به گزارش کردپرس،کوبانی، شهری که یک دهه پیش به نماد شکست داعش و مقاومت کردها تبدیل شد، امروز به صحنه آخرین تلاش نیروهای کرد سوریه برای حفظ پروژه «خودگردانی» در شمال و شرق این کشور بدل شده است؛ پروژهای که پس از تحولات ژانویه ۲۰۲۶، از نظر نظامی و سیاسی با بزرگترین بحران موجودیتی خود روبهرو شده است.
گزارش میدانی تازهای از مناطق کردنشین سوریه نشان میدهد که اداره خودگردان شمال و شرق سوریه، موسوم به «روژاوا»، اگرچه بخش مهمی از قلمرو، منابع نفتی و نفوذ نظامی خود را از دست داده، اما همچنان میکوشد ساختارهای سیاسی، حقوق زنان و هویت کردی را در قالب توافقات جدید با دمشق حفظ کند.
در هفتههای گذشته، صدها تن از رهبران قبایل عرب و کرد در حومه کوبانی گردهم آمدند تا درباره کاهش تنشها و آینده همزیستی در شمال سوریه گفتوگو کنند. این نشست بیش از آنکه نشانه آشتی کامل باشد، بازتابدهنده فضای شکننده و بیاعتمادی عمیق پس از درگیریهای ژانویه بود.
تنها پرچم برافراشته در این مراسم، پرچم رسمی سوریه بود که نشانهای از تغییر موازنه قدرت به سود دولت جدید دمشق است. با این حال، الهام احمد، مسئول روابط خارجی اداره خودگردان، در سخنرانی خود بر ضرورت حفظ حقوق کردها، اقلیتها و زنان در سوریه آینده تأکید کرد.
کوبانی که در سال ۲۰۱۴ به نخستین شکست بزرگ داعش تبدیل شده بود، اکنون زخمی اما پابرجاست. شهر بازسازی شده و نشانههایی از بازگشت زندگی عادی در آن دیده میشود؛ از دانشگاه تازهتأسیس گرفته تا ورزشگاه فوتبال و محلههای جدید. اما در پشت این ظاهر، جامعهای خسته از جنگ و محاصره قرار دارد.
در جریان درگیریهای ژانویه ۲۰۲۶، شهر هفتهها با قطع آب، برق و کمبود شدید غذا و دارو روبهرو بود و دهها هزار آواره از مناطق اطراف به کوبانی پناه آوردند. بسیاری از ساکنان هنوز نگران حملات تازه و تکرار سناریوی محاصره هستند.
در همین حال، احساس «خیانت» نسبت به آمریکا به یکی از پررنگترین روایتها در میان کردهای سوریه تبدیل شده است. خانوادههای کشتهشدگان در گفتوگو با نویسنده گزارش تأکید کردهاند که نیروهای کرد یک دهه در کنار ائتلاف آمریکایی علیه داعش جنگیدند، اما واشنگتن در نهایت با توافق جدید، راه را برای عقبنشینی اجباری آنها هموار کرد.
پس از سقوط حکومت بشار اسد و قدرتگیری دولت جدید دمشق به رهبری احمد الشرع، فشارها بر نیروهای دموکراتیک سوریه افزایش یافت. ترکیه نیز با حمایت از گروههای مسلح مخالف کردها، حلقه فشار بر مناطق خودگردان را تنگتر کرد.
نتیجه این تحولات، از دست رفتن بخشهای بزرگی از مناطق عربنشین تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه، از جمله رقه و دیرالزور، و آغاز روند ادغام SDF در ارتش سوریه بود؛ روندی که بسیاری از کردها آن را پایان عملی استقلال نظامی کردهای سوریه میدانند.
با وجود این، رهبران کرد تأکید میکنند که «ادغام» نباید به «تسلیم» تبدیل شود. نگرانی اصلی آنها حفظ ساختارهای مدنی و بهویژه جایگاه زنان در نظم جدید سوریه است.
زنان در این منطقه تنها بخشی از ساختار اجتماعی نیستند، بلکه ستون ایدئولوژیک پروژه خودگردانی محسوب میشوند. نیروهای YPJ که در نبرد با داعش شهرت جهانی یافتند، اکنون نگران حذف نقش زنان از ساختارهای سیاسی و نظامی آینده سوریه هستند.
فرماندهان YPJ میگویند نبرد امروز دیگر صرفاً نظامی نیست، بلکه به عرصه حقوقی و سیاسی منتقل شده است و نبردی برای ثبت حقوق زنان، آموزش زبان کردی و اداره محلی در قانون اساسی آینده سوریه است.
در عین حال، شکاف میان بخشی از جامعه عرب و کرد پس از تحولات ژانویه عمیقتر شده است. برخی رهبران قبایل عرب در جریان درگیریها به نیروهای نزدیک به دمشق پیوستند؛ موضوعی که خشم و بیاعتمادی گستردهای در میان کردها ایجاد کرده است.
با این حال، مقامهای اداره خودگردان همچنان بر ادامه همزیستی عرب و کرد تأکید دارند و هشدار میدهند که تشدید تنش قومی میتواند زمینهساز دور تازهای از خشونت در شمال سوریه شود.
گزارش در نهایت تصویری از این منطقه پس از ژانویه ارائه میدهد؛ منطقهای که دیگر قدرت و گستره سابق را ندارد، اما هنوز تلاش میکند آخرین سنگرهای خودگردانی، هویت کردی و دستاوردهای اجتماعی یک دهه گذشته را حفظ کند.
نشریه آمارجی
نظر شما