انتخابات شهرداری ها، اولین آزمون سیستم ریاست جمهوری ترکیه

انتخابات شهرداری ها یا همان انتخابات محلی 31 مارس 2019 میلادی در ترکیه 31 روز دیگر برگزار خواهد شد. این انتخابات از برخی جهات بسیار مهم و قابل توجه خواهد بود و نتایج آن می تواند روند سیاسی ترکیه را در سال های پیش رو تا حد زیادی تعیین کند.

قبل از هر چیز یکی از دلایلی که این انتخابات را مهم و حساس می کند این است که اولین انتخابات بعد از تغییر سیستم حکومتی ترکیه از پارلمانی به ریاست جمهوری است. ترکیه بعد از یک دوره پرتنش و پرتلاطم وارد سیستم ریاست جمهوری شده است. این سیستم جدید حزب عدالت و توسعه (AKP) و رجب طیب اردوغان رئیس جمهور و رئیس این حزب را در بالاترین نقطه اجرایی کشور قرار می دهد. بعد از برگزاری انتخابات 24 ژوئن 2018 و انتخاب اردوغان به عنوان رئیس جمهور ترکیه، این کشور دوران جدیدی را آغاز کرده است که اولین آزمون این سیستم در نه ماهه اول خود، آخر ماه جاری به وقوع خواهد پیوست. در واقع، این انتخابات علاوه بر این که رقابت برای تصاحب شهرداری ها توسط احزاب سیاسی خواهد بود، بلکه کارنامه نه ماهه سیستم ریاست جمهوری را به اردوغان – ائتلاف جمهور و حامی وی یعنی دولت باغچلی، رئیس حزب حرکت ملی ترکیه (MHP) خواهد داد. با این توضیحات زمانی که جبهه اردوغان – باغچلی از انتخابات شهرداری ها به عنوان مسئله بقا یاد می کنند، نباید چندان تعجب کرد که شهردرای ها چه ارتباطی به بقای ملی یک دولت دارند. در واقع ائتلاف جمهور این انتخابات را به عنوان یک ارزیابی کلان کشوری در نظر می گیرد که با تکیه بر نتایج آن می تواند بقای حاکمیت خود و یا افول این حاکمیت 17 ساله را ارزیابی کرده و استراتژی های خود برای انتخابات حساس و مهم آینده را تعیین کند.

آک پارتی به خوبی می داند که از دست دادن کلان شهرهایی مانند استانبول، آنکارا، بورسا، آدانا، آنتالیا و ... تنها از دست دادن ریاست شهرداری ها نیست، بلکه آغاز روند از دست دادن حاکمیت و ریاست جمهوری در ترکیه به حساب می آید. سیستم نوپای ریاست جمهوری ترکیه با آزمون سختی روبه رو شده است و کاهش آراء و از دست دادن کلان شهرهای مهم باعث نگرانی و تزلزل شدید در پایه های این سیستم نه ماهه خواهد شد.

ائتلاف گسترده اپوزیسیون [چه ائتلاف آشکار حزب جمهوری خواه خلق ترکیه (CHP) – حزب خوب و حزب سعادت و چه ائتلاف پشت پرده CHP – حزب دموکراتیک خلق ها (HDP)] فضایی را ایجاد کرده است که موفقیتی هرچند جزئی و کوچک برای اپوزیسیون، روح اتحاد را میان جریان مخالف حاکمیت سیاسی در ترکیه تقویت خواهد کرد و مدلی خواهد بود برای انتخابات سرنوشت ساز 2023 میلادی ترکیه که می تواند به طور کلی به حاکمیت ائتلاف جمهور پایان دهد. از همین رو یکی دیگر از مواردی که انتخابات 31 مارس را به یک عرصه رقابتی حساس تبدیل می کند، محک اپوزیسیون برای ائتلاف گسترده است. این ائتلاف که در انتخابات 24 ژوئن نیز به وجود آمده بود، اگرچه نتیجه قابل توجهی برای جریان اپوزیسیون نداشت ولی باعث توسعه روح ائتلاف در ترکیه شد و این ذهنیت را در بین هوادران احزاب اپوزیسیون تقویت کرد که برای تبدیل شدن به حاکمیت در این کشور باید روح اتحاد را به وجود آورند. اکنون در آستانه انتخابات شهرداری ها روح اتحاد اپوزیسیون در ترکیه نیز مورد آزمون قرار خواهد گرفت که در واقع شکل بندی های به وجود آمده در این انتخابات نمونه کوچکی برای صف آرایی سیاسی در سال های بعد ترکیه خواهد بود.

لازم به ذکر است، مسئله دیگر -که در یادداشت های بعدی به صورت گسترده به آن پرداخته خواهد شد- تأثیر نتایج این انتخابات در ایجاد یک حزب جدید سیاسی در ترکیه از دل AKP است. احمد داوود اوغلو، عبدالله گل، علی باباجان و بسیاری از کسانی که زمانی از اعضای مهم آک پارتی بوده و از آن جدا شده اند، اکنون در آستانه تأسیس حزبی جدید در ترکیه قرار دارند. این افراد قبل از هر چیز منتظر نتایج انتخابات 31 مارس 2019 هستند. لغزش ائتلاف جمهور در این انتخابات و افول محبوبیت آک پارتی در انتخابات 31 مارس در واقع چراغ سبزی برای جریانی خواهد بود که از این حزب کنار گذاشته شده است.

خبرگزاری کردپرس/سرویس ترکیه/ محمد شریفی کرجان