نگاه تصنعی به کتابخانه مدارس در قروه/پیشتازی تلگرام بر کتاب

به گزارش خبرنگار کردپرس، برخلاف دانش‌ آموزان کشورهای پیشرفته، خبری از مطالعات منسجم و برنامه ریزی شده کتب غیردرسی در بین دانش ‌آموزان قروه ای نیست. نه کتابخانه مدارس و نه کتابخانه ‌های عمومی نتوانسته ‌اند نسبت به پیاده ‌سازی فرهنگ مطالعه در بین دانش‌ آموزان به درستی عمل کنند.

این خلاء موجب شده اطلاعات عمومی و وقت ‌گذرانی دانش ‌آموزان اغلب با شبکه ‌های مجازی و کانال‌ های تلگرامی همراه شود. به طوری که نهادهای تربیتی و فرهنگی ناخواسته خود به مشکلاتی دامن می‌ زنند که معتقدند می ‌تواند برای دانش ‌آموز آسیب ‌زا باشد.

قواره نامناسب کتابخانه‌ ها

کتابخانه مدارس در مدارس بزرگ، نمای کتابخانه و حتی اتاقی به همین نام دارد. اما در مدارس کوچک ‌تر حتی اتاقی برای کتابخانه اختصاص نیافته است. کمبود امکانات موجب شده در برخی مدارس کتابخانه مدارس قفسه ‌ای در گوشه اتاق مدیر یا سالن مدرسه یا یکی دو کلاس درس باشد.

به ویژه در مناطق محروم و مدارس روستاها خبری از کتابخانه مدرسه نیست و قواره کتابخانه به اندازه چند عدد کتاب در کشوی معلم مدرسه کوتاه می ‌شود.

در بررسی امکانات کتابخانه ‌ای مدارس، مطابق آمار آموزش و پرورش شهرستان قروه در مقطع ابتدایی 67 کتابخانه با 19 هزار و 322 جلد کتاب در مدارس شهرستان دایر است. در واقع 11 هزار و 626 دانش آموز در این مقطع تحصیل می کنند که با این احتساب به ازای هر دانش آموز ابتدایی 1.6 جلد کتاب وجود دارد.

همچنین در مقطع متوسطه اول و دوم با تعداد 9 هزار و 101 دانش آموز، 21 کتابخانه مستقل و 112 کتابخانه مشترک در مدارس شهرستان با 47 هزار و 685 جلد کتاب وجود دارد که با این احتساب به هر دانش آموز در این مقطع 5.2 جلد کتاب می رسد.

هر چند میانگین کتاب برای هر دانش‌ آموز پنج جلد است و تلاش بر این بوده امکانات کتابخانه‌ های مدارس محروم بهبود یابد؛ اما این سهم تمامی دانش‌ آموزان نیست و در این خصوص عدالت آموزشی امکان سازی نشده است.

مراجعات تفننی به کتابخانه مدارس

انتظار می‌ رود حداقل در مدارس بزرگ، دانش ‌آموزان کتاب خوان باشند. اما صحبت ‌های خبرنگار کردپرس با دانش ‌آموزان نشان می ‌دهد، اغلب به کتب موجود در کتابخانه مدارس خود رغبتی ندارند و یا علاقه ‌ای به مطالعه کتب غیردرسی نشان نمی ‌دهند.

در همین رابطه یکی از دانش آموزان می گوید:«من به رمان علاقه دارم اما به غیر از یکی دو داستان در کتابخانه مدرسه رمان نداریم و به همین دلیل بیشتر به کتابخانه عمومی مراجعه می ‌کنم.»

به گفته «ن.محمدی» بیشترین حجم کتب کتابخانه مدرسه کتاب ‌های درسی است و به همین دلیل اگر دانش ‌آموزان مجبور نباشند این کتاب‌ ها را نمی‌ خوانند.

در مقابل اما اظهاردات دانش‌آموز دیگری که علاقه‌ای به کتاب ندارد و همه معلومات عمومی را از تلگرام دریافت می کند، جالب است. «م. قادری» که حتی به کتابخانه ‌های عمومی هم مراجعه نمی ‌کند، معتقد است میلیون ‌ها کتاب وجود دارد و شناختی از آن ها ندارد؛ به همین دلیل مسیر راحت ‌تر را انتخاب کرده و اطلاعات عمومی کوتاه را از تلگرام دریافت می‌ کند.

بخشی از گریز و یا بی‌ علاقگی دانش‌ آموزان به مطالعه، به ضعف مشاوران، مربیان تربیتی و کتابداران مدارس گره خورده است. به طوری که اهمیت مطالعه کتب غیردرسی برای دانش ‌آموزان تفهیم نشده و نگاه به کتابخانه به عنوان ابزار جدی و تخصصی ترویج مطالعه نبوده بلکه صرفاً کاربری تصنعی داشته است.

مطالعه کتاب برای امتحان

برسی های میدانی نشان می دهد که بیشترین میزان مطالعه و استقبال از کتاب، از سوی کودکان صورت می گیرد. بر همین اساس است که بیشتر مربیان تربیتی بر این باورند که باید برای ترویج فرهنگ مطالعه از آغاز مدرسه اقدام شود و به عنوان مثال تورهای کتابخانه گردی دایر کرد و به دانش ‌آموزان تفهیم شود که علاوه بر کتب درسی باید کتب غیردرسی هم بخوانند.

با این وجود ضعف برنامه‌ هایی که نسبت به اجرای آن تأکید می ‌شود موجب شده عمده مطالعات دانش ‌آموزان قروه ای کتب درسی و آن هم از سر ناچاری جهت شرکت در امتحانات پایان ترم باشد.

از طرفی کودکان به دلیل اینکه دسترسی کمتری به فضاهای مجازی دارند بیشتر از کتب بهره می ‌گیرند اما در بین نوجوانان قروه ای مطالعه کتاب کیفیت مطلوبی ندارد.

ساماندهی؛ ضرورت فراموش شده

شاید یکی از دلایل افت کیفی مطالعه در مدارس این باشد که برخی دانش ‌آموزان حتی از وجود کتابخانه در مدرسه خود مطلع نیستند. همچنین ساماندهی کتابخانه مدارس هم دیگر مسئله ای است که باید بازنگری شود.

با این وجود به نظر می ‌رسد در سال تحصیلی جدید کتابخانه ‌های مدارس شهرستان نیازمند برنامه ‌ای منسجم برای دانش ‌آموزان تحت پوشش خود است. برنامه ‌هایی که بتواند پیشتازی تلگرام بر کتاب را مهار کند و اندوختن معلومات و دانش را چون اصلی در ذهن دانش ‌آموز نهادینه سازد.

دانش‌آموزان گریزان از مطالعه، مدیران و برنامه ریزان آینده خواهند بود و چه بسا خلاءهای امروز در ترویج مطالعه اثرات سوء در تربیت نسل ‌های آینده به دنبال دارد./

* گزارش: زیبا امیدی فر