به گزارش کردپرس، روابط گرم و کمسابقه میان «احمد الشرع» رئیسجمهور سوریه و «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، طی یک سال گذشته به یکی از مهمترین تحولات دیپلماتیک خاورمیانه تبدیل شده است؛ رابطهای که به کاهش بخشی از تحریمها، آغاز هماهنگیهای امنیتی و باز شدن کانالهای سیاسی میان دمشق و واشنگتن انجامیده است. اما به باور ناظران، تداوم این روند بدون ایجاد روابط نهادی و پایدار میان دو کشور ممکن نیست و با پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ در سال ۲۰۲۸، این دستاوردها میتواند به سرعت از بین برود.
در گزارشی که «حائد حائد» برای مجله انگلیسیزبان «المجله» نوشته، تأکید شده است که روابط فعلی سوریه و آمریکا بیش از حد به رابطه شخصی میان ترامپ و الشرع وابسته مانده و هنوز به سطحی نرسیده که بتواند تغییر دولتها و تحولات سیاسی آینده را تحمل کند.
نویسنده با اشاره به فضای غیررسمی و شخصی حاکم بر روابط دو رهبر مینویسد: «برخی دیدارها فقط خاطره به جا میگذارند؛ دیدار ما ظاهراً عطری از خود باقی گذاشت.» این جملهای بود که احمد الشرع پس از دریافت شیشه جدید عطر از سوی ترامپ بیان کرد؛ اقدامی نمادین که به گفته نویسنده، به نمادی از دیپلماسی شخصی میان دو طرف تبدیل شده است.
گزارش میگوید همین «دیپلماسی شخصی» توانست یخ روابطی را بشکند که سالها در فضای بیاعتمادی، تحریم و قطع ارتباط رسمی قرار داشت. با این حال، تکیه بیش از اندازه بر روابط فردی، شکنندگی زیادی ایجاد کرده است؛ زیرا گفتوگوهای دیپلماتیک، همکاریهای امنیتی و مذاکرات اقتصادی هنوز محدود و وابسته به تعداد اندکی از افراد هستند.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ همانند بسیاری از پروندههای سیاست خارجی خود، در موضوع سوریه نیز به جای اتکا به سازوکارهای رسمی، بیشتر بر حلقهای از افراد نزدیک و مورد اعتماد رئیسجمهور تکیه کرده است. در پرونده سوریه، «تام باراک» فرستاده ویژه آمریکا، نقشی محوری در پیشبرد ارتباطات میان دو کشور داشته است.
در مقابل، ساختار مدیریتی متمرکز در دمشق نیز باعث شده بسیاری از مقامها و نهادهای سوری اختیار و استقلال کافی برای ایجاد همکاریهای پایدار با طرف آمریکایی نداشته باشند. به همین دلیل، بخش عمده روابط کنونی از طریق تعداد محدودی از افراد مدیریت میشود؛ وضعیتی که روند پیشرفت را کند و کل رابطه را آسیبپذیرتر کرده است.
گزارش «المجله» میافزاید که هرچند دمشق با پیوستن به ائتلاف بینالمللی ضد داعش، زمینهای برای هماهنگی امنیتی با واشنگتن ایجاد کرده، اما این همکاریها همچنان محدود باقی مانده است. مشارکت سوریه فعلاً عمدتاً به هماهنگی در برخی عملیاتهای مشخص خلاصه میشود و همکاری نهادی در حوزههای دفاعی و اطلاعاتی هنوز شکل نگرفته است.
در حوزه اقتصادی و مالی نیز، اگرچه گفتوگوهایی درباره اصلاحات پولی و مالی انجام شده، اما پیشرفت عملی کند بوده است. نویسنده بخشی از این مشکل را ناشی از ساختار فرسوده اقتصادی سوریه، قوانین قدیمی، نبود نهاد قانونگذاری فعال و میراث سالها تحریم و نبود شفافیت مالی میداند.
گزارش همچنین به اختلافات داخلی در حکومت سوریه بر سر سرعت و دامنه اصلاحات اقتصادی، شفافیت و حکمرانی اشاره میکند و میگوید همین اختلافات، روند همکاری نهادی با آمریکا را کند کرده است.
در بخش دیگری از این گزارش، به انتصاب «محمد قناطری» به عنوان کاردار سوریه در واشنگتن اشاره شده؛ انتصابی که به گفته نویسنده، به دلیل فقدان تجربه دیپلماتیک و آشنایی محدود او با ساختار سیاسی آمریکا، بیشتر بر پایه وفاداری سیاسی ارزیابی شده تا تخصص حرفهای. به اعتقاد نویسنده، این انتخاب نه تنها به تقویت روابط نهادی کمک نکرده، بلکه ضعف کانالهای رسمی میان دو کشور را آشکارتر ساخته است.
نویسنده هشدار میدهد که بزرگترین خطر پیش روی روابط دمشق و واشنگتن، نه کمبود دستاوردهای دیپلماسی شخصی، بلکه ناتوانی این روابط در بقا پس از خروج بازیگران فعلی از قدرت است. به نوشته او، اگر در انتخابات آینده آمریکا دولتی دموکرات روی کار آید، احتمالاً رویکردی متفاوت در قبال سوریه اتخاذ خواهد کرد.
گزارش پیشبینی میکند که یک دولت دموکرات ممکن است به جای تمرکز بر ثبات، مبارزه با تروریسم و همسویی منطقهای — که اولویت دولت ترامپ بوده — موضوعاتی مانند دموکراسی، مشارکت سیاسی و حقوق بشر را در مرکز سیاست خود قرار دهد؛ مسائلی که تاکنون جایگاه مهمی در دستور کار داخلی احمد الشرع نداشتهاند و میتوانند به منبع تنش میان دو طرف تبدیل شوند.
در عین حال، نویسنده تأکید میکند حتی روی کار آمدن یک دولت جمهوریخواه دیگر نیز لزوماً تضمینی برای ادامه روند فعلی نیست؛ زیرا ممکن است رئیسجمهور بعدی آمریکا علاقه یا سرمایهگذاری سیاسی ترامپ در پرونده سوریه را نداشته باشد.
به باور نویسنده، دمشق زمان زیادی برای تبدیل «حسن نیت سیاسی» به روابط نهادی و پایدار ندارد. او تأکید میکند که سوریه باید هرچه سریعتر مقامهای کارآمد و دارای اختیار را برای مذاکره و اجرای توافقات توانمند کند، اصلاحات مورد نیاز را پیش ببرد و دیپلماتهایی باتجربه را به کار گیرد که شناخت دقیقی از واشنگتن و ساختار تصمیمگیری آمریکا داشته باشند.
گزارش در پایان نتیجه میگیرد که «دیپلماسی شخصی» توانست درهای رابطه جدید میان سوریه و آمریکا را باز کند، اما تنها نهادهای پایدار و روابط رسمی میتوانند این در را باز نگه دارند
سرویس جهان- گرم شدن کمسابقه روابط سوریه و آمریکا در دوران دونالد ترامپ، بیش از هر چیز بر رابطه شخصی او با احمد الشرع استوار بوده است؛ اما ناظران هشدار میدهند که نبود روابط نهادی و پایدار میان دو کشور میتواند همه دستاوردهای اخیر را پس از پایان ریاستجمهوری ترامپ در معرض فروپاشی قرار دهد.
کد مطلب 2795863

نظر شما