خوابی که روسیه برای نفت کُردها دیده است

به گزارش کردپرس، اکنون کردها هم در عراق و هم در سوریه بر بخش عظیمی از منابع نفت و گاز این کشورها تسلط دارند. در این میان کردهای عراق با توجه به شرایط بهتری که دارند در حال حاضر روزانه نزدیک به نیم میلیون بشکه نفت خام به بازارهای جهانی صادر می کنند و منابع گازی را نیز برای مصارف داخلی از جمله تامین سوخت نیروگاهها مورد بهره برداری قرار می دهند. اما کردها با موانعی روبه رو هستند که ممکن است نتوانند بر آنها چیره شده و از این مواهب طبیعی به طور مفید استفاده کنند. رئوف مامدوف، پژوهشگر حوزه انرژی در اندیشکده شورای روابط خارجی روسیه در مصاحبه ای با خبرگزاری کردپرس، مزایا و چالش های کردها هم در سوریه و هم در عراق را در کنترل و استفاده از منابع طبیعی این کشور بر شمرده است.

وی احتمال داد با توجه به تلاش آمریکا و روسیه برای کنترل منابع نفت و گاز سوریه و استفاده از آن به عنوان ابزار سیاسی، کردهای سوریه نتوانند همچنان بر میدان های نفت و گاز مهم سوریه کنترل داشته باشند. وی همچنین با اشاره به سرمایه گذاری هنگفت روسیه و شرکت دولتی روسنفت در اقلیم کردستان، نسبت به تسلط کامل روسیه بر منابع طبیعی اقلیم کردستان در آینده هشدار داد.

حضور آمریکا در سوریه و کنترل بر منابع نفت و گاز

میدان های نفت و گاز مهم سوریه در حال حاضر تحت کنترل نیروهای کرد سوریه است که از سوی آمریکا حمایت می شوند. برخی کارشناسان بر این باورند که آمریکا به دنبال کنترل این منابع است. این در حالی است که دولت سوریه قبل از بحران این کشور، در بهترین حالت کمی بیش از 300000 بشکه نفت خام تولید کرده است. رئوف مامدوف، پژوهشگر اندیشکده شورای روابط خارجی روسیه هم تایید می کند که آمریکا به دنبال کوتاه کردن دست دمشق از دسترسی به منابع هیدروکربن این کشور است. وی در مصاحبه با کردپرس گفت: «آمریکا تاکتیک فشار بر بشار اسد را با جلوگیری از دسترسی دولت مرکزی سوریه به منابع نفت و گاز انتخاب کرده است. بیشتر منابع نفت و گاز سوریه در بخش شرقی رود فرات واقع شده که در کنترل کردهاست. بنابراین، دمشق به منابع فسیلی دیگر کشورها وابسته شده است. وقتی کشورهای دوست سوریه بر صدور نفت در دیگر بازارها تمرکز پیدا کردند در اوایل سال جاری بحران سوخت در دمشق و دیگر شهرهای تحت کنترل دولت مرکزی سوریه بوجود آمد اما از ماه می صدور منابع نفتی کشورهای دوست سوریه از طریق بندر بانیاس سوریه از سر گرفته شده است.»

وی افزود: « انتظار می رود که آمریکا همچنان از حربه جلوگیری از دسترسی دمشق به منابع نفت و گاز سوریه به عنوان یکی از آخرین اهرم های خود علیه این کشور استفاده کند.»

احتمال رقابت آمریکا و روسیه بر سر منابع نفت و گاز سوریه

برخی تحلیلگران معتقدند روسیه نیز مانند آمریکا تلاش می کند منابع نفت و گاز سوریه را که در حال حاضر تحت کنترل کردهاست، تحت کنترل خود قرار دهد. این در حالی است که میزان ذخایر نفت و گاز سوریه در این حد نیست که دو ابرقدرت بر سر کنترل آن با هم رقابت کنند. اما رئوف مامدوف رقابت این دو کشور بر سر کنترل منابع نفت و گاز سوریه را رد نمی کند. پژوهشگر اندیشکده شورای روابط خارجی روسیه به کردپرس گفت:« سوریه منابع عظیم نفت و گاز در اختیار ندارد. میزان تولید نفت در این کشور حتی قبل از آغاز بحران در این کشور حدود 380000 بشکه در روز بود که به ندرت نیازهای این کشور را به منابع هیدروکربنی تامین می کرد. اما با وجود این که سوریه دارای منابع قابل توجه نفت و گاز نیست و بازیگر قدری در این زمینه محسوب نمی شود اما علاقه مندی روسیه به منابع نفت و گاز سوریه به چند دلیل اهمیت دارد.»

پژوهشگر روسی حوزه انرژی افزود:« اولا، سوریه همچنان یکی از عناصر کلیدی گذرگاه دسترسی و نفوذ روسیه به خاورمیانه و شمال آفریقاست که دیپلماسی انرژی نقش مهمی در آن ایفا می کند. ثانیا، سوریه دارای منابع بالقوه عظیم نفت و گاز بویژه در حوزه شرق مدیترانه است که با توجه به رقابت های لبنان، قبرس و اسرائیل برای کنترل بر حوزه دریایی در این منطقه، به یکی از مهم ترین حوزه های جهانی در آینده تبدیل خواهد شد. این حوزه از این نظر که دوستان روسیه تحت تاثیر تحریم های آمریکا قرار گرفته اند برای پوتین، رییس جمهور روسیه با ارزش است. سوریه از نظر موقعیت ژئوپلتیکال آن نقش مهمی برای روسیه دارد. این کشور هم مرز با عراق مملو از نفت بوده و تقریبا در نزدیکی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اروپا قرار دارد.

