به گزارش کردپرس به نقل از سایت خبری شارپرس، ابو کاروان عضو دفتر سیاسی حزب کمونیست (شیوعی) اقلیم کردستان و از اعضای شورای عالی برگزاری همهپرسی استقلال اقلیم کردستان در سال 2017، با انتشار مطلبی درباره همهپرسی، جزئیات بیشتری را در مورد جزئیات برگزاری آن، افشا کرد.
وی کە نمایندە حزب شیوعی در دورە پیش پارلمان کردستان نیز بود؛ در این مطلب که تحت عنوان " همهپرسی در اقلیم کردستان و برخی اطلاعات" منتشر شدە؛ آورده:
در تعریفی کوتاه، همهپرسی عبارت است از پرسیدن نظر و عقیده مردم درباره تعیین سرنوشت خود به عنوان حقی که در قوانین بین المللی، تعیین شده و ابزاری است برای اطلاع از نظر مردم در موضوعات مختلف، با وجود اینکه کردهای عراق پس از پایان جنگ جهانی اول به پیوستن به عراق و تغییراتی که بر اساس منافع دولت های پیروز در جنگ، ایجاد شده بود، رای دادند؛ اما پس از اینکه دولت های حاکم بر عراق درخواست ابتدایی ترین حقوق آنان را با آتش و آهن پاسخ دادند، مبارزه کردها برای برای آزادی و رهایی آغاز شده و ادامه یافت.
به همین دلیل در تاریخ 6/7/2017 طی نشست احزاب اقلیم کردستان با سرپرستی رئیس وقت اقلیم (مسعود بارزانی) تصمیم گرفته شد که همهپرسی در تاریخ 25 سپتامبر برگزار شود.
جزئیات نشست ها و نظرات احزاب و چگونگی تصمیم گیری ها، در آرشیو من (ابو کاروان) ثبت شده و به صورتی کتابی آماده چاپ است، اما اکنون برخی از جزئیات و مکانیسم آن، در اختیار افکار عمومی اقلیم کردستان قرار می گیرد.
همهپرسی در اطلاعیه جهانی حقوق بشر ثبت و بنا به قوانین بین المللی اقدامی مشروع است، اما این اقدام بدون بررسی و ارزیابی دقیق عوامل و فاکتورهای داخلی و زمینه سازی کامل آغاز شده و مردم اقلیم و احزاب و حتی جناح های داخلی یکی از احزاب سیاسی را در دو جبهه مخالف یکدیگر، قرار داده بود و اگر جهت گیری های احساسی و هیجانی و دنباله روی ها نبود، طرفی که مخالف برگزاری همهپرسی بود، در اکثریت قرار داشت.
چه وقایعی روی داد و چگونه زمان برگزاری همهپرسی تعیین شد؟
نشست برگزاری همهپرسی بنا به درخواست رئیس پیشین اقلیم کردستان (مسعود بارزانی رهبر حزب دمکرات کردستان) برگزار شد و آماده سازی ها نیز برای تصمیم گیری در مورد برگزاری همهپرسی و تعیین زمان برگزاری آن نیز انجام شده بود.
مسعود بارزانی رئیس وقت اقلیم کردستان در این نشست گفت:
- به همه خوش آمد می گویم، روز و نشستی تاریخی است
- می دانم مشکلات و بحران های بسیاری در اقلیم کردستان وجود دارد، اما نباید همهپرسی را به این مشکلات گره زد.
- همهپرسی موضوعی ملی است و به هیچ شخص و حزبی ارتباط ندارد.
- بهتر بود که جنبش تغییر و جماعت اسلامی نیز در این نشست حضور می داشتند، آنان دعوت بودند، اما نیامدند.
- پیشتر نیز چندین نشست با احزاب برگزار شد، اما امور به کندی و کاهلی پیش رفت.
- کردها قبلا و در زمانی که از آنان پرسیده شد، به ماندن در عراق رای دادند که شریک باشند.
- دولت عراق تا سال ٢٠٠٠/٣/٧ ثبت خانه و املاک به نام کردها و ترکمان ها را ممنوع اعلام کرده بود.
- بارها از سوی حاکمان عراق، هدف انفال و نسل کشی و بمباران شیمیایی قرار گرفتیم.
- در خیزش سال 1991 به بغداد سفر کرده و با صدام حسین و علی شیمیایی دست دادیم و از این وضعیت دچار شوک شدیم، اما گفتیم این کار برای توافق و دفاع از حقوق مردم ما است.
