لزوم بررسی سود و زیان حمله ترکیه به شرق سوریه/ یاشار یاکیس

ابراز تمایل مرتب رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه برای آغاز یک عملیات نظامی در شرق رود فرات در سوریه، نشان از مخالفت شدید وی با ایجاد یک هویت کردی در منطقه می دهد.

هنوز روشن نیست که چنین عملیاتی در شرق سوریه توسط ترکیه انجام شود، اما در صورت اجرای چنین عملیات نظامی، این امر شامل گلوله باران مواضع نیروهای یگان های مدافع خلق یا YPG از داخل قلمرو ترکیه، بمباران هوایی و اعزام نیروهای ارتش ترکیه به داخل خاک سوریه و یا ترکیبی از این سه خواهد بود. احتمالا همه این گزینه ها هنوز روی میز باشند و ارتش ترکیه برای اجرای هر کدام از این ها آماده باشد اما انجام چنین اقدامی پیامدهای بین المللی به دنبال خواهد داشت.

اگر چنین عملیاتی انجام شود، ارتش ترکیه به عنوان دومین ارتش بزرگ در داخل پیمان ناتو بعد از آمریکا، اقدام به عمل در برابر یک گروه غیردولتی به نام نیروهای دموکراتیک سوریه یا SDF خواهد کرد. آمریکا با اضافه کردن اعراب محلی، ترکمانها، آشوریان و چچنها به نیروهای YPG، نیروهای دموکراتیک سوریه را ایجاد کرد تا این حس را ایجاد کند که این سازمان نظامی فقط از نیروهای کرد سوریه تشکیل نشده است. سرهنگ جان دوریان، سخنگوی نیروهای ائتلاف ضدداعش در جریان مصاحبه مطبوعاتی اشاره کرده است که نیروهای دموکراتیک سوریه گروهی چندقومی و چند فرقه ای است اما ستون فقرات این نیرو و فرماندهان آن همگی از اعضای نیروهای YPG هستند.

اگر نیروهای دموکراتیک سوریه تنها رقیب ترکیه در شرق سوریه بودند، آنکارا مشکلی در اعزام نیروهای نظامی کافی برای شکست ان نداشت، اما مسئله چیزی فراتر از تعداد نفرات است.

ایالات متحده آمریکا 12 پایگاه نظامی و حدود 2000 نیرو در شرق رود فرات در سوریه دارد. نیروهای آمریکا در حال حاضر در حال ایجاد یک ساختار دفاعی هوایی و احتمالا اولین قدم برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع و در نهایت ایجاد یک منطقه خودمختار کردی در سوریه شبیه به شمال عراق هستند.

اگر چه هدف اصلی از ایجاد منطقه پرواز ممنوع دفاع از نیروهای دموکراتیک سوریه در برابر حملات هوایی حکومت مرکزی سوریه خواهد بود اما منطقه را نیز از حملاتی که از سوی ترکیه انجام می شود حفاظت خواهد کرد و مشکلی عمده برای ترکیه در درازمدت ایجاد خواهد کرد.

تخمین زده می شود که میزان حمایت نظامی آمریکا از نیروهای دموکراتیک سوری حدود 3 میلیارد دلار باشد که فراتر از بودجه لازم برای ایجاد ساختارهای دفاعی در جهت دفاع از 30000 کیلومتر مربعی باشد که در حال حاضر این نیروها در شرق رود فرات در کنترل خود دارند. مقامات آمریکایی به کرات مخالفت خود را با عملیات نظامی ترکیه در این منطقه اعلام کرده اند. اگر ایالات متحده آمریکا و ترکیه نتوانند این مسئله را حل کنند، ممکن است نیروهای دو کشور عضو ناتو خود را در مقابل یکدیگر ببینند و در بدترین حال با هم درگیر شوند.

سخت هم بتوان واکنش دولت سوریه را به حمله ترکیه به شرق سوریه پیش بینی کرد. ممکن است دولت ترکیه تصمیم بگیرد با همکاری با نیروهای دموکراتیک سوریه در مقابل ارتش ترکیه بایستد. اگر بشار اسد، رییس جمهور سوریه تصمیم بگیرد در کنار SDF بایستد ترکیه نه تنها باید با نیروهای دموکراتیک سوریه درگیر شود بلکه باید با ارتش سوریه تحت حمایت روسیه نیز بجنگد. اما از انجایی که سوریه نیروهای دموکراتیک سوریه را عروسک خیمه شب بازی دست آمریکا می داند احتمالا دوست ندارد در میان مدت و طولانی مدت این مناطق تحت کنترل این نیروها باشد.

بهترین راه برای این مسئله پیچیده برای ترکیه و سوریه این است که با توجه به این که هر دو در مورد کردهای سوریه منافعشان هم پوشانی دارد، با هم به توافق برند و برای برون رفت از این بحران راهی پیدا کنند. بسیاری از کارشناسان در ترکیه موافق هستند که این تنها راه برای حل این معضل است اما دولت ترکیه از تغییر موضع خود و نشان دادن حسن نیت در برابر دمشق خودداری می کند.

نمی توان انتظار داشت که دولت ایران نگاه موافقی نسبت به این نیروها داشته باشد و این به دلیل وابستگی این نیروها یه ایالات متحده آمریکا و خطری است که هویت کردی در شمال سوریه برای منافع ملی دارد. اما مخالفت ایران با نیروهای دموکراتیک سویه به اندازه ترکیه نیست. ارتباطات نیروهای دموکراتیک سوریه با نیروهای حزب کارگزاران کردستان ترکیه یا پ.ک.ک آن را به تهدید نظامی بزرگی برای آنکارا تبدیل کرده است.

مسئله دیگر در ارتباط با مشلغه فکری ترکیه در مورد حمله نظامی به شرق رود فرات، تعهد این کشور نسبت به احترام به حاکمیت و یکپارچگی خاک سوریه است که مرتبا توسط مقامات ترکیه به آن اشاره شده و طی این سالها در مستندات نشست های مختلف بین المللی ثبت شده است. بنابر این، زمانی که بحران حل شود انتظار می رود که ترکیه از تمام قلمرو سوریه از شرق رود فرات گرفته تا غرب آن خارج شود. جامعه بین المللی احتمالا ترکیه را مجبور به این کار خواهد کرد. زمانی که ترکیه از سوریه خارج شود کردها به سرعت به مواضع قبلی خود باز خواهند گشت و یا حداقل این تمایل سیاسی دمشق خواهد بود که تصمیم بگیرد که کردها به مواضع پیشین خود بازگردند و نه ترکیه.

بنابر این، ترکیه باید مضرات و منافع عملیات نظامی و نیز خطرات تلفات انسانی و نیز هزینه های مالی آن را که به خاطر استقرار کوتاه مدت یک تیم دوستدار ترکیه در شرق رود فرات انجام می شود در نظر بگیرد.

منبع: سایت تحلیل احوال در آمریکا

نویسنده: یاشار کمال، وزیر خارجه سابق ترکیه و از بنیانگذاران حزب حاکم عدالت و توسعه ترکیه

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101