معتقد است تغییر فضای سیاسی ترکیه نیز در پیشرفت باشگاه تأثیر داشته است. به گفته او، کاهش تنش‌های سیاسی باعث شده آمداسپور در مسابقات خارج از خانه و در برخوردهای داوری و انضباطی شرایط بهتری را تجربه کند. باغش ارطن، روزنامه‌نگار ورزشی روزنامه اکسیژن ترکیه، نیز می‌گوید این باشگاه در سال‌های گذشته بارها با تصمیم‌های ناعادلانه فدراسیون و داوران مواجه شده، اما اکنون دست‌کم در مقطع فعلی، ساختار فوتبال ترکیه مانع پیشرفت آن نیست.
این تحولات با روند جدید گفت‌وگوهای سیاسی میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان هم‌زمان شده است؛ روندی که از اواخر سال ۲۰۲۴ آغاز شد و در مه ۲۰۲۵ با اعلام انحلال حزب کارگران کردستان و پایان مبارزه مسلحانه وارد مرحله تازه‌ای شد. در همین فضا، صعود آمداسپور به سوپرلیگ در مه ۲۰۲۶ با استقبال رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملی‌گرا، مواجه شد. اردوغان همچنین بازیکنان و مسئولان باشگاه را به کاخ ریاست‌جمهوری دعوت کرد که در مقایسه با برخوردهای گذشته با این تیم، نشانه‌ای از تغییر رویکرد رسمی به شمار می‌رفت.
با این حال، تنش‌های قومی و سیاسی همچنان در برخی مسابقات آمداسپور دیده می‌شود. گزارش الجزیره به رفتارهای تحریک‌آمیز هواداران تیم‌های رقیب، از جمله نمایش تصاویر هواپیماهای جنگنده اف۱۶ و کیسه‌های زردرنگ شبیه کیسه اجساد اشاره می‌کند که یادآور سال‌های درگیری نظامی در مناطق کردنشین ترکیه است.
در مقابل، ورزشگاه دیاربکر به محلی برای نمایش آشکار هویت کردی تبدیل شده است. هواداران در جریان مسابقات به زبان کردی شعار می‌دهند و در دیدار اخیر مقابل بشیکتاش نیز با نمایش عبارت «ما اینجا هستیم»، بر حضور و هویت خود تأکید کردند. صعود آمداسپور به سوپرلیگ سبب شده است زبان و نمادهای کردی بیش از گذشته در برابر دیدگان میلیون‌ها بیننده فوتبال در ترکیه قرار گیرد.
رها روحاوی‌اوغلو، مدیر مرکز مطالعات کردی و عضو پیشین هیئت مشورتی آمداسپور، معتقد است مسابقات این تیم به معیاری برای سنجش میزان پذیرش هویت کردی در جامعه ترکیه تبدیل شده است. به گفته او، هر مسابقه فرصتی برای ارزیابی این موضوع است که تا چه اندازه می‌توان زبان، نام و نمادهای کردی را در فضای عمومی این کشور پذیرفت.
پژوهش مرکز مطالعات کردی همچنین نشان می‌دهد هواداران آمداسپور از نظر گرایش سیاسی و اعتقادی یکدست نیستند. اگرچه شماری از آنان به حزب برابری و دموکراسی خلق‌ها نزدیک هستند، اما هواداران مذهبی و افراد دارای دیدگاه‌های سیاسی متفاوت نیز در میان آنان حضور دارند. بر اساس همین پژوهش، ۶۱ درصد کردهای شرکت‌کننده اعلام کرده‌اند که هنگام برگزاری مسابقات تیم ملی ترکیه از این تیم نیز حمایت می‌کنند. از این رو، آمداسپور را نمی‌توان صرفاً یک تیم ملی برای کردها دانست، بلکه این باشگاه بیشتر نماینده هویت کردی در چارچوب فوتبال ترکیه است.
ترکیب بازیکنان تیم نیز در فصل جاری تغییر کرده و برخلاف سال‌های گذشته، شمار بازیکنان کرد و محلی در ترکیب اصلی محدود است. با این حال، کوشکون معتقد است هویت باشگاه نه به بازیکنان، بلکه به نام، تاریخ، هواداران و جایگاه اجتماعی آن وابسته است. در مقابل، باغش ارطن احتمال می‌دهد مدیران آمداسپور برای حفظ موفقیت ورزشی و جلوگیری از تنش‌های سیاسی، ناچار شوند در آینده برخی جلوه‌های هویتی باشگاه را تعدیل کنند.
به گفته الجزیره، صعود آمداسپور به سوپرلیگ را نمی‌توان صرفاً یک موفقیت ورزشی دانست. این باشگاه اکنون به نمادی از حضور اجتماعی کردها و آزمونی برای سنجش میزان پذیرش هویت کردی در ترکیه تبدیل شده است. با وجود تغییر نسبی فضای سیاسی و استقبال مقام‌های دولتی از موفقیت تیم، ادامه تنش‌ها نشان می‌دهد این روند همچنان شکننده است و آینده آن تا اندازه زیادی به سیاست‌های دولت ترکیه و میزان تحمل تنوع فرهنگی و هویتی در این کشور بستگی دارد.
دیدگاه کاربران