تحقق توسعه با چاشنی عمل/نوع نگاه به سرمایه گذاری اصلاح شود

به گزارش خبرنگار کردپرس، سال هاست از تأکیدات مدیران شهرستان قروه برای جذب سرمایه گذار در حوزه های صنعت و معدن سپری می شود. سال هایی که به عقیده کارشناسان فرصت معقولی در دست یابی به موفقیت های نسبی بوده و می توانست حداقل زیر ساخت های فرهنگی فکری دست یابی به این مهم را بارور سازد.

با این وجود حوزه صنعت منطقه نه تنها ناکام از فرصت های جسته گریخته بوده بلکه اغلب پروژه های سرمایه گذاری به دربسته خورده و توقف در پروژه های جدید به رکود و تعطیلی در پروژه های قبلی اضافه شده است.

در این میان برخی کارشناسان برنامه ریزی ها را صحیح نمی دانند و برخی نوع نگاه مدیران را نیازمند اصلاح می پندارند. در مجموع سهم سرمایه گذاری های بخش صنعت در قروه تنها 20 درصد از کل سرمایه گذاری ها بوده و تحقق آرمان صنعتی شدن این شهرستان همچنان با پروژه هایی که حرکت لاک پشتی دارند، دور و دراز به نظر می رسد.

در همین زمینه خبرگزاری کردپرس در میزگردی با حضور جمعی از صاحب نظران اقتصادی و صنعتی و از اساتید دانشگاهی به تشریح مشکلات بخش صنعت شهرستان پرداخته و در واقع آنچه بیشتر از نظر کارشناسان مورد توجه قرار گرفت در تغییر نگاه به سرمایه گذار و تعامل مجموعه های مرتبط بود.

در این میزگرد شیوا حسین پناهی (کارشناس و پژوهشگر حوزه سرمایه گذاری)، علی حقیقت بین (فعال اقتصادی و مدیر برنامه ریزی) و مبین روشنی (فعال صنعتی و ناظر اجرایی صنایع) به بیان اظهارات خود پرداختند.

این سه کارشناس اقتصادی که در سال های اخیر در پژوهشی مشترک به بررسی مجموعه مشکلات حوزه سرمایه گذاری در مناطق صنعتی و معدنی پرداخته اند، نتایج تحقیق چند ساله خود را بیان کردند.

* با وجود تلاش برای توسعه صنعتی قروه، این شهرستان همچنان در این حوزه با مشکل مواجه است. به نظر شما اصلی ترین دلایل توسعه نیافتگی صنعتی قروه چیست؟

شیوا حسین پناهی:مهم ترین بخش این معضل که تأثیر قابل توجه دارد مشکلات فرهنگی است. در برخی ساختارهای اداری شهر کمک به فعال بخش خصوصی امر پسندیده تلقی نمی شود و در واقع این تصور به وجود می آید که اگر به فعال بخش خصوصی کمک کنیم بین آن اداره و آن فرد تعاملات و بده بستان هایی وجود دارد. این در حالی است که سخت گیری در مقابل سرمایه گذار به زیان است و خروجی ندارد.

برای اینکه صنعت و جذب سرمایه گذار بخش صنعتی رشد پیدا کند نیازمند حل مسائل اقتصادی و مشکلات سرمایه گذار هستیم.

علی حقیت بین: وقتی فعال بخش خصوصی به اداره ای مراجعه می کند به دنبال حل مشکلات فرد باشیم و این تفکر که مشکل به ما مربوط نیست و یا توان حل نداریم در حالی که می توانیم کمک کنیم باید شکسته شود. ما نیازمند نگاه نتیجه گرا هستیم اما در اغلب ادارات با نگاه رفع تکلیف به این مقوله توجه می شود که این تفکر، تفکر مهلکی است.

مبین روشنی: در برخورد با سرمایه گذار دو حالت وجود دارد. سرمایه گذار یا فردی فرصت طلب، سوء استفاده کن و رانت خوار تصور می شود و یا فردی است که می خواهد کار اقتصادی انجام دهد مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. برای موفقیت به مانند کشورهای پیشرفته ما نیازمند پرورش تفکر نوع اول هستیم.

باید سرمایه گذار حمایت شود، اموراتش تسهیل شود و بعد اگر خلاف واقع آن ثابت شد با آن مواجه شویم نه اینکه بر اساس تفکر نوع اول مانع از فعالیت وی شد.

