حمله ترکیه به کُردهای سوریه در هاله ای از ابهام/متین گورجان

به گزارش کردپرس، از روزی که اردوغان، رییس جمهور ترکیه نسبت به حمله آنی به مناطق تحت کنترل کردهای سوریه هشدار داد 50 روز گذشته است.

هر روز به اجتماع نیروهای ترکیه در مرز با سوریه افزوده می شود اما این مسئله که ممکن است به زودی عملیات نظامی آغاز شود احساس نمی شود. همان طور که در مقاله ام در روز 2 ژانویه اشاره کردم، هیچ گونه نشانه ای از عملیات تجسسی و جمع آوری اطلاعات توسط نیروی هوایی ترکیه در محل مورد نظر برای انجام عملیات نظامی دیده نمی شود. پشتیبانی نزدیک هوایی از نیروهای زمینی در عملیات نظامی نقشی حیاتی دارد. این نوع زمینه سازیها معمولا روشن ترین نشانه از آغاز یک عملیات نظامی محسوب می شود اما هیچ نوع فعالیتی از این دست دیده نمی شود.

به نظر می رسد در آخرین نشست میان رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در روز 23 ژانویه در مسکو که ترکیه امید زیادی به آن بسته بود، اردوغان نتوانسته به آنچه می خواست برسد. کاملا مشخص بود که مسکو نه از پیشنهاد ترکیه برای ایجاد منطقه امن حمایت کرده و از استفاده آزادانه ترکیه از آسمان سوریه.

وقتی از پوتین درباره ارزیابی روسیه از ایجاد منطقه امن در سوریه به پیشنهاد ترکیه سوال شد، پوتین پاسخ داد:« معاهده میان ترکیه و سوریه مربوط به سال 1998 هنوز اعتبار دارد و این معاهده عمدتا بر مبارزه با تروریسم استوار است. امروز ما این بحث را به صورت مشروح، کامل و فعالانه مورد بحث قرار دادیم.»

ترکیه در مورد اشاره پوتین به معاهده 1998 در جریان جریان نشست مسکو این طور تعبیر کرده که این مسئله نشانه دادن چراغ سبز مسکو برای انجام عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه است. مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه یک روز پس از نشست مسکو در مصاحبه با خبرگزاری آ هبر گفت: « ما فکر می کنیم که اشاره پوتین به این پروتکل به معنای امکان دخالت نظامی ترکیه در سوریه است و این اقدام مثبتی از نظر ما است.»

اما تفسیر دیگری نیز از اشاره پوتین به پروتکل آدانا شده است. احتمالا پوتین بر نیاز فوری به عادی سازی روابط میان ترکیه و دمشق در مورد تعامل با مسئله حزب کارگران کردستان ترکیه یا پ.ک.ک و یگان های مدافع خلق یا ypg در شمال شرق سوریه تاکید کرده است. علاوه بر آن، از نظر روسیه، همکاری و هماهنگی بیشتر میان ترکیه و سوریه در مسئله داخل و خارج استان ادلب یک ضرورت است. شاید بشود این طور گفت که رجب طیب اردوغان از سفر به مسکو انتظارات زیادی در مورد ایجاد منطقه امن داشت اما با دست خالی به آنکارا بازگشت. با این حال دو وظیفع در پیش دارد که باید انجام دهد؛ اولی عادی سازی روابط با حکومت بشار اسد در سریع ترین زمان ممکن و دومی ارجحیت دادن به ادلب نسبت به شمال شرق سوریه.

در مورد نقشه راه ایجاد منطقه امن در شمال سوریه از سوی واشنگتن بعد از سفر لیدنسی گراهام و جان بولتن، مشاور امنیت ملی آمریکا شفاف سازی نشده است.

منابعی در آنکارا به المانیتور گفته اند که اگرچه میان آنکارا و واشنگتن بر سر ایجاد منطقه امن در شمال سوریه به عمق 35 تا 40 کیلومتر تفاهم وجود دارد اما هنوز مسائل حل نشده وجود دارد.

این منابع که نخواستند هویتشان فاش شود گفتند که آمریکا آماده است با خروج نیروهای کرد ypg از منطقه میان مرزهای ترکیه تا بزرگراه شرق به غرب ام 4 موافقت کند. همچنین به نظر می رسد که آمریکا مخالفتی با گشت زنی نیروهای ارتش آزاد سوریه و واحدهای قبایل عرب در مناطقی که اکثریت با کردها نیست، ندارد. اما قائل به این نیست که منطقه امن منطقه ای باشد که نیروهای ترکیه به میل خود در آن جولان دهند.

