گریزانی از درس و سوادی که کارکرد اقتصادی ندارد

به گزارش خبرنگار کردپرس، «جشن باسوادی»؛ موضوعی که هر سال ادعای برگزاری آن می رود و اما همچنان دیده می شود که جمعیت بیسواد کشور نه تنها کاهش که افزایش می یابد. معضلی که نه برنامه های آموزش و پرورش توانسته از آن بکاهد و نه تلاش های فرهنگی برای برگرداندن تارکین از تحصیل موفق بوده است.

تحقیقات صورت گرفته نشان می دهد عامل بیسوادی در جامعه جدای از ترک تحصیل به هر دلیلی به مواردی همچون تنها دنبال مدرک بودن، کسب علم بدون مهارت، یادگیری ضعیف و بی توجهی به آموخته ها مرتبط است.

در این میان براساس آمارها جمعیت زنان بیسواد بیشتر از مردان بوده و باید گفت ضربه اصلی ترک تحصیل را بانوان می خورند و این آسیبی جدی برای جامعه و نسل آینده محسوب می شود.

نشان آماری از سواد قروه

براساس سرشماری نفوس و مسکن سال 95 نرخ باسوادی جمعیت 6 ساله و بیشتر 87.6 درصد بوده است و در حال حاضر مطابق گفته های رئیس سازمان نهضت سواد آموزی کشور تعداد دو میلیون و 300 هزار بیسواد در سال جاری وجود دارند که 300 هزار نفر آنان آموزش پذیر نیستند.

در این میان سهم شهرستان قروه از میزان باسوادی جمعیت 6 سال به بالا در سال جاری 79.2 درصد است که به گفته رئیس نهضت سوادآموزی قروه شامل 82 درصد شهری و 73.2 درصد روستایی بوده که آقایان با 87.2 درصد و بانوان با 70.9 درصد جمعیت باسواد منطقه را تشکیل می دهند.

«عباس حسنی پدرام» کل جمعیت 6 سال به بالا را 125 هزار و 932 نفر عنوان کرد که از این تعداد 26 هزار و 253 نفر جزو افراد بیسواد محسوب می شوند.

مطابق اظهارات او جمعیت شهری بیسواد 15 هزار و 293 ثبت شده که 10 هزار و 960 نفر هم مختص روستاییان است و تعداد مردان بیسواد هم 8 هزار و 126 نفر و زنان 18 هزار و 127 نفر بیان شد.

این تنها شامل جمعیت 6 سال به بالاتر است و آنچه در این میان باید مورد توجه قرار گیرد مربوط به آمار بیسوادی زنان است که به نسبت مردان جمعیت بیشتری دارند. همین طور بالا بودن تعداد جمعیت بیسواد شهری به نسبت روستایی، دیگر مورد قابل تأمل است.

اما جمعیت بیسواد 10 تا 49 سال یا همان جامعه هدف نهضت سوادآموزی 8 هزار و 59 نفر است که از این تعداد هزار و 806 نفر را آقایان و 6 هزار و 253 نفر را هم بانوان تشکیل می دهند. درصد باسوادی این گروه سنی 91 درصد است.

این آمار نشان می دهد که وضعیت باسوادی در قروه با در نظر گرفتن سن و شهری یا روستایی بودن، مطلوب نیست و از طرفی این تنها اطلاعاتی است که به صورت خوداظهاری از طرف مردم بیان شده و احتمال بالا بودن این آمار وجود دارد.

همچنین آنچه از این آمار می توان فهمید این است که باز هم جامعه زنان از حق تحصیل محروم بوده و حتی به اجبار به تحصیل خود ادامه نداده اند. جامعه ای که باید به تربیت نسل آینده بپردازد اما از نعمت سواد بی بهره است.

سواد آموزی تنها وابسته به آمار نیست

در واقع پوشش دوره های سوادآموزی شامل سه بخش سوادآموزی، انتقال و تحکیم است. بنا به گفته های رئیس نهضت سوادآموزی قروه در دوره سوادآموزی حجم اعلام شده برای شهرستان قروه در سال جاری 417 نفر بوده که 432 نفر تحت پوشش قرار گرفته اند و درصد تحقق این بخش 103.59 بوده است.

