آموزش؛ نیاز تئاتر کردستان
به گزارش خبرنگار کردپرس، بیست و نهمین جشنواره تئاتر کردستان که از دوم تا پنجم شهریور ماه در شهرستان قروه برگزار شد و در آن با وجود آنکه آثار نمایشی مختلفی به این جشنواره راه پیدا کرده بودند اما از نظر داوران مطرح کشوری سطح کیفی آثار چندان مناسب نبود.
از یک طرف کمبود زیرساخت های مرتبط و از طرفی دیگر دوری از آموزش های لازم برای ارتقای کیفی آثار، همه و همه در روند اجراها تأثیرگذار است. اجراهایی که اگر حمایت ها قطعی تر و ملموس تر شود قطعاً به درجات بالاتری خواهند رسید.
در همین راستا داوران این جشنواره در گفت و گو با خبرنگار کردپرس دیدگاه های خود را برای تقویت هنر تئاتر در کردستان بیان کردند. «امیر آتشانی، فرشید گویلی و پیمان دانشمند» سه داور بخش رقابتی جشنواره و «کیان مرادی» داور نشست های نقد و بررسی آثار، هرکدام معتقد بودند ظرفیت های هنر تئاتر کردستان بالاست اما در محتوای نمایش ها ضعف دیده می شود و نیازمند آموزش های لازم است.
* سطح آثار جشنواره را چگونه ارزیابی کردید؟
فرشید گویلی: خب سطح آثار نسبت به بضاعت تئاتر کردستان در مجموع رضایت بخش نیست. ما کارهای خوبی دیدیم اما به صورت کلیت در مقایسه با نمایش هایی که قبلاً از هنرمندان تئاتر کردستان دیده ایم و توانمندیهایی که سراغ داریم آن چیزی نیست که باید باشد و انتظار بیشتر است.
پیمان دانشمند: از نظر من آثار از لحاظ کمیت تفاوت چندانی با کارهای استان های دیگر ندارد اما از نظر کیفیت با توجه به اینکه بنده از سه چهار سال پیش کارهای جشنواره ها را رصد می کردم احساس می کنم سطح کیفی نمایش ها و دیدگاه ها دو تغییر کرده یکی اینکه بعضی از کارها از حد استاندارد پایین تر است و دیگری اینکه کارها همه به یکسو می رود، انگار چیزی رسم شده و همه به آن سمت می روند.
امیر آتشانی: گرچه بارقه امید و پتانسیل در بازیگری و کارگردانی و اجراها دیده می شود اما در بخش اصلی که نوشتن اثر باشد یعنی در حوزه نمایشنامه نویسی کمبود احساس می شود گویا اصلا نیست و نویسنده های بومی این خطه که نویسندگان چیره دستی هم هستند کنار کشیده اند. حرفه هایی که باید کمک کننده نسل جوان و روشنی ساز صحنه ها باشند.
در واقع معضل اصلی این جشنواره متن اجرایی بود که بن مایه اصلی هر اثری است. باید این بخش را حل کرد و راهکاری پیدا کرد با تفکر و ایده های خوب. کلاس های آموزشی در حوزه نگارش برگزار شود تا شاهد آثار بومی باشیم و نرویم سمت آثاری که نام آشنا هستند و در تهران کار شده و گاهی ترکش هایش به این سمت می آید و این ذهن کارگردان را درگیر می کند و خلاقیت در بازیگری را می بندد.
نکته دیگری که در این جشنواره وجود داشت این بود که کلیت کارهایی که دیده شد نشان می داد که نویسنده ها دارند تجربه می کنند این در حالی است که اینجا دیگر جای تجربه نیست بلکه جای ارائه کارهای حرفه ای است و باید آنقدر حرفه ای بود که انتخاب سخت شود و در این مورد برای نمایش نامه نویسی نیاز است مسئولان مدیریت خاصی را لحاظ کنند.
کیان مرادی: متأسفانه سطح آثار زیر حد انتظار بود به غیر از تعداد کمی، کارهای خوبی را در جشنواره شاهد نبودیم.
* به نظر شما باتوجه به این وضعیت برای کیفیت هنر تئاتر در کردستان چه باید کرد؟
فرشید گویلی: باید کسانی که در رأس امور هستند به عنوان مدیران فرهنگی حمایت کنند و بخواهند که تئاتر نفس بکشد و این نفس کشیدن با امکانات محقق می شود از سالن اجرا گرفته تا تأمین مالی و در این صورت است که تولید اثر هنری خوب اتفاق می افتد.
در واقع وقتی در این بخش مشکل وجود دارد تعدادی از هنرمندانی که می توانند خوب کار کنند دلزده می شوند چرا که از زندگی و وقت خود مایه می گذارند اما حرمتی که باید برای کارشان قایل نمی شود. تمرین در سخت ترین شرایط و اجرا در بدترین سالن ها و با کمترین امکانات، همه باعث می شود که تولید کار خوب به تأخیر بیفتد. در واقع بخش حمایتی باعث دلجویی از هنرمندان می شود و احساس می کنند که جدای از مردم که هنر تئاتر را می خواهند از اینکه مسئولان و متولیان فرهنگی هم علاقه مند می شوند آسوده خاطر هستند.
