توافق دیرهنگام افزایش قیمت خرید سیب صنعتی؛ به کام دلالان و به ضرر باغداران

به گزارش کردپرس، امسال بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن سیب در استان آذربایجان غربی به عنوان قطب سیب ایران، تولید شده  که حدود ۳۰ درصد آن سهم بازار صنعتی است؛ یعنی ٤٢٠ هزار تن سیب.

در سراسر استان نیز ۷۳ مرکز جمع‌آوری محصول برای خرید توافقی سیب صنعتی از باغداران راه اندازی شده و تا کنون ۹ هزار تن سیب صنعتی از باغداران به قیمت توافقی تحویل گرفته شده که نرخ آن مورد رضایت باغداران نبوده است.

هر چند رییس جهاد کشاورزی آذربایجان غربی این اقدام را با هدف حذف واسطه‌ها و ساماندهی زنجیره ارزش می داند تا باغداران بتوانند محصول خود را بدون واسطه و با قیمت عادلانه به دست صنایع تبدیلی برسانند، اما متاسفانه قیمت سیب صنعتی در استان آنقدر ناچیز است که صدای انتقاد خود مسئولان و حتی استاندار هم بلند شد.

سال گذشته قیمت سیب صنعتی ۲۰ هزار تومان تعیین شد، در حالی که نرخ دلار ۹۲ هزار تومان بود؛ امسال قیمت سیب صنعتی علیرغم افزایش بی سابقه دلار به ١٦هزار تومان رسیده که با هیچ منطقی سازگار نیست!

 استاندار آذربایجان غربی اوایل مهر ماه جاری، با انتقاد از قیمت پایین و غیرکارشناسی خرید سیب صنعتی در استان، گفت: «قیمت سیب زیردرختی بر اساس ارزیابی کارشناسان باید بین ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان باشد، در حالی که در حال حاضر با قیمت ۱۸ هزار تومان و پایین‌تر از نرخ واقعی خریداری می‌شود که این روند به هیچ وجه قابل قبول نیست». رضا رحمانی تاکید کرد: «تعاون روستایی نباید در این زمینه به‌صورت مبهم صحبت کند، بلکه باید نرخ را به‌صورت شفاف اعلام کند تا هماهنگی لازم میان این مجموعه، باغداران و سردخانه‌ها ایجاد شود. قیمت سیب صنعتی زیر ۲۰ هزار تومان معنی ندارد و لازم است خریداری توسط جهاد کشاورزی انجام شود تا شرایط بازار اصطلاح شود».

در واقع بخش کشاورزی یک زنجیره ارزش واحد است که از باغدار و سردخانه‌دار تا صنایع بسته‌بندی و تجار را در بر می‌گیرد؛ بنابراین منفعت این زنجیره در گرو سودآوری حلقه اول یعنی کشاورزان است. در حالی که باغداران توانمند فرصت سورت، انبارداری و عرضه تدریجی محصول را در زمان مناسب دارند، کشاورزان کم‌توان ناچارند محصول خود را همزمان با برداشت عرضه کنند و همین قشر آسیب‌پذیر بیش از همه نیازمند چتر حمایتی دولت هستند، اما داستان تکراری غم نامه سیب هر ساله دامان باغداران را می گیرد از مشکلات صادرات گرفته تا قیمت پایین و ناچیز سیب صنعتی.

دلالان اواخر تابستان هر سال قراردادهای خود را امضا کرده و در سازماندهی بسیار بهتر از مسئولان عمل می کنند! آنها برای کسب سود بیشتر، سیب خریداری شده را به کارخانه ها عرضه نمی کنند تا قیمت ها افزایش یابد و در مواردی هم با کارخانه ها و مراکز فروش هماهنگ هستند و زمانی اقدام به فروش می کنند که دیگر نرخ تعیین شده خرید تضمینی دولت در قالب سازمان تعاونی روستایی، چندان کار ساز نیست.

 در واقع خرید تضمینی سیب صنعتی در آذربایجان غربی تنها یک عدد است و قیمت اصلی را آن کارخانه داران و دلالانی تعیین می کند که سال گذشته در زمینه عدم خرید سیب باهم متحد شدند و برای پایین نگهداشتن قیمت، ترجیح دادند تا سیب صنعتی را از دلالان خرید کنند. این نامدیریتی و بی برنامگی ها سبب می شود، دسترنج یک ساله باغداران به حلقوم دلالان و رانت خواران بخش کشاورزی ریخته شود.

 به نحوی که سال های گذشته ١٣ هزار تن سیب تولیدی آذربایجان غربی به کارخانه های خارج استان حمل شد و نشان داد که روند صنایع تبدیلی در استان آذربایجان غربی که اقتصادش بر پایه کشاورزی استوار است، بیشتر شبیه فرصت سوزی است تا تولید، چرا که هر سال بخشی از محصولات استان راهی کارخانه های کنسانتره استان های دیگر می شود و به صورت محصولات فرآوری شده، با قیمتی گزاف تر دوباره به استان آذربایجان غربی برمی گردند.

در این وضعیت دلال بازاری، مسئولان در آذربایجان غربی همچنان بر سر نرخ سیب صنعتی گرفتاراند! در حالیکه قیمت سیب صنعتی باید با در نظر گرفتن هزینه‌های تولید، شرایط بازار و توان صنایع فرآوری انجام بگیرد، اما قیمت های پیشنهادی کنونی کار را به جایی رسانده که نصف هزینه های تولید هم به جیب باغدار بازنمی گردد.

در نهایت پس از کش و قوس های فراوان ٢٢ مهر ماه، نشست ساماندهی بازار سیب صنعتی زیردرختی به ریاست معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار آذربایجان‌غربی و با حضور نمایندگان باغداران، کشاورزان و صنایع تبدیلی برگزار و مسائل و چالش‌های بازار سیب صنعتی و راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان و تداوم فعالیت واحدهای فرآوری مورد بررسی قرار گرفت.

در این نشست، نمایندگان باغداران بر ضرورت اصلاح قیمت خرید سیب زیردرختی و حمایت از درآمد کشاورزان تأکید نموده و فعالان صنایع تبدیلی نیز مشکلات صادرات، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و ترانزیت را مطرح کردند و در نهایت، پس از مذاکرات کارشناسی و با هدف تأمین منافع دو طرف، بر افزایش قیمت خرید سیب صنعتی زیردرختی توافق شد.

سؤال اساسی باغداران اما این است که چرا این جلسات و تصمیم‌گیری‌ها قبل از شروع فصل برداشت برگزار نمی شود تا باغدار مجبور نباشد حاصل یک سال زحمت خود را به قیمت ناچیز به واسطه‌ها و خریداران بفروشد؟

اکنون که بسیاری از باغداران محصول خود را با قیمتی بسیار ناچیز فروخته اند؛ افزایش قیمت چه سودی برای باغداران دارد؟ آیا این تصمیم دیرهنگام بیشتر به نفع واسطه‌ها و کسانی نیست که محصول را خریداری و انبار کرده‌اند و اکنون با قیمت‌های جدید به صنایع تبدیلی در استان و حتی خارج از استان عرضه می‌کنند؟؟

در واقع باید گفت؛ توافق حاصله که در راستای تأکید استاندار آذربایجان‌غربی بر حمایت از باغداران، تقویت تولید و ساماندهی بازار محصولات کشاورزی انجام شده نه تنها به تقویت زنجیره ارزش سیب نیانجامیده بلکه فقط دلالان و رانت خواران حوزه کشاورزی را فربه تر کرده است.