چه کسی در انتخابات برنده خواهد شد؟ / یاووز بایدار

«برآوردهای نادرست دربارۀ نتایج انتخابات در گذشته نتیجۀ انطباق دادن یافته ها بر اساس انتظارات احزاب سیاسی بوده است، نه روش شناسی نامناسب. این امر اعتبار نظرسنجی ها را زیر سؤال می برد.»

این ها اظهارات پروفسور اوزر سنجر پیمایش گر مجرب و مدیر مؤسسۀ پژوهشی متروپل است.

این نظر صحیح است. مدتی مدید است، کمابیش از اواسط دهۀ 1990 انجام نظرسنجی در ترکیه بی مورد و بی استفاده است. نظرسنجی نیز مانند بسیاری چیزهای دیگر به ابزاری برای ارضای بلندپروازی های گروه هایی که می خواهند جامعه را فریب دهند.

اینک با نزدیک شدن بیشتر به انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی 24 ژوئن شاهد اوج گرفتن این تلاش ها هستیم. «تورم نظرسنجی» پیدا است. و از آنجا که شفافیتی وجود ندارد، هر نتیجه ای به یک واقعیت در دنیای پساحقیقت تبدیل می شود.

احوال در گزارش نتایج نظرسنجی های مختلف از روشی متفاوت با دیگر رسانه ها استفاده می کند. هنگام انتشار یافته های نظرسنجی ها، چنانچه شرکت یا مؤسسه به صورت رسمی یا غیر رسمی به هر حزب یا گروهی با منافع حزبی وابستگی داشته باشد، ما این اطلاعات را نیز در اختیار خوانندگان قرار می دهیم تا بتوانند از این اطلاعات به نتیجه گیری خاص خود برسند.

با وجود این، هنگام پاسخ دادن به پرسش «چه کسی برنده خواهد شد؟» می توان حقایقی را در این تاریکی دید.

من پس از گفتگو با برخی شرکت های معتبر و مستقل نظرسنجی، و همچنین نماینده های احزاب سیاسی و برخی ناظران دیگر به نتایجی دست یافته ام. این نتایج از این قرارند:

وضعیت فوق العاده: به خاطر جو سیاسی ترس و فشار که پس از کودتای نافرجام جولای 2016 حاکم شده است، حتی مجرب ترین شرکت های نظرسنجی نیز دربارۀ اعتبار رأی شرکت کنندگان اختیاط به خرج می دهند. پاسخ های رأی دهندگان ممکن است انتخاب های واقعی آنها را منعکس نکند.

بی تفاوتی: بر اساس نظرسنجی ها میزان رأی دهندگانی که تصمیم قطعی نگرفته اند حدود 10 تا 12 درصد است. این میزان بسیار بالا است. کارشناسان معتقدند به خاطر ترس و بی اعتمادی در خصوص انتخابات (ناشی از تفاوت در ژست های نامزد ها و تعهد های انتخاباتی مبهم)، این میزان در 24 ساعت پیش از انتخابات حدود 5 درصد کاهش خواهد یافت و 5 درصد از رأی دهندگان در دقایق آخر تصمیم خواهند گرفت.

رأی دهندگان جوان: به عقیدۀ من این مهمترین عامل است. تعداد کسانی که برای نخستین، دومین یا سومین بار است رأی می دهند، حدود 10 میلیون است. بر اساس یک نظرسنجی مهم که اخیراً انجام شد، این گروه هنوز به رأی دادن تمایل ندارد. ما نمی دانیم حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) و متحدش حزب حرکت ملی (MHP) برای متقاعد کردن جوانان مذهبی و محافظه کار به رأی دادن چه می کنند. برخی نظرسنجی ها نیز نشان می دهند حزب جمهوری خواه خلق (CHP) در خصوص این مسأله تقریباً دست به هیچ اقدامی نزده است. نظرسنجی ها می گویند هر حزبی بخواهد در انتخابات برنده شود باید در جذب رأی جوانان موفق عمل کند.