«عباس حسنی پدرام» حجم اعلامی در دوره انتقال را 225 نفر دانست که با میزان پوششی 226 نفر به تحقق 101 درصدی رسیده است. همچنین از 100 نفر حجم اعلامی در دوره تحکیم به طور کامل پوشش صورت گرفته تحقق یافت.

او کل حجم اعلام شده در دوره سوادآموزی را 742 نفر عنوان کرد که 758 نفر پوشش داده شد و درصد محقق هم به 102 رسید.

گرچه بنابر این آمار میزان عملکردی حوزه سوادآموزی شهرستان مناسب ارزیابی می شود اما اگر از اعلام آمار صرف بگذریم و آنچه سوادآموز، آموخته را بررسی کنیم این سؤال مطرح می شود که آیا واقعاً ماندگاری در سواد محقق شده است؟

از طرفی اینکه در امر سوادآموزی تنها تأکید بر آمار و به قولی کمیت است تا کیفیت، مقداری نامطلوب بوده و باید در این زمینه تدبیری اساسی صورت گیرد.

این درست همان چیزی است که فرماندار قروه هم نسبت به آن هشدار داد و در نشست شورای پشتیبانی سوادآموزی با بیان اینکه هنوز در بحث کیفی می لنگیم و همچنان در پله اول قرار داریم از وعده هایی در خصوص بسته شدن پرونده بیسوادی هرساله داده می شود و اما به اجرا نمی رسد، انتقاد کرد.

«موحد امان اللهی» با اشاره به اینکه نباید آمار و ارقام چندان مدنظر باشد، خواستار غربالگری جمعیت شهرستان از نظر آمار دقیق بیسوادی شد.

با این ‌وجود بررسی‌ها نشان می‌دهد موج جدید بی‌سوادی در قروه در حال شکل‌گیری است. موجی که عوامل متعدد به هم گره‌خورده و پیچیده‌ای در ایجاد آن مؤثر بوده و حتی کارشناسان فرهنگی و آموزشی را نگران ساخته است.

کاهش علاقه‌مندی به تحصیل

سوادآموزی در سال ‌های اخیر به دنبال انسداد مبادی بیسوادی بوده است. در برخی مواقع به اغراق مدیران گفته شده جشن بی‌سوادی قرار بود در این چند سال اخیر برگزار شود، با این‌ وجود برنامه‌های سوادآموزی در حالی اجرا می ‌شد که تغییراتی در دیدگاه و نظرات عمومی نسبت به سوادآموزی ایجاد شده است.

در حال حاضر یکی از دغدغه‌ های جدید سوادآموزی بازگرداندن به تحصیل، از تحصیل ماندگان است. به طوری که بخش قابل ‌توجهی از انرژی کارشناسان آموزشی صرف این موضوع شده و برای کاهش نرخ بیسوادی در این حوزه اقدامات متعدد صورت می‌گیرد.

به گفته مدیر آموزش ‌و پرورش قروه پوشش تحصیلی دوره ابتدایی 99.93 درصد، دوره متوسطه اول 95.62 درصد و دوره متوسطه دوم 77.43 درصد است.

«جعفر عبدالملکی» امکانات را برای تحصیل دانش آموزان آماده می‌بیند و معتقد است که هیچ دانش‌آموزی به دلیل کمبود امکانات بازمانده از تحصیل نیست. با این‌ وجود این سؤال پیش می آید که چرا پوشش تحصیلی در مقاطع بالاتر رو به کاهش است؟

موضوعی که برخی کارشناسان آموزشی در پاسخ به آن به دغدغه‌ای اشاره دارند که تنها به مسایل مادی مرتبط نیست. بی رغبتی به ادامه تحصیل، نگاه به وضعیت جامعه، یکسری سوء مدیریت ها، فقر فرهنگی، نبود مدرسه در مقاطع بالاتر در روستاها و ... از جمله مواردی هستند که بسیار به آن ها در خصوص ترک تحصیل دانش آموزان اشاره می شود.