پیمان دانشمند: در این مورد باید بگویم که کردستان در کل کشور جشنواره های خوب و زیادی دارد حتی به نسبت کشوری بالاتر است. این در حالی که خوب به نظر می رسد اما زنگ خطری دارد و آن این است که بچه های کردستان جشنواره زده نشوند. من احساس می کنم که تعدد زیاد جشنواره ها باعث می شود که هنرمندان تئاتر خیلی سرگرم خود شوند و از اطراف خود خبر نداشته باشند و این خطر در آینده تهدید کننده است.
من فکر می کنم بهترین اتفاق در کیفیت هنر تئاتر این است که مخاطب را در نظر بگیریم یعنی اینکه اجرای عمومی حتماً داشته باشیم چه آن کار برای جشنواره باشد چه نباشد. بنابراین ملاک انتخاب داوران کیفیت ضعیف کار نیست بلکه مقایسه کارها با یکدیگر است و گاهی اوقات محدودیت وجود دارد لذا اجرای عمومی اگر شرایط آن ایجاد شود حتی برای کارهایی که انتخاب نشده اند، بسیار تأثیر خواهد داشت.
امیر آتشانی: کیفیت بسته به بضاعت هر گروه دارد. بضاعت مالی جشنواره و گروه و انتخاب اثری که کارگردان دارد، بستگی به نگاه و تفکری که کارگردان دارد که از چه ذهنیتی به عینیت برساند مسئله را و این ها بر می گردد به هزینه هایی که اختصاص می یابد به گروه ها و اینکه دغدغه معیشت نباشد و اینکه باید دانست در یک اجرا نمایشنامه مهم است و سپس بازی و کارگردانی و حس و حال های بازیگر.
همین جشنواره ای شدن ضربه زده به تئاتر کشور و اگر اینها نباشد تفکرات و نوآوری های خاصی دیده می شود در هر صورت نسبت به بضاعت این خطه من آینده خوبی را می بینم مخصوصاً اینکه دیده می شود حضور بانوان نسبت به قبل بهتر و احساس امنیت بیشتر شده و همچنین بده بستان های بین ارشاد و این یکدستی خوب شده و این باعث می شود که هنرمند روی صحنه حرف خود را راحت بزند.
کیان مرادی: گفتن این مسئله در چند دقیقه نمی شود. بررسی تئاتر یک استان بدون بررسی تئاتر کشور غیرقابل انجام است چگونه می شود برای بهبود تئاتر استان نظر داد و قبل از آن تئاتر ایران دچار مشکلاتی باشد مگر می شود که نظام هنری و هنرمندان دارای مشکلات عدیده ای در سطح اول تئاتر کشور باشند و بعد کردستان خود را بالا ببرد.
اما در کل اولین مسئله این است که مشکل جدی بودن داریم و هیچ چیزی را جدی نمی گیریم و هرچه جلوتر می رویم قضیه دارد شوخی تر می شود. این گونه برخورد کردن با هر مسئله ای به خصوص تئاتر، سم ترین کار است و دور همی جمع کردن مسایل و جدی نگرفتن موضوع بزرگترین ضربه را می زند به تئاتر همه استان ها به خصوص کردستان که قبلاً سطح کارها در آن بالاتر بود.
* محتوای هنرهای نمایشی چگونه باید باشد تا آن اثرگذاری واقعی را داشته باشد؟
فرشید گویلی: تئاتر مخاطبانی در طیف های مختلف دارد یکسری مخاطب عام دارد با توقعات خود و مخاطبان خاص هم دارد با توقعات خود. هنرمند باید دو جانب قضیه را رعایت کند و اینکه پیرامون خود را ببیند که چه مسایلی و دغدغه هایی است در جامعه که ذهن مردم را درگیر کرده و روی آن ها کار کند و تماشاگر وقتی اثر را می بیند خود را در اثر احساس کند و بگوید که این مشکل من است که دارد مطرح می شود.
پیمان دانشمند: تئاتر از جامعه گرفته شده و مهم شناخت و دیدگاهی است که هنرمند در جامعه پیدا می کند و می فهمد کجا درد داریم و کجا را باید بیشتر تقویت کرد و کجا انتقاد داریم و بیاییم این مسایل را سازنده به خود مردم برگردانیم اما به صورت هنری یعنی تفاوت همین باشد به جای سخنرانی های عادی که یک مورد در ذهن مخاطب می ماند قطعاً در هنر ابرقدرتی مانند تئاتر، هر چیزی که گفته شود مخاطب می پذیرد. همچنین باید به اجتماع و مسایل اجتماعی از سطح کلی گرفته تا استانی و شهرستانی پرداخته شود.
