به گزارش کردپرس، گزارش جدید مرکز «حقیقت، عدالت و حافظه» وابسته به اتحادیه اروپا، با عنوان «بدون اجرای عدالت، صلحی در کار نیست» نشان می‌دهد که طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵، ده‌ها کودک و جوان در مناطق کردنشین ترکیه در نتیجه اقدامات نیروهای امنیتی جان خود را از دست داده‌اند؛ در حالی‌که بیشتر این پرونده‌ها یا به نتیجه قضایی نرسیده یا در چرخه مصونیت باقی مانده‌اند. این پژوهش سه‌ساله تأکید می‌کند که پاسخگویی قضایی و مواجهه با گذشته، شرط تحقق صلح پایدار است.

این تحقیق که در قالب پروژه «عدالت درمان می‌کند» انجام شده، ۴۰ پرونده مرگ افراد 1 تا ۳۰ ساله را بررسی کرده است که مرگ ۲۲ کودک و ۱۸ جوان را شامل می شود که مرگ آنها بر اثر انفجار مین‌های به‌جامانده از درگیری‌های دهه ۱۹۹۰، شلیک مستقیم نیروهای امنیتی، استفاده از خودروهای زرهی در مناطق شهری و سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات بوده است. استان‌های دیاربکر، شرناخ، حکاری، وان، ماردین و باتمان در کانون این بررسی قرار داشته‌اند.

بر اساس یافته‌های  این گزارش مفصل، بسیاری از تحقیقات قضایی یا به صدور قرار منع تعقیب انجامیده یا سال‌ها بدون نتیجه باقی مانده است. خانواده‌ها در موارد متعدد با فشارهای امنیتی، تهدید یا بی‌اعتنایی دستگاه قضایی مواجه شده‌اند. هرچند برخی پرونده‌ها به دادگاه حقوق بشر اروپا ارجاع شده، اما نویسندگان از «چرخه مصونیت» سخن می‌گویند که مانع تحقق عدالت داخلی شده است.

گزارش همچنین به تجربه خانواده‌ها پس از مرگ فرزندانشان: از روند کالبدشکافی و تحویل پیکر تا مراسم خاکسپاری و سالگردها می‌پردازد. به گفته پژوهشگران، خشونت تنها در لحظه مرگ متوقف نشده، بلکه در مراحل اداری و قضایی نیز ادامه یافته است. در این میان، تلاش برای حفظ یاد قربانیان از طریق مراسم، آثار هنری و مستندسازی مرگ، بخشی از مقاومت مدنی در برابر فراموشی بوده است.

نویسندگان دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ را مقطع «نه جنگ، نه صلح» توصیف می‌کنند؛ دوره‌ای که پس از کاهش درگیری‌های گسترده دهه ۱۹۹۰ آغاز شد و با فروپاشی روند صلح در سال ۲۰۱۵ پایان یافت. هرچند این سال‌ها با مذاکراتی چون گفت‌وگوهای اسلو و روند صلح ۲۰۱۳–۲۰۱۵ همراه بود، اما ساختارهای امنیتی و سیاست‌های نظامی‌سازی مناطق کردنشین تداوم یافت.

در سطح نظری، گزارش به نسبت میان عدالت کیفری و عدالت ترمیمی می‌پردازد. به باور پژوهشگران، مجازات عاملان و پاسخگویی قضایی با اقدامات ترمیمی همچون عذرخواهی رسمی، جبران خسارت و تضمین عدم تکرار، در تقابل نیستند بلکه مکمل یکدیگرند. خانواده‌های قربانیان نیز در مصاحبه‌ها تأکید کرده‌اند که مطالبه مجازات نه از سر انتقام، بلکه برای جلوگیری از تکرار خشونت است.

این گزارش در شرایطی منتشر شده که بار دیگر بحث گفت‌وگو میان دولت ترکیه و جنبش کُردی مطرح است. نویسندگان نتیجه می‌گیرند که نادیده‌گرفتن گذشته و تداوم مصونیت، صلح را شکننده می‌کند و بدون عدالت، صلحی پایدار شکل نخواهد گرفت.