چالش ها و مزایای صدور نفت از اقلیم کردستان

اقلیم کردستان عراق با وجود مخالفت های دولت مرکزی عراق همچنان به صدور نفت ادامه می دهد. این منطقه با استفاده از درآمد نفت توانسته است بخشی از کمبود منابع پولی ناشی از قطع بودجه از سوی بغداد در چند سال قبل را جبران کند. شرکت های بزرگی در حال افزایش سرمایه گذاری در این منطقه هستند. اقلیم کردستان عراق همچنان به دنبال افزایش نفت تا رسیدن به سطح صدور یک میلیون بشکه نفت خام در روز است. اما دکتر رئوف مامدوف، پژوهشگر حوزه انرژی و سیاست این رویکرد را ناشیانه و در درازمدت به ضرر اقلیم کردستان می داند.

مامدوف درباره وضعیت فعلی صدور نفت از اقلیم کردستان به خبرگزاری کردپرس گفت: « شمال عراق و یا بهتر بگویم منطقه کردستان عراق در حال حاضر روزانه 500000 بشکه نفت خام صادر می کند که با توجه به مساحت این منطقه نیمه خودمختار، صدور این میزان نفت خام قابل توجه است. اگر این حجم از صادرات را با میزان صدور نفت خام برخی کشورهای بزرگ مقایسه کنیم، حجم صادرات نفت خام اقلیم کردستان بالاست.»

اخیرا گزارش هایی درباره کاهش میزان ذخایر نفت خام و عدم رغبت ترکیه به منابع نفتی اقلیم کردستان منتشر شده است اما آن طور که این پژوهشگر روسی تحلیل کرد اقلیم کردستان عراق به دلیل خصوصیات خاص نفت خامش همچنان بازار خود را در جهان پیدا خواهد کرد. رئوف مامدوف در این باره به کردپرس گفت: « نفت خام اقلیم کردستان عراق همواره مشتریانی در بازار اروپا و اسرائیل برای خود یافته است. پالایشگاه های ایتالیا، اسپانیا، یونان و اسرائیل از نفت خام سبک، با میزان سولفور پایین استفاده می کنند و اقلیم کردستان هم این نوع نفت را به بازارها صادر کرده است. بنابراین، کاهش تمایل ترکیه و یا هر کشور دیگری در جهان به خرید نفت خام از اقلیم کردستان تقاضا برای نفت خام این منطقه را تهدید نمی کند. با توجه به این که بازار نفت به یک بازار جهانی تبدیل شده است، هر کدام از تولید کنندگان نفت با توجه به واقعیت هایی مانند قیمت و انتقال نفت مشترین مناسب خود را خواهند یافت.

چالش های پیش روی صنعت نفت اقلیم کردستان

پژوهشگر حوزه نفت با وجود این که بازار نفت اقلیم کردستان را در جهان همچنان پابرجا توصیف می کند اما با اشاره به موانع موجود، نسبت به چالش های پیش روی اربیل در رویکرد نامناسب آن برای فروش نفت خام هشدار داد. مامدوف به کردپرس گفت:« با این حال، اقلیم کردستان عراق در زمینه توسعه استراتژیک منابع طبیعی خود، عدم ایجاد زیرساخت های انتقال نفت و همچنین عدم شفافیت و نبود قوانین مناسب در حوزه انرژی با چالش های عمده ای روبه رو است. استراتژی کنونی اقلیم کردستان عراق افزایش شدید تولید نفت و دست یابی به حداکثر سود از صدور منابع هیدروکربن خود است. این استراتژی در کوتاه مدت می تواند حداکثر سود را برای اربیل داشته باشد اما این مسئله از طرفی می تواند به تمام شدن منابع هیدروکربن اقلیم کردستان در کوتاه مدت منجر شود.»

وی به رهبران اقلیم کردستان توصیه کرد که رویکرد متوازن را در برخورد با این مسئله در پیش بگیرند. رئوف مامدوف هشدار داد اگر اقلیم کردستان برنامه ای برای فراهم نمودن زیرساخت انتقال گاز طبیعی نداشته باشد و فکری برای پرونده های فساد در حوزه نفت و گاز مطرح شده در انگلیس نکند، نفت و گاز اقلیم کردستان می تواند به طعمه ای برای روسیه بویژه شرکت روسنفت روسیه تبدیل شود.

پژوهشگر شورای روابط خارجی روسیه در پایان گفتگوی خود با خبرگزاری کردپرس، ضمن اشاره به این که حضور شرکت نفتی روسنفت روسیه در اقلیم کردستان می تواند اقلیم کردستان را در در ایجاد مانع در برابر فشارهای داخلی و بین المللی یاری دهد اما هشدار داد این مسئله می تواند در نهایت به سلطه شرکت روسنفت بر منابع با ارزش نفت و گاز اقلیم کردستان ختم شود.

کد خبرنگار: 40101