از تاسیس منطقه امن در شرق فرات تا برکناری شهردارهای کرد

با نگاه به تحولات سیاسی چند ماه اخیر در ترکیه دو موضوع بیش از تمامی تحولات و اخبار سیاسی در این کشور مطرح شده است؛ مسئله ایجاد یک منطقه امن در شرق فرات واقع در شمال سوریه و برکناری شهردارهای کلانشهرهای دیاربکر، ماردین و وان از سوی وزارت کشور و تعیین سرپرست به جای شهرداران منتخب مردم. در واقع با نگاهی موشکافانه به این دو مسئله به هیچ عنوان جدا از هم و بدون ارتباط با یکدیگر صورت نگرفته است. در واقع تبلیغات گسترده ترکیه برای ایجاد منطقه امن در شمال سوریه که به شکل فشرده در رسانه های این کشور و در ادبیات دولتمردان ترکیه جاری بود به یک بار باره جای خود را به برکناری شهرداران کرد داده و تمام توجه های رسانه ای، مردمی، سیاسی و جهانی را از شمال سوریه به جنوب شرق و شرق ترکیه معطوف کرد. به همین دلیل است که در این یادداشت چنین مفروض گرفته خواهد شد که "شکست ترکیه در عملی کردن طرح خود برای منطقه امن در شمال سوریه باعث طرح برکناری شهرداران کرد این کشور شده است"
در واقع چنین به نظر می رسد که طرح برکناری شهرداران کرد همان طرح B بود که ترکیه در صورت عدم دستیابی به اهداف خود در شمال سوریه و شرق فرات طراحی کرده بود. طرحی که به یک باره توجه ها را از شرق فرات دور کرده و باعث طرح سوال های چالشی برای حاکمیت حزب عدالت و توسعه (AKP) نخواهد شد. فرضیه ارتباط مسئله منطقه امن در شرق فرات با برکناری شهرداران کرد ترکیه زمانی قوت بیشتری به خود می گیرد که نشانه های شکست طرح مورد نظر ترکیه برای منطقه امن در شرق فرات هر روز بیشتر خود را نمایان می کند.
مسئله ای که بایستی به آن تأکید کرد شکست در تاسیس منطقه امن نیست؛ ایجاد منطقه امن در شمال سوریه به یک قطعیت رسیده است و ما از تاسیس یا عدم تاسیس منطقه ای تحت عنوان منطقه امن در شمال سوریه سخن نمی گوییم. مسئله، شکست در طرح ترکیه برای منطقه امن است. منطقه امن در شرق فرات ایجاد خواهد شد ولی آرام آرام نمایان می شود که طرح ترکیه برای این منطقه با شکست روبه رو شده است. چیزی که ترکیه در شرق فرات تحت عنوان منطقه امن می خواست ایجاد یک منطقه وسیع تا عمق 35 – 40 کیلومتری بود که تمام نیروهای محلی کرد YPG و ارتش دموکراتیک سوریه حتی از مراکز شهرها نیز از آن خارج شده و کنترل این مناطق به نیروهای مسلح ترکیه واگذار شود. که ترکیه در فرصت های مناسب بتواند با انتقال نیروهای ارتش آزاد سوریه به عنوان نیروهای محلی در آن منطقه یک عفرین دیگر را به وجود آورد. ولی طرحی که چنین به نظر می رسد مورد توافق طرف های آمریکایی و کرد سوری نیز قرار گرفته است و تلاش می شود تا ترکیه را نیز به آن راضی کنند ایجاد یک منطقه در محدوده 5 الی 12 کیلومتری بدون تحت پوشش قرار دادن مراکز شهرها است که کنترل آن نیز به نیروهای محلی که تشکیل خواهد شد واگذار خواهد شد. حتی بر اساس اطلاعات به دست آمده از منابع آمریکایی، واشنگتن طرح انتقال نیروهای ارتش آزاد سوریه توسط ارتش ترکیه به شرق فرات و پرواز جنگنده های ارتش ترکیه در آسمان شرق فرات را نیز رد کرده است (Bloomberg). اگرچه اقدامات برای ایجاد منطقه امن در شمال سوریه در دست پیگیری بوده و پیشرفت هایی در این خصوص حاصل شده است ولی دیگر کاملا واضح و آشکار است که این منطقه امن همان منطقه امنی نیست که رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و حکومت آک پارتی آن را طراحی و برای عملی کردن آن تلاش می کرد.
به همین دلیل است که وزارت کشور ترکیه برای سرپوش گذاشتن به یکی دیگر از شکست های ترکیه در سیاست خارجی خود در قبال سوریه در داخل ترکیه توجه ها را به جایی دیگر معطوف می کند. شهرداران منتخب در مهمترین شهرهای کردنشین برکنار شده و تمرکز تمام رسانه ها و ملت را به این سمت می کشاند. تظاهرات مردمی را به شدت سرکوب کرده و با ایجاد جو امنیتی در جامعه نه تنها سمت و سوی نگاه های بین المللی را تغییر می دهد در داخل نیز اجازه طرح این سوال را که "آیا پروژه ایجاد منطقه امن در عمق 35 کیلومتری در شرق فرات چه شد؟" را به کسی نمی دهد. به همین دلیل است که می گوییم این دو تحول سیاسی در ارتباط با یکدیگر و کاملاً در راستای هم شکل گرفته است.

خبرگزاری کرد/ سرویس ترکیه