آمریکا تمایل دارد که نیروهای فرانسه و انگلیس همراه با نیروهای ترکیه در این مناطق حضور داشته باشند. همچنین آمریکا و ترکیه نمی توانند در مورد این که نیروهای ترکیه به صورت مستقل در شهرهای کوبانی، قامیشلی، مالکیه و عامودا تردد داشته باشند، کاملا به توافق برسند. آمریکا با گشت زنی نیروهای ترکیه در داخل شهرها موافق نیست.

همچنین آمریکا هنوز تصمیم نگرفته است 14 پایگاهی را که در مناطق تحت کنترل کردهای سوریه ساخته به ترکیه تحویل دهد.

آیا ایالات متحده آمریکا پیشنهادی برای متقاعد کردن ترکیه و یا رفع نگرانی های این کشور داده است؟

آنکارا گزارش هایی شنیده است که بر اساس آن، آمریکا به طور جدی تشکیل نیروی امنیتی متشکل از متحدان خانواده بارزانی در عراق را مد نظر قرار داده است. این نیروها وابسته به حزب دموکرات کردستان عراق و شورای میهنی کردهای سوریه است. این مسئله با توجه به مخالفت ترکیه با نیروهای ypg ممکن از سوی ترکیه مورد پذیرش قرار گیرد. نیروهای پیشمرگ روژاوا متحد حزب دموکرات و شورای میهنی کرد سوریه تا این لحظه در شمال عراق استقرار دارند.

نیروهای پیشمرگ روژ یا روژاوا در سال 2012 بوجود آمد و از سوی ناتو و ائتلاف ضدداعش آموزش نظامی دریافت کرده اند و شامل 6000 جنگجو است.

مقامات شورای میهنی کرد سوریه قبلا هم گفته اند که نیروهای پیشمرگ روژ به سمت غرب به حرکت در آمده و با عبور از مرز سوریه در فراهم کردن زمینه آغاز مذاکره میان حزب کردی سوریه حاکم در مناطق شمال سوریه به نام اتحاد دموکراتیک سوریه یا pyd و ترکیه نقش ایفا خواهد کرد.

آنکارا و واشنگتن با انتقال نیروهای پیشمرگ روژ به شمال سوریه موافقت کرده اند اما در مورد آغاز ماموریت آنها و محل استقرار آنها تصمی گرفته نشده است.

مسئله دیگر در مورد مذاکرات میان آمریکا و ترکیه، دولت محلی مستقر در شمال سوریه است که تحت حمایت ترکیه قدرت گرفته و همچنین بازسازی ساختار سیاسی پس از پایان تقابل در سوریه است. ارتش آمریکا عملیات خود در شمال سوریه پس از شکست داعش را « اداره کردی و تلاش های ثبات سازی » نام نهاده است.

این امر ظرفیت ایجاد تلاش وسیع و جامعی در مورد دولت محلی، آموزش، مالیات، مراقبت های بهداشتی، زیرساخت ها، کشاورزی و صنعت را شامل می شود. آمریکا بیم دارد ترکیه با به دست گرفتن این مناطق تمام تلاش های فوق را از بین ببرد. آمریکا همچنین بیم دارد خلا سیاسی، امنیتی و اقتصادی ایجاد شده بعد از خروج آمریکا از سوریه، ممکن است توسط نیروهای طرفدار ایران پر شود.

در نهایت، جدی ترین مسئله مورد مناقشه میان آمریکا و ترکیه ایجاد منطقه پرواز ممنوع در برخی مناطق حساس در شمال سوریه است. ترکیه که تجربه ایجاد چنین منطقه ای را در شمال عراق پیش چشم دارد با ان مخالف است اما واشنگتن به صورت جدی روی آن کار می کند.

آنچه که مشخص است این است که احتمال انجام عملیات نظامی توسط ترکیه در منطقه شرق رود فرات فقط به توانایی ارتش ترکیه بستگی ندارد بلکه به تلاش های دیپلماتیک نیز برای متقاعد کردن واشنگتن و روسیه نیز وابسته است.

منبع: المانیتور

نویسنده: متین گورجان

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان