کرد پرس- در شامگاه ۱۱ آوریل، زمانی که روشن شد از دور نخست مذاکرات میان آمریکا و ایران در پاکستان نتیجهای حاصل نخواهد شد، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل، در پیامی که در حساب X خود منتشر کرد، هم به ترکیه و هم به کردها طعنه زد:
«اسرائیل، تحت رهبری من، به مبارزه با رژیم ایران و شاخههای آن ادامه خواهد داد؛ در مقابل، اردوغان به آنها کمک میکند و حتی شهروندان کُرد خود را قتلعام میکند.»*
بخش نخست پیام روشن است. نتانیاهو در واقع میگوید: «حتی اگر آمریکا به ایران وعده بدهد، من به اشغال لبنان و فلسطین ادامه خواهم داد.» این پیام در اصل خطاب به رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، بود.
پیام دوم او به ترامپ در نیمه دوم جمله نهفته است: نتانیاهو که اردوغان را در نگاه ترامپ جدا از متحدان اروپایی ناتو میبیند، در واقع از اردوغان نزد او شکایت میکند. او اردوغان را به کمک به ایران و «شاخههایش» متهم میکند؛ اما این پرسش مطرح است که چرا کردها نیز در این پیام جای گرفتهاند؟
تحریک اپوزیسیون هم کافی نبود
به نظر میرسد نتانیاهو این را هم کافی نمیدانست؛ زیرا چندی پیش، پس از تصمیم پارلمان اسرائیل درباره اعدام اسیران فلسطینی، یسرائیل کاتس وزیر جنگ اسرائیل —که گفته میشود قصد داشت این تصمیم را با باز کردن شامپاین جشن بگیرد—یک ساعت و نیم پس از نخستوزیر، در ساعت ۹:۴۵ شب و به زبان ترکی چنین پیامی منتشر کرد:
«رئیسجمهور ترکیه با واکنش نشان ندادن به موشکهایی که از ایران به سوی خاک ترکیه شلیک شده، نشان داده که ببر کاغذی است؛ سپس به یهودستیزی متوسل میشود و در ترکیه محاکمههای نمایشی علیه رهبران سیاسی و نظامی اسرائیل اعلام میکند.
چه پوچی بزرگی! فردی وابسته به اخوانالمسلمین که کردها را قتلعام میکند، اسرائیلی را که در برابر همپیمانان حماس از خود دفاع میکند، به نسلکشی متهم میسازد. اسرائیل همچنان با قدرت و قاطعیت از خود دفاع خواهد کرد.»
کاتس در پیام خود در X، علاوه بر اردوغان، سه نام دیگر را نیز تگ کرده بود: کمال قلیچداراوغلو، اکرم اماماوغلو و منصور یاواش. گویی با نگاهی سطحی میگوید: «اگر با اردوغان مخالفید، از من حمایت کنید!»
هم نتانیاهو و هم کاتس، چه از سوی دولت و چه از سوی اپوزیسیون—از جمله همین چهرههای داخلی—پاسخ درخوری دریافت کردند: در ترکیه هیچکس از اسرائیلی که هنوز دستانش از خون غزه پاک نشده، درسی نخواهد گرفت.
کردها و موشکها
این پیام در عین حال نوعی اعتراف به تنگنایی است که دولت نتانیاهو در جنگ با ایران—جنگی که با تحریک خود، آمریکا را نیز در آن درگیر کرده—با آن روبهروست:
گویا اسرائیل انتظار داشته که نه ناتو، بلکه ترکیه به موشکهای شلیکشده از سوی ایران پاسخ دهد. در اینجا نوعی گلایه پنهان از ناتو و آمریکا نیز دیده میشود؛ شاید به دلیل همبستگی آنها با ترکیه.
گویا اسرائیل انتظار داشته که ترکیه نیز وارد جنگ با ایران شود؛ همانگونه که از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس خواسته در برابر حملات موشکی ایران واکنش نشان دهند.
از اینکه ترکیه از ابتدا، از طریق سازمان اطلاعات ملی (میت)، برای جلوگیری از حملات حماس و فراهم شدن زمینه کشتارهای جدید وارد عمل شده، ناخشنود است.
اسرائیل از سیاستهای اخیر ترکیه در قبال کردها نیز ناراضی است؛ حتی اگر نامی از آن نبرده باشد، از تلاش برای یافتن راهحل سیاسی برای مسئله کردها در چارچوب مجلس ملی ترکیه و در پی کنار گذاشتن سلاح توسط پکک نیز ناخشنود است.
پس از آنکه طرح ایجاد یک دولت کردی در سوریه تحت کنترل پکک—که ایران، عراق و ترکیه را همواره در وضعیت تنش و نگرانی نگه دارد—با شکست مواجه شد...
و همچنین با ناکام ماندن طرح استفاده از گروههای مسلح کرد توسط آمریکا در ایران—با تلاشهای ترکیه—به نظر میرسد که بهشدت خشمگین شدهاند.
اهمیت پروژه «ترکیه بدون تروریسم»
این تندخویی، که از برهم خوردن محاسبات مقامات اسرائیلی ناشی میشود، خود نیز نتیجهای در بر نداشت.
واکنش تند همه ارکان حاکمیت، از رئیس مجلس ملی ترکیه، نعمان کورتولموش، تا حزب عدالت و توسعه، دور از انتظار نبود. اما آنچه اسرائیل میکوشید تحریک کند—یعنی واکنش اپوزیسیون، بهویژه حزب جمهوریخواه خلق—نیز برخلاف انتظار پیش رفت. اوزگور اوزل رهبر CHP، گفت: «ترکیه در برابر اسرائیل، بهطور کامل یکپارچه است و در یک صف، در کنار بیگناهان ایستاده است.»
اما این تندخویی که نشاندهنده برهم خوردن محاسبات اسرائیل است، نکته دیگری را نیز آشکار میکند: اینکه روند «ترکیه بدون تروریسم» باید هرچه سریعتر به پیش برود. همچنین نشان میدهد که چگونه قطبیشدن سیاسی داخلی و تقابل میان دولت و اپوزیسیون، دشمنان ترکیه را به طمع میاندازد.
ترکیه هر اندازه که بتواند «صلح در داخل» را برقرار کند، به همان میزان میتواند در منطقه خود نمونهای از «صلح در جهان» باشد.
نظر شما