آزمون یک رابطه دیرپا در روزهای پرالتهاب منطقه/ منصور رحیمی

کردپرس

نزدیکی میان ایران و اتحادیۀ میهنی کردستان هرگز به معنای یکسانی کامل دیدگاه‌ها نبوده، اما دو طرف همواره یکدیگر را بخشی از معادلات سیاسی و امنیتی منطقه دانسته‌اند. از این رو، مواضع متفاوت اخیر بافل طالبانی، به‌ویژه درباره حملات ایران به مواضع گروه‌های مسلح کرد ایرانی در اقلیم، و نیز ارتباطات او با آمریکا، طبیعتاً از نگاه تهران قابل توجه است؛ به‌خصوص در شرایطی که مناسبات ایران و آمریکا بار دیگر متشنج شده است.

با این حال، واقعیت‌های سیاسی اقلیم را نیز نمی‌توان نادیده گرفت. اتحادیه میهنی امروز در محیطی فعالیت می‌کند که احزاب کرد ناگزیرند مناسبات خود را با بغداد، تهران، آنکارا، واشنگتن و دیگر بازیگران تنظیم کنند. اما این ملاحظات سیاسی، مسئولیت‌های ناشی از همجواری و روابط دیرینه با ایران را منتفی نمی‌کند.

برای جمهوری اسلامی ایران، اقلیم کردستان با امنیت مرزهای غربی، فعالیت گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی، ثبات مناطق مرزی و همچنین پیوندهای گسترده اقتصادی و اجتماعی با اقلیم، همچنین تحولات این منطقه مرتبط است. بنابراین، انتظار تهران از سلیمانیه روشن است: اختلاف سیاسی نباید به همکاری امنیتی با مخالفان مسلح ایران یا تضعیف امنیت مرزهای مشترک منجر شود.

در عین حال، حفظ این رابطه تنها با طرح مطالبات امنیتی امکان‌پذیر نیست. ایران برای اتحادیه میهنی یک همسایه مهم و اثرگذار و اتحادیه میهنی نیز برای تهران یکی از جریان‌های مهم سیاسی در اقلیم است. مرز مشترک، تجارت، پیوندهای اجتماعی و فرهنگی و جایگاه ایران در معادلات عراق، واقعیت‌هایی هستند که نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.

از این منظر، سفر بافل طالبانی را باید فرصتی برای مدیریت اختلافات، بازسازی اعتماد و روزآمد کردن یک رابطه تاریخی دانست. تهران می‌تواند از این مسیر، نگرانی‌های امنیتی خود را با صراحت دنبال کند و همزمان بر توسعه همکاری‌های اقتصادی و مرزی و حفظ پیوندهای دیرینه تأکید داشته باشد؛ اتحادیه میهنی نیز می‌تواند ضمن حفظ روابط خود با سایر بازیگران، نشان دهد که این روابط به بهای نادیده گرفتن ملاحظات امنیتی همسایه شرقی‌اش تمام نخواهد شد.

در شرایطی که رقابت قدرت‌های خارجی در عراق و اقلیم کردستان افزایش یافته است، فاصله گرفتن تهران و سلیمانیه بیش از همه به سود بازیگرانی خواهد بود که خواهان تضعیف این رابطه دیرپا هستند. سفر بافل طالبانی به تهران می‌تواند نشان دهد که اختلافات اخیر، پایان یک رابطه تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازتعریف آن بر اساس واقعیت‌های امروز و منافع متقابل است.