- پس از سقوط صدام نیز به بغداد آمده و عراق فدرال را بنیان نهادیم.
- مرحله اول در عراق دوران قدرت اعراب سنی و مرحله دوم نیز قدرت اعراب شیعه بود، اما در نهایت به بریدن قوت و قطع معیشت مردم اقلیم(قطع حقوق کارمندان و حقوق بگیران توسط دولت عراق) رسید.
- علی غیدان در نشستی تهدید کرد که اربیل را اشغال می کند و نوری مالکی نیز به وی پاسخ داد تعجیل نکن و بگذار جنگنده های اف 16 را تحویل بگیریم و بعد از آن دست به کار می شویم، من نیز به وی پیام فرستادم که از تهدیدها نهراسیده و گذشته ما مشخص است.
- ما دو راه را در مقابل داریم، یا اینکه شهروندی عراقی باشیم و یا اینکه تصمیم تاریخی بگیریم.
- من از شما می خواهیم که همگی زندگی و مرگمان با هم باشد.
- گاهی فرصت هایی به دست می آید و باید از آن بهره بگیریم.
- من درخواست می کنم که روز برگزاری همهپرسی مشخص شود.
- برگزاری همهپرسی به معنای تشکیل کشور مستقل نیست.
- بعدا هیئت هایی برای سفر به ایران و ترکیه و بغداد تشکیل می دهیم.
- با آمریکا، اروپا و دیگر کشورها، گفتگو می کنیم.
این نتیجه گفتگوهای ما و محور اصلی نشست است و بیش از این تحمل جایز نیست و همهپرسی باید برگزار شود و می خواهم با هم باشیم.
کاوە محمود دبیر کل حزب کمونیست (شیوعی) اقلیم نیز در این نشست سخنرانی کرده و گفت:
- کشور مستقل کردستان گزینه مورد قبول حزب کمونیست (شیوعی) اقلیم کردستان است و باید این کشور دارای قانون اساسی سکولار باشد.
- مرحله همهپرسی وجود دارد و مرحله پس از آن نیز بسیار مهم است و باید برای آن برنامه ریزی داشته باشیم.
- باید همه احتمالات را در نظر داشته و وضعیت دولت و پارلمان و شرایط مردم را بهبود ببخشیم.
- همه مسائل با هم پیوستگی داشته و بر یکدیگر تاثیرگذارند و باید نقشه راهی برای خود داشته و برای همهپرسی آماده باشیم.
- مشروعیت همهپرسی، بسته به پاسخ این سوال است که چرا آن را برگزار می کنیم.
- قانون اساسی عراق تاکید می کند که حفظ یکپارچگی خاک این کشور، منوط به بە اجرای قانون اساسی است و چندین ماده در این قانون، به برگزاری همهپرسی کمک می کند.
- در قوانین ما مسائل سرنوشت ساز به پارلمان ارتباط دارد و باید کاستی ها را رفع کنیم.
- اظهارات رئیس اقلیم بیانگر این است که این اقدام واکنشی در مقابل سیاست مالکی و دولت مرکزی عراق است.
- نباید چنان نشان داده شود که برگزاری همهپرسی برای کسب دستاوردهایی در بغداد است و لازم است چنین تفکری زدوده شود.
- ما در آوریل 2017 نقشه راه و مکانیسم عمل را به احزاب ارائه دادیم.
همهپرسی مستلزم کمیسیون عالی انتخابات است و این کمیسیون در انحصار 5 حزب اصلی اقلیم است.
- اکنون جنبش تغییر و جماعت اسلامی ( جماعت عدالت) در این نشست نیستند.
- بهتر است کمیسیون گسترش داده شده و دیگر احزاب نیز در آن حضور داشته باشند.
پس از این اظهارات نمایندگان احزاب و رهبران سیاسی، مواضع و نظرات خود را بیان کرده و دلایل خود را برای حمایت از همهپرسی و یا تردید در برگزاری آن، اعلام کردند.
مسعود بارزانی رئیس وقت اقلیم از رئیس کمیسیون عالی انتخابات و همهپرسی اقلیم کردستان، پرسید که چه مدت زمان برای برگزاری همهپرسی نیاز دارند و وی پاسخ داد که بنا به قوانین اقلیم، کمیسیون مسئول برگزاری همهپرسی است و این مسئله مستلزم زمان و بودجه کافی است و 120 روز زمان برای آماده سازی برگزاری همهپرسی لازم است و در مقابل، مسعود بارزانی با عصبانیت تاکید کرد که این پیچیده کردن مسائل و وقت کشی است و اگر کمیسیون همهپرسی را برگزار نمی کند، باید اعلام شود.
