ماجرای «بیت کوین» در کردستان؛ از مصرف بی رویه تا کسری برق

به گزارش خبرنگار کردپرس، اوایل تیرماه سال جاری بود که خبر از وضعیت قرمز استان کردستان در مصرف برق شنیده شد. خبری که بر کاهش مصرف برق به میزان ده درصد توسط مشترکان، تأکید شد. در واقع کردستان به همراه چند منطقه دیگر از جمله مرکزی، زنجان، تهران، سمنان، مشهد و هرمزگان در لیست مصرف بالای برق قرار گرفتند.

این در حالی است که استان هایی همانند خوزستان داغ و تفدیده یا سیستان و بلوچستان مصرف برق نرمالی دارند و با در نظر گرفتن جمعیت این استان ها با مناطق در معرض هشدار یا قرمز شده به نظر می رسد مشکل مصرف بالای برق دلایل عمده ای دارد.

بسیاری از تحلیل‌گران یکی از مهمترین دلایل این مسئله را شمار قابل توجه «کشت‌زارها یا مزرعه ماینینگ» در این استان‌ها می دانند؛ یعنی همان سوله‌هایی که دستگاه های برقی پرشمار برداشت ارز دیجیتال که مصرف برق بالایی دارند، در آن‌ها کار می‌کنند.

از طرفی تعدادی دیگر از تحلیل گران معتقدند نه بیت کوین دلیل وضعیت کنونی برق است و نه مصرف بی رویه بلکه کمبود برق در کشور دلیل آن به حساب می آید.

با این وصف باتوجه به نظر کارشناسان باید دید ارز دیجیتال چیست و آیا تعداد آن ها در حدی هست که باعث افزایش مصرف برق در استان کردستان شود یا نه بحث به همان کمبود و کسری برق می رسد؟

ارز دیجیتال چیست؟

بیت کوین یک پول یا ارز دیجیتالی است که به صورت الکترونیکی توزیع و استفاده می شود. شبکه این ارز دیجیتال به صورت غیر متمرکز و کاربر به کاربر است. هیچ شخص یا نهادی این شبکه را کنترل نمی کند. ارز دیجیتال بیت کوین نمی تواند خارج از برنامه ریزی انجام شده، چاپ یا خلق شود و تعداد آن محدود است. فقط 21 میلیون بیت کوین برای همیشه تولید می شود. تراکنش های شبکه بیت کوین، در یک لاگ عمومی با تکنولوژی بلاک چین ذخیره می شوند.

در چند سال گذشته ارزش بین کوین در بازارهای جهانی از چند صدم دلار آمریکا به چند هزار دلار افزایش یافته و شمار شرکت های خدماتی و تاجرانی که این ارز را می پذیرند هم در حال افزایش است.

در واقع هیچ‌کس مالک شبکه بیت‌کوین نیست و مانند ایمیل، این کاربران بیت‌کوین هستند که آن را کنترل می‌کنند. کاربردهای بیت‌کوین در هیچ‌کدام از دیگر سیستم‌های پرداخت دیگر یافتنی نیست.

روش‌ های به دست آوردن بیت‌ کوین

بیت‌ کوین‌ ها عموماً از راه فعالیت‌ های استخراج (ماینینگ) که همان فرایند پردازش تراکنش‌ های بیت‌ کوین است، بدست می‌ آیند. این روش مستلزم در اختیار داشتن کامپیوترها و سخت‌ افزارهای قدرتمندی است .خرید بیت کوین از صرافی ها، همچنین برخی از وب سایت های بخت آزمایی، به کاربران خود بیت‌کوین می‌دهند.

می‌توان با پذیرفتن بیت‌ کوین به عنوان وجه پرداختی در برابر کالا یا خدمات، بیت‌ کوین به دست آورد.

مشکلاتی که بیت کوین دارد

از مهم‌ترین مشکلات امروزه بیت‌ کوین می‌ توان به قدیمی بودن فناوری آن اشاره کرد. این قدیمی بودن باعث شده تا گروه‌ هایی مرتبط سعی در جبران این عقب ماندگی و حتی تلاش برای جایگزین کردن بیت‌ کوین داشته باشند. از جمله این مشکلات می‌ توان به طولانی بودن مدت زمان تأیید تراکنش‌ها و کارمزدهای بعضاً گران و گاهی ترسناک بیت‌ کوین اشاره کرد.