* در کنار مشکلات فرهنگی، معضلات اقتصادی را نمی توان نادیده گرفت. به نظر شما چرا بخش صنعت و به ویژه بخش خصوصی فعال در شهر تا این حد با بانک ها دچار مشکل شده اند؟

مبین روشنی: قطعاً برای استقرار واحد صنعتی اولین نیاز تأمین مالی است که می تواند تکی توسط یک فرد و یا ترکیبی توسط چندین سرمایه گذار یا چندین منبع مالی باشد. عمدتاً تأمین مالی فردی بسیار اندک است و در منابع ترکیبی از بانک، سرمایه خارجی و صندوق های حمایتی استفاده می شود.

در واقع برای رشد صنعت در قروه همه منابع باید بسیج شوند و برای تحقق این مهم باید نسخه آماده وجود داشته باشد و مدل های مختلف سرمایه گذاری به سرمایه گذار اطلاع رسانی و پیشنهاد شود. در این میان به دلایل مختلفی سرمایه گذاران مجبور به استفاده از منابع بانک ها می شوند و چون منابع بانک ها ضعیف است با مشکل مواجه می شوند. اما این تنها دلیل نیست و باید به طور مشخص مشکلات مرتبط بررسی و ریشه یابی شوند.

علی حقیت بین: البته در اینکه منابع مالی بانک ها ضعیف است شکی نیست اما این را نمی توان مانع مهمی برای سرمایه گذار دانست. به نظر من اصلی ترین مشکل سرمایه گذار با بانک در تدوین قوانین داخلی بانک هاست. قوانینی که یک جانبه نوشته شده و منافع بانکی را می بیند و در آن از توجه به سرمایه گذار یا همراهی با او چیزی عنوان نشده و اگر واقعیت را بخواهیم نگاه کنیم حتی با دستورالعمل اشتغال تدوین شده توسط دولت هم تعامل ندارد و اینجاست که سرمایه گذار همیشه می گوید بانک ها راه خود را می روند و به حرف هیچکس گوش نمی دهند.

بنابراین زمانی رؤیای صنعتی شدن و رونق تولید تحقق پیدا می کند که واقعاً مجموعه های دخیل در این امر به خصوص بانک ها نگرش خود را تغییر دهند و این درست همان معضل فرهنگی است که به اینجا هم مربوط می شود.

شیوا حسین پناهی: من هم با اینکه قوانین بانک ها در توازن با سرمایه گذار نیست موافقم و در واقع بیشترین مشکل تولیدکننده و صنعت گر هم به این مسئله مربوط است. چرا وقتی دولت دستورالعملی را تدوین کرده و در آن بانک ها را مؤظف به تعامل برای رونق اشتغال و تولید دانسته، چنین چیزی رعایت نمی شود و بانک ها همواره راه خود را می روند و تافته جدابافته هستند.

برای حل این معضل باید چاره ای اساسی اندیشید. چون که تا زمانی بانک ها حاضر به تأمین نیاز سرمایه گذار نیستند و با قوانین دست و پاگیر او را فراری می دهند هیچ گونه حمایت از کالای ایرانی و اقتصادی مقاومتی شکل نخواهد گرفت.

* سرمایه گذاران بارها از ضعف زیرساختی گفته اند و مسئولان بارها وعده ها داده اند. نیازمندیهای ما در این حوزه چیست که نظر سرمایه گذاران را تأمین نکرده است؟

شیوا حسین پناهی: ببینید زیرساخت یعنی مشوق های لازم برای ابتدا جذب و سپس نگهداشت سرمایه گذار. در این میان دو نوع زیرساخت را می توان نام برد. یکی سخت افزاری و دیگری هم نرم افزاری است.

زیرساخت سخت افزاری که همان مشوق برای جذب سرمایه گذار خواهد بود شامل تجهیز مناطق صنعتی مثل شهرک ها از نظر خدمات رسانی آب، برق، گاز، مسایل امنیتی، حمل و نقل و ... است که به عنوان نیاز اساسی برای هر تولیدکننده اگر تأمین نشود قطعاً مقوله جذب صورت نخواهد گرفت.

اما در زمینه نرم افزاری می توان به همان مشکلاتی که گفته شد از جمله بوروکراسی اداری، نبود تعامل ادارات، نگرش نامناسب به سرمایه گذار، قوانین دست و پاگیر بانکی و منابع مالی ناکافی و ... اشاره کرد که اگر این زیرساخت نرم افزاری تأمین نشود، تجهیز کامل زیرساختی از نظر سخت افزاری به تنهایی پاسخ گوی نیاز سرمایه گذار نخواهد بود و متقاضی باوجود آنکه جذب شده برای ماندگاری انگیزه ای نخواهد داشت.