وی همچنین گفت که اگر آمریکا هم با این اقدام مخالف باشد، باز هم همهپرسی برگزار می شود و بهتر است هیئتی نیز به بغداد اعزام شود.
گفتگوهای بسیاری درباره موعد برگزاری همهپرسی صورت گرفته و سعدی احمد پیره که در آن زمان سخنگوی اتحادیه میهنی بود پیشنهاد کرد که 25 سپتامبر، به عنوان موعد برگزاری همهپرسی انتخاب شود و اینکه به همین زودی تصمیم همهپرسی گرفته شد، برای من (ابو کاروان) تعجب آور بود.
به نظرم رسید که رئیس اقلیم پیشتر فرمان برگزاری همهپرسی را صادر کرده و فقط تعیین موعد و امضای تصمیم باقی مانده بود.
در نهایت با وجود اینکه همه حاضرین به مسائلی مانند مشکلات موجود در اقلیم، تعطیلی پارلمان، معضلات معیشتی مردم و قطع حقوق پرداختی به حقوق بگیران اشاره کردند، اما اطلاعیه پایانی نشست بدون تعیین شرط حل این مشکلات و فعال سازی پارلمان، از سوی حاضرین تصویب و تائید شد.
من (ابوکاروان) در زمان تعیین موعد برگزاری همهپرسی استقلال اقلیم، چند پیشنهاد را ارائه کردم، از جمله:
- از سرگیری فعالیت های پارلمان کردستان بسیار مهم است و حل بخش بزرگی از مشکلات به از سرگیری فعالیت پارلمان بستگی دارد.
- وقتی مام جلال تصمیم به صلح گرفته بود، با هاوری عزیزمحمد کە در آن مقطع دبیر کل حزب کمونسیت بود؛ در دفتر حزب کمونسیت دربارە صلح گفتگو کرده و وی نیز موافقت خود را اعلام کرد و مام جلال بە عزیز محمد گفت که با دفتر سیاسی اتحادیه میهنی توافق کرده و وی نیز از توافق حمایت می کند و به این ترتیب بود کە مام جلال به شما (مسعود بارزانی) نامه نوشت و پروسە صلح آغاز شد.
- بهتر است همین امروز اقدام لازم انجام گرفته و پارلمان کردستان فعال شده و یوسف محمد صادق به منصب ریاست پارلمان بازگردد.
- حزب دمکرات در لغو توافق با جنبش تغییر مختار است اما آنچه روی داده فقط نسبت به این حزب نیست و پارلمان متعلق به همه مردم اقلیم و احزاب سیاسی است و نباید به این صورت فعالیت های آن متوقف شود.
- حتی اگر این اقدام مجازات رئیس پارلمان است، نباید این مجازات ابدی باشد.
- بسیاری از مشکلات انتخابات و همهپرسی هم به پارلمان بستگی دارد و باید پارلمان فعال شود.
در پاسخ به این اظهارات نیز، مسعود بارزانی به عنوان رئیس اقلیم پاسخ داده که خود وی می خواهد ابو کاروان (نگارندە) رئیس پارلمان باشد و یا شخصیتی از اتحادیه میهنی و یا اتحاد اسلامی، اما در مورد جنبش تغییر هشدار دادە و همچنین تاکید کرد کە یوسف محمد هم به پارلمان باز نمی گردد؛ چرا که خود بخشی از مشکلات شده بود و پیش از وی هیچ یک از روسای پارلمان به این شیوه عمل نکرده اند.
