عملیات ترکیه در ادلب خطرناک تر از عملیات سپر فرات است / سرکان دمیرتاش

حدود هفت ماه پس از تکمیل موفقیت آمیز عملیات سپر فرات، نیروهای مسلح ترکیه یک بار دیگر در حال عبور از سوریه و ورود به استان ادلب هستند؛ این بار در چارچوب یک توافق سه جانبه با روسیه و ایران به منظور تحکیم آتش بس میان ارتش سوریه و گروها معارض مسلح سوری.

عملیات یک جانبۀ سپر فرات که با همکاری ارتش آزاد سوریه انجام شد، 216 روز، از اوت 2016 تا مارس 2017، به طول انجامید و نتیجۀ آن پاک سازی کامل سرزمینی به وسعت حدود دو هزار کیلومتر مربع از حضور عناصر دولت اسلامی عراق و شام (داعش) بود.

در طی این عملیات در درگیری با نیروهای داعش، حدود 600 عضو ارتش آزاد سوریه و 67 تن از پرسنل نیروهای مسلح ترکیه کشته شدند، اما در مقابل حدود سه هزار ستیزه جو کشته شدند و بسیاری دیگر به مناطق جنوبی سوریه گریختند.

اما عملیات پیش رو در ادلب بسیار خطرناک تر به نظر می رسد، چرا که بخش های بسیاری از این استان تحت کنترل تروریست های هیأت تحریر الشام است، که سازمانی فراگیر شامل جبهه النصره سابق و گروه های وابسته به القاعده است و گفته می شود 20 تا 30 هزار شبه نظامی مسلح دارد.

گزاف نیست اگر بگوییم این منطقه خطرناک ترین نقطه در تمام سوریه است، و دلیل آن نخست تراکم بالای گروه های تکفیری در این منطقه است و دوم اینکه این گروه ها غالباً با غیرنظامیان زندگی می کنند و همین امر انجام عملیات نظامی را دشوار کرده است.

اگر چه هدف اصلی و رسماً اعلام شدۀ نیروهای مسلح ترکیه از این عملیات در ادلب نظارت بر آتش بس میان طرف های درگیر و گزارش موارد نقض آتش بس، در چارچوب مذاکرات آستانه است، اما انتظار می رود حوزۀ این عملیات به پاک سازی منطقه از عناصر تکفیری و حتی شاید ممانعت از تلاش گروه کرد یگان های مدافع خلق سوریه (YPG) در آینده برای گسترش حوزۀ تأثیر خود در شمال سوریه، بسط یابد.

اقدام در سه گام

هدف گام نخست عملیات نظامی ترکیه ادلب، همان طور که اعلام شده است، اجرای توافق ماه گذشته در آستانه مبنی بر ایجاد مناطق عاری از درگیری در سوریه است. بر اساس این توافق روسیه و ترکیه در ادلب حضور خواهند داشت؛ روسیه در بخش شرقی استان ادلب و ترکیه در بخش غربی آن. اگر چه اعلام شده هر یک از طرفین تنها 500 نیروی نظامی برای نظارت بر آتش بس در منطقه مستقر می کنند، اما تعداد نیروهای نظامی ترکیه که از مرز عبور کرده اند دو برابر این تعداد است. نیروهای ترکیه در خطی به طول 400 کیلومتر 14 مرکز نظارتی تأسیس خواهند کرد، اما از شهر ادلب دور خواهند بود.

این ناظران به یک مرکز همکاری مشترک ترکیه – روسیه – ایران گزارش خواهند داد، که انتظار می رود در نشست بعدی آستانه، احتمالاً اواخر ماه اکتبر، تشکیل شود. موارد نقض آتش بس به این مرکز گزارش خواهد شد. بر اساس توافق آستانه مدت زمان این ساز و کار نظارتی شش ماه است، اما در صورت درخواست سه کشور ضامن، به صورت خود به خود تمدید خواهد شد.

محافظت از غیر نظامیان و پیشگیری از سیل جدید پناه جویان از دیگر اهداف ترکیه در این عملیات تازه است. همان گونه که در عملیات سپر فرات شاد بودیم، این عملیات نیز چند ماه طول خواهد کشید.

پاک سازی منطقه از عناصر تکفیری

یکی از دلایل خطرناک تر بودن این عملیات این است که ده ها هزار شبه نظامی عضو گروه های تروریستی دست روی دست نمی گذارند تا ترکیه و روسیه نظارت خود را بر منطقه افزایش دهند. روسیه و سوریه هم این نیز این شبه نظامیان در ادلب و اطراف آن بمباران می کنند، بنابراین شکی نیست که در برخی نقاط پاک سازی منطقه از عناصر هیأت تحریر الشام ناگزیر خواهد بود.

به سختی می توان پیش بینی کرد که نیروهای مسلح ترکیه چگونه از رویارویی با این گروه ها پرهیز می کنند. قواعد مورد توافق در نشست استانه توسل به زور را در مقابل تهدیدهای محتمل مجاز دانسته اند، و مشخصاً احتیاط لازم برای دفاع نظامیان ترکیه از خود صورت گرفته است.

آیا عفرین نیز یکی از اهداف است؟

اظهارات رجب طیب اردوغان [رئیس جمهور ترکیه] مبنی بر اینکه ترکیه پس از آغاز عملیات ادلب برای اقدامات مختلفی آماده است، به عنوان نشانه ای از مواجهۀ احتمالی ارتش ترکیه با حضور YPG در کانتون عفرین در نظر گرفته می شود.

عملیات سپر فرات نقشه های YPG را برای متصل کردن کانتون عفرین به دو کانتون دیگر در شرق رودخانۀ فرات نقش بر آب کرد. عملیات ادلب به صورت فیزیکی به نیروهای YPG فشار خواهد آورد. ترکیه مدت ها است از YPG می خواهد برای تشکیل آنچه «کوریدور تروریستی» در شمال سوریه خوانده می شود، تلاش نکند. انتظار می رود فشار بر این گروه در عملیات ادلب بیشتر شود.

با وجود این به نظر می رسد انجام هر گونه حملۀ نظامی علیه YPG برای ترکیه چالش بزرگی خواهد بود، زیرا این گروه هم از جانب روسیه و هم از جانب ایالات متحده حمایت می شود.

منبع: حریت

ترجمه: خبرگزاری کردپرس / سرویس ترکیه