به گزارش کردپرس، چند مرد مسلح، در میان ویرانه‌های محله‌ای که چند روز زیر آتش سنگین بوده است، ایستاده‌اند. صدای خرد شدن بتن و میلگرد زیر چکمه‌هایشان می‌پیچد. نگاه‌ها به طبقه سوم ساختمانی دودگرفته دوخته شده؛ تلفن همراهی در حال فیلم‌برداری است.

یکی از مردان فریاد «پرتش کن پایین… پرت‌ش کن!»
می‌زند. بالای سرشان، فردی مسلح پیکر بی‌جان زنی را از بازو می‌گیرد و بی‌درنگ او را به بیرون پرتاب می‌کند. بدن از کنار طبقات فروریخته سقوط می‌کند و با برخورد به آوار، ابری از گردوخاک برمی‌خیزد.

مردان یک‌صدا فریاد می‌زنند: «الله‌اکبر». سپس به‌سوی پیکر هجوم می‌برند. فرد فیلم‌بردار می‌گوید: «خوک بود، ننگ بر شرفش.» و بعد، با لحنی آرام‌تر، دوربین را به دو مرد جوان که یکدیگر را در آغوش گرفته‌اند می‌چرخاند: «خدا را شکر که سالمید، رفقا.»

این ویدئو که ۱۰ ژانویه ۲۰۲۶ در محله اکثریا کردنشین شیخ مقصود ــ در حلب ــ ضبط شده، به یکی از پربازدیدترین تصاویر درگیری‌های اخیر میان نیروهای وابسته به دولت انتقالی سوریه و نیروهای کرد تبدیل شد. نهادهای حقوق بشری سوری و بین‌المللی خواستار تحقیق فوری شده‌اند و تأکید دارند که این تصاویر نشانه رفتار تحقیرآمیز و غیرانسانی و احتمالاً جنایت جنگی است.

شیخ مقصود؛ از توافق تا خون‌ریزی

ساکنانی که با «آمارگی» گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند افراد مسلح حاضر در ویدئو وابسته به ارتش عربی سوریه بودند. زن کشته‌شده از اعضای نیروهای امنیت داخلی کرد بوده که بر اساس توافق آوریل ۲۰۲۵ میان دمشق و نیروهای کرد، مأمور تأمین امنیت شیخ مقصود بود. هدف توافق روی کاغذ جلوگیری از درگیری و حفظ امنیت محله‌ها بود، اما اجرای آن، هم‌زمان با مذاکرات پراکنده برای ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در ساختارهای دولتی بارها متوقف شد.

آمارگی با استفاده از بررسی‌های میدانی، گفت‌وگوهای محلی و تطبیق جغرافیایی، محل فیلم‌برداری را در شبکه‌ای متراکم از ساختمان‌های چهار تا پنج‌طبقه در عمق شیخ مقصود شناسایی کرده است . چندین تن از ساکنان به‌طور جداگانه هویت زن کشته‌شده را «دنیز چیا» اعلام کردند؛ نامی که به‌سرعت در محله پیچیده بود.

این تنها ویدئوی بررسی‌شده نبود. در کلیپی دیگر، دو مرد مسلح پیکر بی‌جان یک رزمنده کرد را ــ در حالی که دست‌ها و پاهایش بسته شده ــ از پله‌ها پایین می‌کشند. صدایی در فیلم می‌گوید: «این‌ها شیران لشکر شصتم هستند»، اشاره‌ای به یکی از یگان‌های ارتش سوریه، و سپس از «کشتن یک خوک» سخن می‌گوید؛ ادبیاتی که برای انسان‌زدایی از کردها به‌کار می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد این تصاویر نیز به درگیری‌های اخیر شیخ مقصود مربوط است.

لشکر شصتم؛ تداوم منطق شبه‌نظامی

لشکر شصتم ارتش جدید سوریه به‌دلیل ترکیب و فرماندهی‌اش زیر ذره‌بین نهادهای ناظر قرار گرفته است. این یگان در چارچوب بازسازمان‌دهی نیروها و جذب گروه‌های ارتش ملی سوریه مورد حمایت ترکیه شکل گرفته و فرماندهی آن با «عواد الجاسم» ملقب به «ابوقطیبه منبجی» است؛ چهره‌ای که سال‌ها با گروه‌های تندرو و سوابق نقض حقوق بشر پیوند خورده و از نظر ناظران، نشانه تداوم قدرت شبه‌نظامیان در لباس ارتش رسمی است.

آمارگی ده‌ها ویدئو، تصویر و روایت عینی را بررسی کرده و با ساکنانی که از شیخ مقصود و مناطق اطراف گریخته‌اند مصاحبه انجام داده است. اگرچه بسیاری از این مواد پراکنده و فاقد شواهد کامل هستند، اما الگوهای مشترکی در آنها دیده می‌شود: گلوله‌باران مناطق مسکونی، پناه‌بردن غیرنظامیان به بیمارستان، توهین، ارعاب و بازداشت‌های ادعایی در زمان تخلیه.