نامه ریک تیلرسن وزیر خارجە آمریکا؛
روز 17 سپتامبر 2017 نشست شورای عالی همهپرسی انجام شده و نامه تیلرسن وزیر خارجه آمریکا رسید و هنوز ترجمه نشده بود و فواد حسین از حزب دمکرات (وزیر خارجه کنونی عراق) محورهای اصلی آن را به حاضرین اعلام کرده و به نظر می رسید که این نامه، حاوی پیشنهادات خوبی بوده و در شرایطی که هیچ دولتی از همهپرسی حمایت نمی کرد و تهدید کشورهای همسایه وجود داشت، مفری برای تعویق و عدم برگزاری آن و دور کردن اقلیم از خطرات بعدی باشد، اما احزاب اقلیم و رهبران سیاسی تصمیم متفاوتی اتخاذ کرده و کلا مخالف هر نوع تعویق همهپرسی بودند و در این میان مسعود بارزانی رئیس وقت و نچیروان بارزانی نخست وزیر وقت اقلیم (هر دو از حزب دمکرات) و ملا بختیار ( از اتحادیه میهنی) در اظهارات خود بیشتر به جزئیات و خطرات و تهدیدها اشاره کرده و به نوعی خواستار تعویق عاقلانه برگزاری همهپرسی بودند، اما دیگر احزاب با تعویق مخالف بوده و بر برگزاری همهپرسی پافشاری کردند.
دکتر کاوه محمود دبیر کل حزب شیوعی دربارە این نامە بە حاضرین در نشست گفت:
- این نامه بیانگر حس نیت آمریکا است، اما این کشور نمی تواند به جای عراق سخن بگوید و ما درباره استقلال از عراق سخن می گوییم نه استقلال از آمریکا و این نامه هیچ ضمانتی ندارد و باید توافق الزام آور با عراق صورت بگیرد و با نظارت آمریکا و سازمان ملل ثبت شود و آمریکا، انگلیس، فرانسه، سازمان ملل و حیدر عبادی نخست وزیر عراق نیز آن را امضا کنند و در این صورت کردها هم می توانند همهپرسی استقلال را به مدت یک یا دو سال به تعویق بیاندازند که نتایج آن نیز مورد پذیرش قرار بگیرد
- باید پاسخ منعطفی به این نامه داده شود و اشاره کنیم که همهپرسی برگزار می شود اما این به معنای اعلام کشور مستقل نیست و گفتگو بر سر این نامه برای بعد از برگزاری رفراندوم صورت بگیرد.
سران دیگر احزاب نیز نظارت مشابهی را ارائه کردند، اما من (ابو کاروان) اعلام کردم:
- گویی ما کردها برنده جنگ جهانی سوم هستیم و باید مطالبات خود به دیگر کشور بقبولانیم.
- انگار که ارتش شوروی سابق را در حمایت از خود داریم؛ وگرنه چگونه می توانیم این مطالبات را به دیگر کشورها تحمیل کنیم.
ملا بختیار مسئول پیشین امور اجرایی دفتر سیاسی اتحادیه میهنی و عضو کنونی شورای عالی سیاسی و منافع این حزب، نیز گفت:
- نشست مهمی است و گزینه جایگزینی نیز ارائه شده و باید دقیق تر گفتگو کنیم.
- وجود گزینه جایگزین و ضمانت بسیار مهم است.
- باید معادلات را تغییر داده و با کشورها همراه باشیم، در غیر این صورت وضعیت به نفع کشورهای منطقه خواهد بود.
- بدون در نظر گرفتن احساسات هیجانی باید دید آیا می توانیم همهپرسی را برگزار کنیم؟
- در تاریخ مبارزات کردها کی وزرای خارجه آمریکا و انگلیس مانند حالا در مسئله کردها ورود پیدا کرده اند.
- ما نمی گوییم از برگزاری همهپرسی منصرف شویم، فقط باید به تعویق بیافتد.
- ما صراحتا این نامه را کاملا جدی گرفته و با حزب دمکرات بر سر 7 مورد به توافق رسیده ایم.
- وضعیت حال آسان نیست، وزیر خارجه انگلیس با مسعود بارزانی تماس تلفنی می گیرد و باید با کاک مسعود همکاری کنیم.
- بهتر است ترکیه و ایران را فراموش نکنیم و اقتصاد ما به آنان وابسته است.
- باید اهمیت بیشتری به بغداد بدهیم و بدون موافق بغداد نمی توان کاری کرد.
- بدترین حالت این است که مسعود بارزانی به عنوان شخص اول اقلیم همهپرسی را انجام دهد و باید گروهی را مشخص کنیم.
- امیدوارم بررسی موضوعی انجام شود.
- نباید تا تصمیم نهایی به تعویق همهپرسی اعتراف کنیم.
اظهارات نچیروان بارزانی در نشست:
- از تصمیم همهپرسی استقلال دستاوردهای داخلی و خارجی کسب کرده ایم.
-با مطرح کردن همهپرسی موضوع مسئله کردها را در دنیا مطرح کردیم.
-همهپرسی مانند ابزاری بود که اهداف بسیاری را محقق ساخت.
- چند گزینه داریم، از جمله: همهپرسی را برگزار کرده و عواقب آن را تحمل کنیم، ممکن است ترکیه مرز را ببندد کە حتی اگر دو ماه هم باشد تاثیرات منفی دارد، هشدارهای دیگر کشورها هم شوخی نیست. همچنین می توانیم همهپرسی را در مناطق مورد مناقشه برگزار نکنیم، زیرا در این مناطق موجب مشکلات بسیاری می شود و مسئولیت آن متوجه کردها خواهد بود؛ اما گر در این مناطق برگزار نشود، مسئولیت مشکلات احتمالی بر عهده دولت عراق است. هدف ما توافق با بغداد است.
- از محتوای این نامه برای اهداف بیشتر استفاده می کنیم.
- در صورتی که التزام بیشتری داده شود، تعویق همهپرسی امری ساده است.
اظهارات مسعود بارزانی:
- همه اظهار نظرها از روی هوشیاری و دقت است و همه ما بر سر یک هدف توافق داریم.
- وقتی به بغداد رفته و گفتیم که تجربه شراکت ما شکست خورده، با موضع بسیار نرمی برخورد کردند و منعطف بودند، اما با دیدن مواضع گیری آمریکا تحریک شده و تغییر موضع دادند.
- کمیل شمعون می گفت اگر دوست آمریکا باشیم، کشته می شویم و اگر دشمن آمریکا باشیم، سوزانده می شویم.
- در ابتدا فکر کردند، برگزاری همهپرسی فقط کارت فشار است، اما متوجه شدند در این موضوع جدی هستیم.
- این نامه متفاوت است، اما حاوی هیچ ضمانتی نیست.
- از تهدیدات نظامی ترسی نداریم، اما فشارهای دیگر تاثیرگذار است.
- اگر گفتند بازنگردیم، یعنی کرکوک، خانقین و دیگر مناطق را از دست می دهیم.
- یعنی عراق آنقدر نزدیک می شود که می توانند دهوک را بمباران کنند.
- اینکه به جنگ گرفتار نشده و همهپرسی را در مناطق مورد مناقشه(کرکوک و خانقین) برگزار نکنیم، خوب است.
- حیدر عبادی حاضر به امضای هیچ توافقی نیست، حتی اگر یک سال همهپرسی را به تعویق بیاندازیم.
- اگر ضمانتی نباشد به معنای خودکشی است.
- به این نامه پاسخ دهیم اگر آمریکا هم ضمانتی بدهد، باز هم خوب است.
- اگر قرار است مشکلی در کرکوک و این مناطق ایجاد شود، بهتر است همهپرسی به تعویق بیافتد زیرا ما هم نمی خواهیم گرفتار جنگ شویم.
- اگر ضمانتی نبود، بهتر است در این مناطق به تعویق بیافتد.
ابو کاروان در پایان این مطلب این پرسش ها را مطرح کردە است: آیا موضوع برگزاری همهپرسی استقلال اقلیم کردستان، به صورت کامل ارزیابی و بررسی شد؟ آیا زمینه سازی لازم برای آن صورت گرفت؟ تصورات رهبران سهیم در اتخاذ تصمیم برگزاری همهپرسی تا چه حدی واقع بینانه بود، آن هم در زمانی که حتی یک کشور هم از آن حمایت نکرد؟ آیا درک ما در سطح مناقشات و منافع بین المللی بود؟ آیا تصورات شرکت کنندگان واقع بینانه بود که می گفتند، شیعیان با کردها نمی جنگند و آیت الله سیستانی جنگ با کردها را حرام کرده است؟ آیا پس از برگزاری همهپرسی و تصمیمات مجلس عراق و تحرکات نظامی حشدالشعبی و ارتش عراق، این نظریه که هر چقدر فشارها بیشتر شود، اعلام کشور مستقل کردستان بیشتر نزدیک می شود، درست از آب درآمد؟
برای پاسخ به این پرسش ها به عنوان یک شاهد عینی، کوته فکری رهبران سیاسی احزاب سهیم در برگزاری همهپرسی برایم آشکار شد و بعدها در کتابم تحت عنوان " همهپرسی استقلال در اقلیم کردستان" منتشر می شود.
نظر شما