مصرف بالای انرژی توسط شبکه بیت‌ کوین همواره یکی از موارد انتقاد به بیت‌ کوین بوده ‌است. به طوری که گفته می شود هر یک بیت کوین به اندازه یکسال مصرف خانگی برق مصرف می کند.

با توجه به اینکه بیت کوین با مصرف میزان بسیار بالای انرژی برق تولید شده و دستگاه‌ های ماینینگ میزان بسیار بالایی گرما تولید می‌ کنند پیش‌ بینی شده‌ است که تا سال ۲۰۳۳ میلادی دمای زمین را ۲ درجه گرمتر کند. شایان ذکر است در این تحقیق و تحلیل میزان گرمای تولید شده توسط ژنراتورهای مولد برق که معمولاً با سوزاندن سوخت های فسیلی انرژی تولید می‌ کنند لحاظ نشده‌ است.

کردستان و ارز دیجیتال

حال باتوجه به آنچه گفته شد به نظر می رسد ایجاد این ارز دیجیتال روز به روز در حال افزایش بوده و فراگیر هم خواهد شد. گرچه تا کنون این کار غیرقانونی و حتی به نظر بعضی از مراجع تقلید نادرست اعلام شده اما وجود بالای آن در کشور انکار ناپذیر بوده و مدام خبر از کشف و شناسایی مزارع ماینیگ به گوش می رسد.

همانند خبر کشف 10 دستگاه تولید ارز دیجیتال در سنندج که توسط نیروی انتظامی منتشر شد. خبری که احتمالات رئیس بهره برداری برق جنوبی سنندج را به یقین و حقیقت رساند.

در این میان گرچه مشخص نیست در کردستان که در وضعیت قرمز و زرد قرار گرفته چه میزان مزارع ماینیگ وجود دارند اما بنا به گفته های رئیس بهره برداری برق جنوبی سنندج احتمال داده شده بود که 10 مورد تولید بیت کوین به صورت قاچاقی در استان وجود داشته باشد. هرچند تحلیل گران این تعداد را بیشتر هم می دانند.

«علی مقیمی» در گفت و گو با خبرنگار کردپرس با بیان اینکه شناسایی این موارد سخت است، یکی از دلایل افزایش مصرف برق در کردستان را همین مسئله دانست. «به دلیل اینکه برای تولید این ارز، انرژی برق بسیاری نیاز است به سمت برق یارانه ای در دو بخش کشاورزی و صنعت که ارزان تر است می روند و در واقع به دنبال تعرفه پایین برای ایجاد بیت کوین هستند.»

او معتقد است که وجود 10 مزرعه ماینیگ که غیرقانونی و قاچاقی هستند، چندان آسیبی به شبکه وارد نمی کند مگر اینکه این موضوع فراگیر شده و به تعداد بالاتری برسد.

«مقیمی» در خصوص نحوه شناسایی این مراکز به این مورد اشاره کرد که چون در استان انشعابات سنگین وجود ندارد به همین دلیل با افزایش مصرف برق بلافاصله مشخص می شود که کاری در حال انجام است.

مطابق اظهارات این مقام مسئول گرچه بیشترین سود سازندگان ارز دیجیتال در ارزان یا رایگان بودن برق است اما این مسئله دلیل اصلی افزایش مصرف برق در کردستان نیست. «افزایش برق استان مربوط به ماینیگ ها نیست بلکه بیشتر به علت استفاده از وسایل سرمایشی غیر استاندارد و نبود مدیریت مصرف در ساعات پیک کشور است.»

این گفته ها را رئیس شرکت توزیع برق شهرستان قروه هم تأیید می کند. گرچه در قروه بنابه اطلاعات به دست آمده دو مورد مرکز ارز دیجیتال شناسایی و به مراجع قضایی معرفی شده اما «فرهاد میمنت آبادی» هم معتقد است تولید بیت کوین یکی از دلایل وضعیت قرمز استان در مصرف برق است و دلایل دیگر باز می گردد به مصرف بی رویه آن به ویژه در ساعات اوج مصرف.