غیرنظامیان زیر آتش

در ۷ ژانویه، خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) اعلام کرد شیخ مقصود و اشرفیه «منطقه نظامی بسته» اعلام شده‌اند. چند روز بعد، هم‌زمان با تشدید گلوله‌باران و نبرد زمینی دستور تخلیه صادر شد.

«ما فریاد می‌زدیم غیرنظامی هستیم، اما اهمیتی نمی‌دادند.»
این را احمد حسن، ۴۳ ساله، می‌گوید.

شیرین عبدو، مادر چهار فرزند نیز تأکید می‌کند: «گلوله‌باران کور بود… هدف‌گیری علیه غیرنظامیان انجام می‌شد.»

عدنان احمد، ۵۱ ساله، می‌گوید کاروانی از خودروهای شخصی منتظر باز شدن گذرگاه امن بود، اما «خودروها با راکت هدف قرار گرفتند و آتش گرفتند».

محاصره در بیمارستان

با تشدید درگیری‌ها، خانواده‌ها به بیمارستان خالد در شیخ مقصود پناه بردند. اما به گفته شاهدان، بیمارستان به محلی مملو از جمعیت، بدون غذا، آب و برق تبدیل شد. عبدو می‌گوید کودکان شیر نداشتند و ذخایر دارویی رو به اتمام بود. برخی شاهدان از شلیک گاز اشک‌آور در اطراف بیمارستان خبر دادند که موجب مشکلات تنفسی، به‌ویژه برای کودکان، شد.

به گفته ساکنان، در جریان تخلیه، مردان جوان از خانواده‌ها جدا شدند و با توهین‌هایی چون «خوک» مورد خطاب قرار گرفتند. آمارگی سه ویدئو را راستی‌آزمایی کرده که این صحنه‌ها را تأیید می‌کند.

بر اساس اسناد اداری وابسته به قسد، حملات بین ۶ تا ۱۰ ژانویه در حلب به کشته شدن ۴۷ غیرنظامی و زخمی شدن ۱۳۳ نفر انجامید و دست‌کم ۲۷۶ نفر مفقود شده‌اند که احتمال می‌رود به‌طور خودسرانه بازداشت شده باشند. الامارگی فهرست اسامی مفقودان را دریافت کرده، اما به‌دلیل محدودیت دسترسی، نتوانسته سرنوشت آنان را تأیید کند.

در یک مورد، دست‌کم یک اعدام میدانی اسیر جنگی تأیید شده است. تصاویر نشان می‌دهد یک نیروی کرد ابتدا در بازداشت نیروهای سوری بوده و سپس جسد او با آثار مثله‌شدن منتشر شده است.

فراتر از حلب

با گسترش درگیری‌ها به شرق فرات، ویدئوهایی از مناطق دیگر منتشر شد که اجساد مثله‌شده و رفتارهای تحقیرآمیز را نشان می‌دهد. در یکی از جدی‌ترین موارد، سازمان «تیم‌های صلح‌ساز جامعه» (CPT) گزارش داد خانواده‌ای کرد ۱۲ نفره در ۱۸ ژانویه هنگام فرار از رقه به‌سوی حسکه، نزدیک ابوخَشاب، هدف حمله نیروهای وابسته به دولت جدید سوریه قرار گرفتند. شش نفر، از جمله دو کودک، کشته و شش نفر زخمی شدند. CPT این حادثه را بخشی از الگوی گسترده نقض فاحش حقوق بشر دانسته و ویدئویی از اجساد قربانیان منتشر کرده که آمارگی آن را تأیید کرده است.

هدف‌ قرار دادن زنان

بخش قابل‌توجهی از شواهد به آزار و تحقیر زنان مربوط است. ویدئوهایی که پیکر نیروهای زن کرد را هدف نمایش و توهین قرار می‌دهد، به‌طور گسترده منتشر شده است. در یکی از آن‌ها، مردی با نشان دادن یک گیسوی بریده‌شده ادعا می‌کند آن را از سر یک زن کرد گرفته است؛ حرکتی که فعالان کرد آن را تلاشی نمادین برای تحقیر زنان دانسته‌اند. ادعاهای مربوط به هویت و سوابق این فرد به‌طور مستقل تأیید نشده است.

در ویدئوهای دیگر، دو زن رزمنده کرد در اسارت دیده می‌شوند و مردان مسلح با زبان تحقیرآمیز از آنان به‌عنوان «هدیه» یاد می‌کنند یا نمادهای حقوق زنان را پاره می‌کنند.

واکنش دولت

وزارت دفاع سوریه به‌طور کلی وقوع «تخلفات» را پذیرفته و اعلام کرده پلیس نظامی برخی موارد را ثبت و پیگیری کرده است. همچنین انتشار محتوای ضبط شده توسط نظامیان در شبکه‌های اجتماعی ممنوع شده است. با این حال، این وزارتخانه و وزارت کشور تا زمان انتشار این گزارش، به پرسش‌های مشخص درباره این حوادث پاسخ نداده‌اند.

نهادهای حقوق بشری هشدار می‌دهند که بدون تحقیقات مستقل و پاسخ‌گویی واقعی، این اقدامات نه استثنا، بلکه بخشی از الگویی نهادینه از خشونت و مصونیت از مجازات خواهد بود.