امید به انسداد نیست

در واقع در بحث انسداد بیسوادی در شهرستان قروه هنوز آن طور که باید به اهداف اصلی دست نیافته است. به طوری که مطابق اعلام مدیر آموزش و پرورش قروه از 109 دانش آموزان بازمانده از تحصیل که در سال جاری شناسایی شده اند 22 نفر مشغول به تحصیل هستند، یک نفر فارغ التحصیل شده، 20 نفر در حوزه استثنایی بوده و 2 نفر هم به خارج از کشور مهاجرت داشته اند.

همچنین 16 نفر به سایر استان ها مهاجرت کرده و 10 نفر هم به دلیل داشتن بیماری صعب العلاج قادر به تحصیل نیستند. در این میان 2 مورد فوتی و یک مورد بدسرپرست و در نهایت یک نفر هم سن بالا بازمانده از تحصیل شناخته شده است.

اما باز هم این تنها آمار صرف است نه واقعیت موجود. در بسیاری از روستاهای قروه تعداد تارکان از تحصیل به حدی بالاست که زبانزد بوده و اینجاست که این ابهام به وجود می آید چرا بیان آمار اینقدر مهم تر از توجه به کیفیت کار است؟!

افکار عمومی برای سواد، کارکرد اقتصادی قائل نیست

وضعیت جامعه به گونه ای است که بسیاری از مردم نسبت به سواد دید مناسبی نداشته و آن را در اولویت زندگی خود قرار نمی دهند. در واقع این وضعیت از بیکاری گرفته تا ضعف مالی بیشتر در معیشت و باورهای عمومی تأثیرگذار بوده است.

نبود واحدهای مادر صنعتی، مشکلات متعدد در حوزه کشاورزی و خدمات همه دست ‌به ‌دست هم داده تا باور پول درآوردن با مدرک بشکند.

حقیقت این است که تا زمانی مبادی بیسوادی مسدود نشود نمی‌ توان بیسوادی را ریشه ‌کن کرد. کارشناسان دلیل فرار از تحصیل و کاهش رغبت به سوادآموزی را این طور عنوان می کنند که در افکار عمومی سواد، کارکرد اقتصادی ندارد و در واقع جزو اولویت ‌های برنامه ریزی زندگی قرار نمی ‌گیرد.

هر چند نباید از موج مدرک‌ گرایی چشم پوشید اما حتی این موج هم با تغییر مواجه بوده و خیل عظیم لیسانس و فوق ‌لیسانس ‌های بیکار از قدرت آن کاسته است.

تربیت نسلی مهارت محور

دغدغه امروز کارشناسان فرهنگی از کاهش سطح پوشش تحصیلی در دوره ‌های متوسطه است. هر چند به باور آموزش‌ و پرورش برخورداری از مدرک سوم ابتدایی برابر با باسوادی است، اما به واقع در جامعه کنونی با رشد ثانیه ‌ای تحولات علم و تکنولوژی، فردی با چنین مدرکی حتی در گذران زندگی روزمره دچار مشکل خواهد شد.

موج جدید بیسوادی در وضعیتی خانواده‌ ها را نگران ساخته که برخی کارشناسان راهکار آن را آماده ‌سازی هر دانش ‌آموز برای یک ‌رشته تحصیلی و مهارتی متناسب با علایق و سلیقه‌ ها و نیاز بازار کار می ‌دانند؛ به طوری که نظرات کارشناسی عنوان می کند باید دانش ‌آموز و دانشجوی توسعه محور تربیت شود.

اولیای نگران، خواستار هدایت صحیح فرزندان خود هستند و از سویی توسعه متوازن بازار و کاهش نرخ بیکاری را مطالبه می‌ کنند. موضوعی که برابر با آمارها و وضعیت بازار کار نشان می ‌دهد، باید از نگاه‌ های شعارزده دوری جست و به دنبال اقدامات و برنامه‌ های اساسی و کلیدی بود./

* گزارش: زیبا امیدی فر