بنابراین نتیجه می گیریم که نیازمندیهای اساسی در بهبود زیرساختها باید در هر دو بخش سخت افزار و نرم افزار باشد و تنها به یکی ختم نشود چرا هرکدام مهمتر از آن یکی است.

مبین روشنی: تمام نکات اصلی را خانم حسین پناهی گفتند. اما لازم است نکته ای را یادآور شوم. متأسفانه در تحقیقاتی که ما انجام دادیم در همه موارد به کلیشه های شعاری و وعده های مسئولان بسیار برخورد می کردیم. اینجا باید بگویم جدای از این زیرساخت ها، توسعه صنعتی و رونق تولید نیازمند مسئولان عمل گراست نه مدیرانی که مسئولیت خود را نمی دانند و تنها شعاری جلو می روند.

امروزه همه می دانیم باید زیرساخت ها تأمین باشد. همه می دانیم رونق تولید نیازمند حمایت است اما چگونه این حمایت شکل می گیرد را نمی دانیم. لازم است این چگونگی اجرا شود و مدیران به جای منزلت مقام به منزلت مسئولیت برسند و از پشت میزهای شعاری جدا شده و به مسئولیت عمل به وعده ها بپردازند.

علی حقیت بین: بهبود زیرساخت ها، عمل به گفته ها، حس مسئولیت داشتن و ... همه اینها از جمله وظایف مسئولان است. من ضمن تأیید تمامی گفته های دو همکارم باید بگویم تا زمانی که مدیران شهرستان خود را تنها مدیر می دانند نه مسئول و تنها به دنبال حفظ مقام و پست خود هستند و نه مسئولیت خود نمی توان به لحظه بوسیدن روی توسعه رسید.

به اعتقاد من توسعه نیازمند مسئول عمل گراست. مسئولی که وقتی می بیند شهرک صنعتی شهر محل خدمتش خواه بومی آن منطقه باشد یا نه، نامناسب است؛ وظیفه اول خود را تجهیز آنجا می داند و بهبود و تأمین زیرساخت ها هم از همین حس مسئولیت ها شکل می گیرد.

حس مسئولیتی که بداند حمایت از بخش صنعتی باید به شکلی باشد که واحد تولیدی توسعه یابد و بتواند با ظرفیت مناسب فعالیت کند. فعالیتی که با چاشنی عمل همراه باشد نه حرف و شعار و وعده.

* اشاره کردید به مسئول بودن و عمل گرایی مدیران، در اینجا به نظر شما پروژه های صنعتی شهرستان درگیر بازیهای سیاسی نیست؟ بازیهایی که باعث شده آن حس مسئولیت نباشد و صنعت قروه روبه انزوا برود.

علی حقیت بین: به نظر من نمی شود اسم این را بازی سیاسی گذاشت، بلکه باید گفت تغییرات سیاسی. در واقع تغییر سیاسی باعث تغییر افراد و ساختارها می شود و چون در کشور برنامه ها تابع افراد است با تغییر فرد، ساختار هم تغییر می کند و این بزرگترین ضربه را به روند توسعه خواهد زد.

متأسفانه در شهرستان قروه این تغییرات سیاسی که منجر به بازی سیاسی می شود بسیار وجود دارد و نباید انتظار داشت که گره های توسعه با این تغییرات باز شود.

مبین روشنی: بله به گفته آقای حقیقت بین این تغییرات سیاسی است که منجر به بازی سیاسی می شود و پروژه های صنعتی درگیر همین تغییرات سیاسی هستند. تغییراتی که با آمدن هر فردی به وضوح دیده می شود و برنامه ریزی ها را تحت تأثیر قرار می دهد به طوری که هر فرد جدیدی که مدیر یا مسئول کاری می شود فکر خود را قبول دارد و هرچه در گذشه صورت گرفته را نادیده می گیرد و همین می شود که وضعیت توسعه و پیشرفت صنعت در حال گذار و درجا زدن است.

شیوا حسین پناهی: من اگر بخواهم به این سؤال پاسخ دهم باید گفته های دو همکار عزیز را تا حدی تأیید کنم. در این اینکه کشور تحت تأثیر تغییرات سیاسی و طبیعتاً بازیهای سیاسی قرار داد شکی نیست. در واقع در خود شهرستان قروه برخی پروژه ها متأثر از این تغییرات سیاسی است. اما نباید نقش زیادی برای آن قائل شد چرا که حوزه اقتصاد عمدتاً دارای حساب و کتاب منطقی بوده و نقش تغییرات سیاسی را می توان فقط ۲۰ تا ۳۰ درصد قائل شد.

در اصل مشکلاتی وجود دارد که بیشتر از بی توجه به واقعیت ها است و اگر مدیران ارزیابی درست و کارشناسی منطقی داشته باشند، کاهش خواهد یافت.

* آیا در شهرستان قروه و حتی استان کردستان به مفهوم پنجره واحد براساس استانداردها و تعاریف دست یافته ایم؟

شیوا حسین پناهی: بگذارید بنده به عنوان پژوهشگر در حوزه سرمایه گذاری به نمایندگی از گروه تحقیقی خودمان پاسخ این سؤال را بدهم و آن هم خیر است.

هنوز نه در شهرستان، نه در استان بلکه در کشور مقوله پنجره واحد محقق نشده است. پنجره واحد به این معنی است که وقتی فردی مراجعه می کند همه خدمات را برای راه اندازی یک واحد صنعتی از یک مکان رسمی مشخص دریافت و کارش را آغاز کند که عملاً اینطور نیست و برای راه اندازی یک واحد صنعتی حداقل باید به ۱۰ اداره مراجعه کرد.

در واقع پنجره واحد جزو همان شعارها و وعده های کلیشه ای در قالب حرف بود که تا رسیدن به مرحله عمل راه بسیار دارد و وعده راه اندازی پنجره واحد همان نداشتن حس مسئولیت و به نوعی بی توجهی زیرپوستی به سرمایه گذار است که یعنی در حرف همراهیم و در عمل هیچ.

* با وجود تمامی مشکلات طرح شده، شما با افزایش شهرک های صنعتی در شهرستان موافقید؟

مبین روشنی: اگر به صورت جمعی پاسخ بخواهید قطعاً پاسخ هر سه نفر ما خیر است. چرا که در قروه شهرکی براساس استاندارد صنعتی وجود ندارد آن وقت چگونه می توان به فکر ساخت شهرک دیگری بود. به جای احداث شهرک جدید بهتر است زیرساخت های گفته شده اصلاح شوند. به نظر من ساخت هرگونه شهرک جدید نوعی ظلم در حق شهرک های قدیمی به حساب می آید.

علی حقیت بین: قطعاً پاسخ خیر است. این یعنی اضافه کردن شهرک بیمار دیگری به شهرک های بیمار منطقه که نه تنها به توسعه صنعتی شهر کمک نمی کند بلکه بیماری را حادتر خواهد کرد.

درست همانند کلنگ زنی شهرک قروه 3 که به نظر من بدترین تصمیم و بدترین کار برای حوزه صنعتی قروه بود. واقعاً تصمیم احداث چنین شهرکی از جانب مسئولان را شخصاً متوجه نمی شوم. مسئولانی که در تجهیز و تأمین نیازهای اساسی شهرک های موجود مانده اند چگونه می خواهند شهرک جدید راه اندازی کنند.

شیوا حسین پناهی: اصلاً افزایش شهرک صنعتی در قروه بی معنی است. این شهرستان به اندازه کافی شهرک صنعتی دارد اما نه از نوع استانداردش. لذا به جای اضافه کردن به مشکلات، به فکر درمان شهرک های فعلی که در حال احتضار هستند باشند.

اما در خصوص کلنگ زنی شهرک قروه 3 که آن همه در بوق و کرنا کردند و به عنوان بزگترین شهرک صنعتی کردستان با بهترین زیرساختها معرفی شد، خطاب به مسئولان باید بگویم که سرمایه گذار هرگز برای یک زمین بایر کلنگ خورده و دایره کشیده شده با گچ ریسک نمی کند و سرمایه خود را هزینه نخواهد کرد. بنابراین ای کاش به جای آن همه وقت گذاشتن برای چنین کاری هزینه ها را برای شهرک های موجود در نظر می گرفتند.

* به عنوان سؤال آخر. به عنوان پژوهشگرانی که در حوزه صنعت و معدن تحقیق کرده و در حال تحقیقات بیشتر هستید. راهکار نهایی برای توسعه صنعت شهرستان را در چه چیزی می دانید؟

شیوا حسین پناهی: در مراحل تحقیق متأثرکننده ترین مانع را در وعده پردازی دیدیم. بنابراین راهکار نهایی در مسئول بودن عوامل مرتبط است.

علی حقیت بین: مسئول باشیم. از وعده و شعار و حرف بی عمل دوری کنیم.

مبین روشنی: عمل گرا بودن. همین و بس.

* گفت و گو: زیبا امیدی فر