امیر آتشانی: الان دیگر هنرمند دنبال بدعت ها و تازه هاست. دنبال حرف های روز است. به قول ارسطو -نمایش تقلیدی است از جامعه- باید هنرمند دیدش نسبت به جامعه باز شود و زمانی این صورت می گیرد که حسادت نباشد و رقابت باشد و این باز می گردد به سلیقه. حتماً مشاوره گرفته شود برای انتخاب آثار و وقتی قبول شد از پیشکسوت ها بهره برده شود. درست همانند این جشنواره که از راهنماییهای «علیرضا حنیفی» استفاده می شود و این نشان می دهد که این شخص همچنان بازیگر مطرح می کند و پرورش می دهد.
کیان مرادی: در خصوص این سؤال دو بحث وجود دارد که آیا هنرمند به جامعه تعهد دارد یا نه و این بحثی است که از دیرباز روی آن کار شده و نه فقط هنرمندان بلکه فلاسفه هوش و زیبایی شناسان و منتقدان ادبی و هنری هم وارد این قضیه شده اند.
همین الان نمی توان پرونده این کار را بست و بگوییم که هنرمند آن است که حرف دل خود را بگوید یا اینکه کسی که سیاسی نباشد هنرمند نیست ما در طول تاریخ هنرمندانی داشته ایم که فقط برای جامعه کار می کردند و یا هنرمندانی که فقط سوداهای فکری خود را داشته اند.
من فکر می کنم زمانی رضایت به وجود می آید که گروه های متفاوت و اقشار جامعه بیشتر کاور شوند یعنی نیازها بیشتر برآورد شود و اینکه همزمان متعهد بودن به جامعه و دغدغه های شخصی هنرمند، این دو دسته باهم بالا بیایند که دو گروه مخاطب بتوانند ارضا شوند از دیدن نمایش های خوب.
* حرف اول در هنر تئاتر را چه چیزی می زند؟
فرشید گویلی: در ارتباط و آن ارتباط زمانی اتفاق می افتد که کار را درست و با عشق و با صداقت انجام دهیم و به موضوعاتی بپردازیم که دغدغه جامعه است.
پیمان دانشمند: از نظر من صداقت. من هنرمند اگر با صداقت بنویسم و ببینم و بدون غرض انتقادی را بیان کنم بسیار تأثیر دارد. از طرفی هنر تئاتر یک هنر هزینه بر است و نیاز دارد برای آن هزینه کرد. این ها دو بالی هستند برای پرواز، یعنی داشتن صداقت و تخصص که حتماً باید باشد در کنار مسئله مالی، همه بال موفقیت هنر می توانند باشند.
امیر آتشانی: به گفته کانت- تجربه محملی است برای رسیدن و شناساندن و شناسایی تازه ها- اما تجربه صرفاً شامل همه چیز نمی شود که فقط تجربه کنیم تا بشناسیم همه ناشناخته ها را. پس باید از تجربه ها بهره برد و شایسته اطراف را نگاه و در محتوا و موضوع کار کنیم و شعار ندهیم در صحنه و نسخه کسی را نپیچیم و در واقع همه چیز در تعامل و تعادل قرار گیرد. این پیچیده ترین هنر است در همه زمینه ها در نویسندگی و کارگردانی و مخصوصاً بازیگری که بتوان برای آینده ها پابرجا و چراغ های صحنه را روشن نگه داریم.
کیان مرادی: اولاً باید بگویم تمامی نقاط دنیا شامل نمایش هستند اما گفتمان قدرتمند حال حاضر تئاتر دنیا آن چیزی است که ما به عنوان درام غربی می شناسیم یعنی همین چیزهایی که در این جشنواره دیده می شود. الآن نمایش ایرانی نمی بینیم. نمایش ایرانی دارای جشنواره جداست و این جشنواره تماماً نمایش های غربی اند و به عنوان ارسطویی می بینیم و به همین خاطر مشکلاتی ایجاد شده استو
در واقع غرب که ریشه تئاتر غربی را در خود دارد و ما ریشه تئاترهای سنتی خود را داریم و این ریشه ها در فرهنگ ما وجود درد ولی تمام دنیا گویا مجبور است که از درام غربی استفاده کند. این وسط مشکل این است که صدای ما به جایی نمی رسد و غرب می تازد چون باید بنشینیم و ببینیم آنان چه می کنند تا ما هم همان گونه رفتار کنیم. فلسفه غرب همزمان با همه چیز پیش می رود و اینجا ما نمی توانیم خود را منطبق کنیم با آنان و این مشکل در این است که سنت تئاتر غربی در ایران ریشه ای ندارد.
در هر صورت برای جهانی شدن هنر تئاتر باید پذیرفت جریان غالب تئاتری دنیا را ولی تلفیق آیین ها و فولکلورها، فرهنگ های مخصوص هر خطه با ساختار غربی تئاتر قابل انجام است. یعنی می توان برای ساختار هنر نمایش از غرب وام گرفته اما چیزی که به آن الصاق می کنیم آن چیزی باشد که ریشه در فرهنگ ما دارد و این بیشترین تأثیر را خواهد داشت همانند نمایش های دهه هفتاد./
* گفت و گو: زیبا امیدی فر
دیدگاه کاربران