اعداد: بر اساس محاسبات دقیق تنها یک میلیون رأی ، نه بیشتر، می توانند نتیجۀ انتخابات را تعیین کنند. موقعیت تا این حد شبیه لبه تیغ است.

مشارکت: این عمال نیز بسیار مهم است. شرکت های نظرسنجی سری می گویند افزایش مشارکت به سود AKP است. چرا؟ زیرا تا انتخابات نوامبر 2015 برخی هواداران «ریلکس» AKP زحمت رأی دادن به خود نمی دادند، چون فکر می کردند حزب آنها به هر حال برنده خواهد شد. اما اینها وقتی در انتخابات ژوئن 2015 فهمیدند پیروزی AKP تضمین شده نیست، مشارکت در انتخابات زودهنگام ماه نوامبر افزایش یافت. از همین رو، تحلیل گران معتقدند چنانچه رأی دهندگان احساس کنند اردوغان با خطر شکست روبرو است و مشارکت افزایش یابد، رأی AKP بالا خواهد رفت. تحلیل انتخابات های گذشته درستی این استدلال را اثبات می کند.

در همین رابطه باید نظری را اضافه کنم که سنجر به دویچه وله گفت: «در ترکیه آرایی که بالقوه می توانند نتیجۀ انتخابات را تعیین کنند، به AKP تعلق دارند. جابجایی آرا میان احزاب اپوزیسیون تأثیری بر موازنۀ اصلی ندارد. تا این لحظه موازنۀ 50 – 50 میان حزب حاکم و احزاب اپوزیسیون همچنان برقرار است.»

حزب خوب: آرای مرال آکشنر [رهبر حزب خوب] در حال کاهش است. به قطعیت نمی توان گفت گستردگی و سرعت این کاهش آرا چقدر است، اما این کاهش واقعیت دارد و مطالعات میدانی مشاهده شده است.

CHP: علی رغم شور و اشتیاقی که در تجمع های انتخاباتی دید می شود، مطالعات عینی نشان داده اند محرم اینجه تاکنون تنها توانسته است آرایی را که در غرب ترکیه به حزب خوب تمایل پیدا کرده بودند باز پس گیرد، نه چیزی بیش از این.

حزب دموکراتیک خلق ها (HDP): تا این لحظه به نظر می رسد این حزب طرفدار کردها به زحمت بیش از 10 درصد رأی کسب می کند، اما نظرسنجی ها بر آنند که این میزان رأی ثابت نیست. آرای HDP به شدت به عوامل بیرونی وابسته بوده و به شدت متزلزل است. اظهارات هاکان بیرقچی مدیر شرکت نظرسنجی سونار در گفتگو با دویچه وله با چیزی که من در روزهای اخیر از منابع مختلف شنیده ام مطابقت دارد. بیرقچی گفت: «تا این لحظه به نظر می رسد HDP رأی کافی برای عبور از حد نصاب لازم برای ورود به پارلمان را به دست می آورد. اما هنوز روی لبۀ تیغ است. رأی آنها در حدود نیم درصد نوسان دارد.»

رهبری و ائتلاف: یک شرکت نظرسنجی پس از تحلیل داده هایی که گردآوری کرده بود خاطرنشان کرد که گسست میان نامزدهای احزاب اپوزیسیون بر رأی دهندگان تأثیر منفی دارد و تأکید کرد دست کم انتشار یک عکس مشترک از نامزدهای CHP، حزب خوب و حزب سعادت ممکن است این درک منفی عمومی را برعکس کند.

* یاووز بایدار روزنامه نگار، تحلیل گر، بلاگر و بنیان گذار P24 پلتفورم رسانه های مستقل است. وی دربارۀ سیاست داخلی و خارجی ترکیه برای نیویورک تایمز، گاردین، ال پایس، عرب ویکلی و... می نویسد. وی در سال 2014 به خاطر مبارزه با سانسور و دفاع از ارزش های حرفه ای روزنامه نگاری در ترکیه برندۀ جایزۀ ویژۀ مطبوعات اروپا شد.

منبع: پایگاه خبری – تحلیلی احوال

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه