افشین غلامی- به گزارش کُردپرس،حزب کارگران کُردستان(پ.ک.ک) در دههٔ ۷۰ به عنوان یک سازمان سیاسی و چریکی ظهور کرد و در اواخر دههٔ ۸۰ و دههٔ ۹۰ بخش اعظم جنوب شرقی ترکیه صحنهٔ درگیری نظامی میان این گروه و ارتش ترکیه بود. بنیانگذار و رهبر این حزب عبدالله اوجالان است که هم اکنون در زندانی در جزیره امرالی در نزدیکی استانبول به سر میبرد. پس از غیاب اوجالان و انتقالش به زندان، پکک عملاً توسط یک تیم از فرماندهان قدیمی هدایت میشود.اما وجود و ماندگاری پ.ک.ک و خروج این حزب از سوریه و دره بقاع و حرکت به سمت منطقه کُردستانعراق و کوهستانهای این منطقه در چند مرحله صورت گرفت.زمانی حزب کارگران کُردستان(پ.ک.ک)دربهدر به دنبال جایی بود تا عملیاتهای نظامیاش علیه ترکیه را سازماندهی کند اما امروز در بسیاری از نقاط کوهستانی مرزهای عراق و ترکیه و ایران مستقر شده است.از همان ابتدای دهه ۸۰ میلادی و شروع عملیاتهای چریکی علیه ترکیه، مرزهای کوهستانی میان ترکیه و عراق اهمیت استراتژیکی برای پ.ک.ک پیدا کردند،اما در آن وقت،آن مناطق زیر کنترل حزب دموکرات کُردستان عراق(پارتی) بودند.
با هم نگاهی به مراحل حضور پ.ک.ک در اقلیم کُردستان عراق میاندازیم:
مرحله اول
در اواخر سال ۱۹۸۱ "مسعود بارزانی" رهبر حزب دموکرات کُردستان و "عبدالله اوجالان" رهبر حزب کارگران کُردستان در سوریه با یکدیگر ملاقات کردند و توافق کردند،پ.ک.ک در مناطق تحت کنترل "پارتی" مقر و پایگاه سربازی ایجاد کند.پس از توافق اوجالان و بارزانی در سال ۱۹۸۲،اولین گروه از چریکهای پ.ک.ک تحت فرماندهی"دوران کالکان"به کوههای کُردستان عراق و تحت کنترل پارتی آمدند و تا سال ۱۹۸۱ چندین پایگاه این گروه در مناطق"خواکرک" و"لولان و "خنیره" ایجاد گردید.پس از سال ۱۹۸۴ و آغاز عملیاتهای نظامی پ.ک.ک، ارتش ترکیه نیز عملیاتهای خود را علیه این گروه آغاز کرد و در این حملات چندین مرتبه مقرهای پارتی نیز بمباران شدند.سال ۱۹۸۶ بر اثر بمبارانهای ارتش ترکیه نزدیک به ۱۰۰ نیروی پیشمرگ و غیرنظامی کشته شدند.دو ماه پس از این رویداد،حزب دموکرات کُردستان عراق توافقش مبنی بر حضور چریکهای پ.ک.ک در مناطق مرزی کُردستان عراق را برهم زد و بارزانی اعلام کرد که دیگر غیرممکن است پ.ک.ک در این مناطق بماند.هرچند مسعود بارزانی اعلام کرده بود که پ.ک.ک دیگر نمیتداند در این مناطق باقی بماند ،اما این جریان چپ مارکسیستی جای پای خود را در سه گوشه مرزی ترکیه،عراق و ایران محکم کرده بود.
مرحله دوم
مرحله دوم آمدن چریکهای پ.ک.ک به کوهستانهای کُردستان عراق به بعد ازجریان انفال و شیمایی حلبچه برمیگردد.سال ۱۹۸۸،ارتش عراق بیشتر مناطق تحت کنترل نیروهای پیشمرگ کُرد عراقی را کنترل کرده بود و این منجر به ایجاد فضای برای پ.ک.ک شد تا در آن مقرهایی که پیشتر نیروهای پیشمرگ عراق در آن حضور داشتند،وجود خود را تثبیت کند.
مرحله سوم
مرحله سوم آمدن حزب کارگران کُردستان به بعد از حمله صدام به کویت بازمیگردد.از طرفی در آن موقع ارتش عراق بیشتر نیروهای خود را به جنوب عراق منتقل کرده بود و از طرف دیگر حزب اتحادیه میهنی و پارتی نیز در آن زمان،آن توان نفری را نداشتند که خلاء ایجاد شده را پر کنند.این رویداد آنقدر برای پ.ک.ک فرصت طلایی بود که عبدالله اوجالان تصمیم گرفت کنگره چهارم پک.ک را در منطقه"هفتانه" نزدیک به "ئامدی"ببندد،هر چند که خود او نتوانست در این کنگره آماده شود.
مرحله چهارم
این مرحله به پس از پیروزی نیروهای کُرد بر ارتش عراق در سال ۱۹۹۱ برمیگردد.مدت کوتاهی پس از سال ۹۱،پ.ک.ک حزبی تحت عنوان "آزادی کُردستان"در کُردستان عراق تشکیل داد.این حزب سال ۹۵ منحل شد و حزب دیگری با نام "اتحاد ملی دموکراتیک"جای آن را گرفت.علاوه بر آن،پ.ک.ک چندین سازمان و نهاد را با عنواینی از قبیل "مرکز مزوپتامیا" و "روزنامه ولات" و "مجمع هلال احمر کُردستان" را در کُردستان عراق تشکیل داد.سال ۱۹۹۲ اتحادیه میهنی و پارتی بصورت مشترک به مقرهای پ.ک.ک هجوم بردند اما گروهانی از چریکهای پ.ک.ک به رهبری "عثمان اوجالان" برادر عبدالله اوجالان،حاضر به نبرد نشدند به همین خاطر با کمک دو حزب کُرد عراقی مقری در منطقه"زلهی قلادزی" ایجاد کرد.اینهم دلیل شد تا پ.ک.ک به کوهستان قندیل نزدیک شود.در جنگ داخلی میان اتحادیه میهنی و پارتی،پ.ک.ک به اتحادیه میهنی کمک میکرد و در همین راستا در سال ۱۹۹۵ چریکهای پ.ک.ک با گروههای چند نفره و کوچک به کوهستان قندیل رفتند و در سال ۱۹۹۷ پ.کک با نیروی بیشتر و بصورت رسمی در منطقه "قلاتوکان" قندیل مستقر شد و سال ۲۰۰۰ هم با آغاز جنگ میان پ.ک.ک و اتحادیه میهنی تمام قندیل را به کنترل خود درآورد و بعدا قندیل را "ناحیه حراست مدیا"نامگذاری کرد.
مرحله آخر
آخرین مرحله روانهشدن پ.ک.ک به کُردستانعراق به سال ۲۰۱۴ و سربرآوردن داعش برمیگردد.در این مرحله پ.ک.ک بصورت فردی و گروهی نیروهای خود را در کرکوک و شنگال مستقر کرد و تا امروز در شنگال بخشی از این نیروها باقی ماندهاند.
روزگاری پ.ک.ک با گروههای کوچک کوچک به اقلیم کُردستان عراق رفت ولی روز به روز جای پای خود را در این منطقه محکم کرد تا جایی که هژمونی این گروه در اقلیم کردستان عراق کاملا مشهود است.
نظر شما