به گزارش کردپرس، دانشمندان برای نخستین بار وجود جو در اطراف یک سیاره سنگی شبیه زمین را که در منطقه قابل سکونت یک ستاره دیگر قرار دارد، تأیید کردند؛ کشفی که آن را نقطه عطفی در جست‌وجوی سیاره‌های قابل سکونت و حیات فرازمینی توصیف می‌کنند، هرچند پژوهشگران تأکید دارند که این یافته به معنای کشف حیات نیست.

گروهی از پژوهشگران به سرپرستی دکتر کالین چروبیم از دانشگاه هاروارد، موفق شدند شواهدی از وجود جو در اطراف سیاره فراخورشیدی LHS 1140 b به دست آورند. نتایج این پژوهش در تازه‌ترین شماره مجله علمی ساینس (Science) منتشر شده است.

ستاره‌شناسان تاکنون بیش از ۶ هزار سیاره فراخورشیدی خارج از منظومه شمسی شناسایی کرده‌اند، اما تاکنون شواهد قطعی از وجود جوی پایدار در اطراف یک سیاره سنگی واقع در منطقه قابل سکونت یک ستاره دیگر در اختیار نداشتند. این کشف نخستین تأیید رصدی چنین پدیده‌ای به شمار می‌رود.

بر اساس این پژوهش، سیاره LHS 1140 b که در فاصله حدود ۴۹ سال نوری از زمین قرار دارد، در حال از دست دادن بخشی از گاز هلیوم موجود در لایه‌های بالایی جو خود است. دانشمندان با رصد این گاز توانستند وجود جو در اطراف این سیاره را برای نخستین بار به‌طور مستقیم تأیید کنند.

این سیاره حدود ۵.۶ برابر جرم زمین و ۱.۷ برابر شعاع زمین را دارد و به دور یک ستاره کوتوله سرخ سرد، با جرمی در حدود یک‌پنجم خورشید، گردش می‌کند. این سیاره در «منطقه قابل سکونت» ستاره خود قرار دارد؛ محدوده‌ای که در آن، در صورت وجود شرایط مناسب، امکان پایداری آب مایع بر سطح سیاره وجود دارد.

نخستین جو تأییدشده در یک سیاره سنگی

پژوهشگران معتقدند ساختار این سیاره می‌تواند میزبان جوی رقیق و حتی منابع آبی باشد.

دکتر کالین چروبیم، سرپرست این پژوهش، گفت: «این نخستین جوِ تأییدشده از طریق مشاهدات برای یک سیاره سنگی در منطقه قابل سکونت خارج از منظومه شمسی است. این کشف، LHS 1140 b را به یکی از امیدبخش‌ترین آزمایشگاه‌های طبیعی برای مطالعه زیست‌اخترشناسی و امکان وجود حیات در خارج از منظومه شمسی تبدیل می‌کند.»

این کشف به معنای یافتن حیات نیست

به نوشته گاردین، پژوهشگران تأکید می‌کنند این یافته به معنای کشف حیات فرازمینی نیست. اهمیت این دستاورد در آن است که وجود جو یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای شکل‌گیری حیات محسوب می‌شود؛ زیرا می‌تواند دمای سیاره را متعادل نگه دارد، از سطح آن در برابر پرتوهای زیان‌بار محافظت کند و شرایط لازم برای پایداری آب مایع را فراهم آورد.

دانشمندان با استفاده از مدل‌های رایانه‌ای دریافتند این سیاره در طول میلیاردها سال بخش عمده هیدروژن خود را از دست داده، اما هلیوم موجود در جو آن حفظ شده است و به همین دلیل جو آن عمدتاً از هلیوم تشکیل شده است.

بنا بر گزارش منتشر شده از سوی فایننشال تایمز، پژوهشگران احتمال می‌دهند در لایه‌های پایین‌تر این جو، گازهای سنگین‌تری مانند دی‌اکسید کربن، مونوکسید کربن، اکسیژن مولکولی و بخار آب نیز وجود داشته باشد که در مطالعات آینده بررسی خواهند شد.

احتمال وجود اقیانوس‌های عمیق

به نوشته تایمز، برخی پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که LHS 1140 b ممکن است یک «جهان اقیانوسی» باشد؛ سیاره‌ای که بخش قابل توجهی از جرم آن را آب تشکیل می‌دهد و احتمال وجود اقیانوس‌های بسیار عمیق در آن مطرح است. با این حال، پژوهش جدید وجود آب مایع یا حیات را تأیید نکرده و تنها وجود جو را به اثبات رسانده است.

یکی دیگر از جنبه‌های قابل توجه این پژوهش آن است که این دستاورد نه با تلسکوپ فضایی جیمز وب، بلکه با استفاده از تلسکوپ زمینی مَژلان کِلی (Magellan Clay Telescope) در رصدخانه لاس کامپاناس شیلی به دست آمده است.

این موفقیت نشان می‌دهد نسل جدید تلسکوپ‌های زمینی نیز می‌توانند همانند تلسکوپ‌های فضایی، نقش مهمی در مطالعه جو سیاره‌های فراخورشیدی ایفا کنند و راه را برای بررسی سیاره‌های مشابه زمین در سال‌های آینده هموار سازند.