همگرایی کردها و اعراب سوریه در حوزه آموزش زبان مادری
به گزارش کردپرس، گزارش جدید المانیتور نشان می‌دهد که محدودیت‌های جدید آموزش زبان کردی در سوریه، به یکی از مهم‌ترین چالش‌ها میان کردها و حکومت دمشق تبدیل شده است. بر اساس فرمان وزارت آموزش سوریه در ۲۷ اوت، زبان کردی تنها سه ساعت در هفته و به‌عنوان زبان دوم در مدارس تدریس خواهد شد؛ تصمیمی که با اعتراض گسترده دانش‌آموزان کرد در قامیشلو، کوبانی و دیگر مناطق کردنشین روبه‌رو شده است. بسیاری از دانش‌آموزان خواستار بازگشت برنامه درسی کردی و به رسمیت شناختن زبان کردی در قانون اساسی در کنار عربی هستند.
این محدودیت‌ها بخشی از پیامدهای توافق ژانویه ۲۰۲۶ میان مظلوم کوبانی، فرمانده سابق نیروهای تحت امر کردها و احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، است که به درگیری میان نیروهای دموکراتیک سوریه و نیروهای حکومت پایان داد و بر ادغام ساختارهای نظامی و غیرنظامی کردها در دولت مرکزی متمرکز بود. منتقدان این توافق را موجب کاهش شدید اختیارات کردها می‌دانند، اما گزارش المانیتور تأکید می‌کند که فضای اجتماعی سوریه پیچیده‌تر از روایت سنتی تقابل عرب و کرد است و تجربه مشترک تبعیض زبانی، در برخی مناطق به همدلی میان دو جامعه منجر شده است.
این گزارش با اشاره به تجربه خانواده‌های عرب سوری بازگشته از ترکیه می‌نویسد برخی از آنان به دلیل محرومیت فرزندانشان از آموزش عربی در مدارس ترکیه، محدودیت‌های آموزشی علیه دانش‌آموزان کرد را قابل درک می‌دانند. در دارایا، یک دختر عرب سوری حتی از حق کردها برای آموزش به زبان مادری و داشتن نوعی خودگردانی حمایت کرده است.
همزمان، مقام‌های سوری از مشکلات گسترده نظام آموزشی پس از سال‌ها جنگ سخن می‌گویند. دولت اعلام کرده است برای دانش‌آموزانی از کشورهای خارجی بازگشته اند، کلاس‌های تقویتی زبان عربی برگزار می‌کند، اما کمبود معلم و تراکم کلاس‌ها اجرای این برنامه‌ها را دشوار کرده است. حدود ۱۰۰ هزار دانش‌آموز در مدارس تحت مدیریت کردها تحصیل کرده‌اند و نزدیک به ۴۰ هزار نفر از آنان بنا بر اعلام یک نماینده کرد در مجلس سوریه، توانایی صحبت، خواندن یا نوشتن عربی را ندارند؛ مسئله‌ای که او آن را خطر شکل‌گیری «نسلی ازدست‌رفته» توصیف کرده است.
با وجود تأکید دمشق بر آموزش زبان کردی به‌عنوان یک درس، برخی امتیازهای موقت؛ از جمله برگزاری امتحانات پایه‌های نهم و دوازدهم بر اساس برنامه درسی زبان کردی و تدریس برخی دروس مانند تاریخ، جغرافیا و فلسفه به زبان کردی نیز برای دانش‌آموزان کرد در نظر گرفته شده است. با این حال، منتقدان کرد معتقدند این سیاست با آموزش به زبان مادری تفاوت اساسی دارد و ممکن است به الگویی مشابه سیاست‌های گذشته ترکیه تبدیل شود.
المانیتور در بخش دیگری از گزارش، وضعیت کردهای ساکن محله رکن‌الدین دمشق را متفاوت ارزیابی می‌کند. بسیاری از این کردها در دهه‌های گذشته برای حفظ هویت خود سکوت کرده و حتی زبان کردی را از دست داده‌اند، اما اعلام آموزش زبان کردی در مدارس دولتی با استقبال گسترده آنان روبه‌رو شده است. برخی ساکنان این منطقه در حال سازماندهی کلاس‌های غیررسمی برای آموزش زبان کردی به کودکان و سالمندان هستند.
بر اساس گزارش این نشریه، در حالی که بسیاری از کردهای شمال شرق سوریه سیاست جدید دمشق را عقب‌گردی جدی در حوزه حقوق خود در آموزش به زبان می‌دانند، در میان برخی جوامع عرب و کرد در دیگر مناطق کشور، تجربه مشترک سرکوب و محرومیت از این حقوق می‌تواند زمینه شکل‌گیری همدلی تازه‌ای را میان دو جامعه فراهم کند.
دیدگاه کاربران