گرایش به بیت کوین بالاست

بررسی های خبرنگار کردپرس نشان می دهد امروزه گرایش به تولید ارز دیجیتال با وجود هزینه 85 میلیون تومانی یک دستگاه ماینر، بالا بوده به طوری که بسیاری از مردم پیگیر شرایط برای راه اندازی مزارع ماینیگ هستند.

به نظر می رسد این کشش به سمت تولید بیت کوین باوجود برخوردها کاهش پیدا نمی کند و در واقع تا زمانی که راهکاری قانونی برای این مسئله پیدا نشود فراگیری این موضوع دور از انتظار نیست.

باید دید آیا درخواست مسئولانی که بر وضع قانون و تعیین تعرفه ای مشخص برای تولید بیت کوین تأکید دارند مورد قبول و توجه قرار می گیرد یا همچنان به صورت غیرقانونی و قاچاق بخشی از خاموشی را به مردم هدیه می دهند.

ابهام در افزایش مصرف برق

هرچند مسئولان امر به طور قطعی تعداد مزارع ماینیگ را شناسایی نکرده اند و بر این باورند که حتی اگر به جز 10 مورد کشف شده باز هم موارد دیگری باشد در حدی نیست که وضعیت استان را قرمز نشان دهد مگر اینکه به بالاتر از 100 مورد برسد، اما این سؤال پیش می آید که اگر مصرف مردم در انرژی برق بالاست! پس چرا سال های گذشته این گونه نبود و تنها در سال جاری مصرف مردم بی رویه شده؟ آن هم ناگهانی؟!

در واقع پیشینه مصرف برق در کردستان نشان می‌دهد که در گذشته مصرف بالای برق بین مشترکان خانگی اعلام و گفته شده است که بسیاری از مردم در ساعات اوج مصرف وسایل برقی پرمصرف‌شان مانند لوازم صوتی و تصویری، لباسشویی و… را روشن می‌کنند و البته میزان مصرف برق در ادارات هم تعریفی نداشته؛ اما با این وجود هیچ گاه مصرف در این استان از خط قرمز عبور نکرده، حال به نظر می رسد یکی از اصلی ترین و مهمترین دلایل وضعیت قرمز کردستان در مصرف برق، همین مزارع غیرقانونی ماینیگ است.

مقوله ای که با استفاده از برق ارزان در کنار مصارف دیگر توسط مردم به شبکه فشار می آورد و باعث خاموشی در استان می شود.

نه بیت کوین و نه مصرف بی رویه

از طرفی دیگر تعدادی از کارشناسان انرژی نه بیت کوین و نه مصرف بی رویه را عامل وضعیت کنونی برق نه تنها در استان که در کشور می دانند. همان طور که با بارندگی های اخیر در کشور اعلام شده بود دیگر برای تابستان خاموشی نخواهیم داشت و انتظار می رفت وضعیت متعادل باشد اما ناگهان ورق برگشت و خلاف موارد گفته شده پیش آمد.

کارشناسان مرتبط بر این باورند تأسیسات فرسوده صنعت برق، اقتصاد نابسامان برق، گرانی نیروگاه های خورشیدی، کاهش توسعه صنعت برق و اینکه در طول این سال ها تولید برق کاهش یافته و از همه مهم تر مشخص نبودن قیمت واقعی برق از جمله دلایل وضعیت بحرانی برق در کشور است.

چاره فرار از خاموشی چیست؟

هرچند مثل هر معضل دیگری همچنان چشمان شفافیت کور است و واضح علت مسئله بیان نمی شود اما بهتر است متولیان امر به جای سرپوش گذاشتن روی وضعیت موجود، نگاهی به گذشته داشته و آینده استان را نه با خاموشی که با روشنایی ورق بزنند.

چه مصرف بی رویه توسط مشترکان دلیل تحدید برق در کردستان باشد چه تولید ارز دیجیتال و چه کسری برق؛ در هر صورت نیاز است مسئولان به دنبال راهکاری اساسی باشند و چاره کار را تنها به تذکر و اطلاع رسانی ختم نکنند./

* گزارش: زیبا امیدی فر