سه سناریو پیچیده برای تشکیل دولت جدید عراق/ مصطفی حبیب
به گزارش کردپرس، به اعتقاد نویسنده مقاله علت ناکام ماندن گفتگوها برای تشکیل دولت جدید عراق، تقسیم شدن کرسی های پارلمانی میان احزاب متعدد و بدون برنده قوی تر و افزایش اتهام زنی ها در خصوص تقلب و دست‌کاری در آراء انتخاباتی بوده که مشکلات را پیچیده تر کرده است.
هفته گذشته به دلیل گسترش اتهام زنی ها در خصوص تقلب در انتخابات و مصوبه اخیر مجلس نمایندگان برای ابطال برخی از نتایج آن؛ گفتگوهای فشرده بین احزاب برنده کە از هنگام اعلام نتایج انتخابات آغاز شدە بود، متوقف شد و اکنون همه منتظر تصمیم دادگاه عالی فدرال عراق برای پایان دادن به این کشمکش هستند.
از سوی دیگر بحران خشک‌سالی در عراق و تظاهرات اعتراض‌آمیز به دلیل کمبود و قطع جریان برق نیز از اهتمام به حل مشکل تشکیل دولت جدید عراق کاسته است.
اکنون 10 ائتلاف اصلی برنده، دارای بالاترین کرسی های پارلمانی در انتخابات هستند که بر اساس گفتگوهای انجام‌شده بین احزاب پیروز انتخاباتی، سه سناریو احتمالی برای تشکیل دولت جدید عراق و تعیین نخست وزیر این کشور وجود دارد که همه آن ها پیچیده هستند و روند تشکیل دولت را برای چند ماه به تأخیر خواهند انداخت، اما این سناریوها سرانجام به تعیین رئیس جدید مجلس نمایندگان و سپس رئیس جمهوری این کشور خواهند انجامید.
سناریوی اول
نخستین سناریو مربوط به تداوم سلطه شیعیان، اهل سنت و کردها بر دولت عراق بر اساس نظام سهمیه بندی پست های حکومتی است که به معنای بازگشت نظام طایفی گرایی بنیان گذشته شده از سوی پل بریمر حاکم مدنی عراق در سال 2003 خواهد بود.
بر اساس این سناریو، بین تمامی ده حزب شیعه، سُنی و کُردی برنده انتخاباتی در خصوص تقسیم وزارتخانه های دولت جدید عراق و تعیین نخست وزیر توافق صورت خواهد گرفت، اما این توافق به دلیل تداوم کشمکش بین این احزاب به تشکیل دولتی ضعیف خواهد انجامید و در نتیجه اپوزیسیون پارلمانی که باید بر عملکرد دولت جدید نظارت کند، وجود نخواهد داشت؛ چراکه تمامی احزاب دارای وزارتخانه هایی در این دولت خواهند بود.
این سناریو همان‌طور که در سال های گذشته سناریوهایی نظیر آن در عراق اجرا شده، به سادگی تحقق نخواهد یافت؛ چراکه به نظر می رسد اختلافات بین احزاب بسیار عمیق است و این اختلافات بە ویژه به دلیل وجود دو جناح رقیب شیعه یعنی ائتلاف سائرون به رهبری مقتدی صدر و ائتلاف النصر به رهبری حیدر العبادی از یک طرف و ائتلاف های دولت قانون به رهبری نوری المالکی و الفتح به رهبری هادی العامری از طرف دیگر، به جناح های داخلی این احزاب شیعه امتداد خواهد یافت.
در این سناریو دو دستگی در احزاب اهل سنت بیش از دو جناح یاد شده شیعه است، زیرا جناح اول اهل سنت را ائتلاف الوطنیه به رهبری ایاد علاوی و القرار العراقی به رهبری اسامه النجیفی و جناح دوم را جنبش الحل به ریاست جمال الکربولی رهبری می کند.
کردها نیز دارای یک هم پیمانی تاریخی بین دوحزب اتحادیه میهنی (یکیتی) و حزب دمکرات کردستان (پارتی) هستند؛ اما در حین حال پارتی در پی برگزاری همه پرسی جدایی اقلیم کردستان از عراق دچار نوعی فروپاشی شده و آمریکا اکنون برای وحدت بین این دوحزب تلاش می کند.
سناریوی دوم
سناریوی دوم بر هم پیمانی بین احزاب نزدیک به ایران از جمله ائتلاف های سائرون، النصر، الحکمه الوطنی، در مقابل احزاب مخالف رویکردهای ایران، یعنی ائتلاف الوطنیه، القرار العراقی و حزب دمکرات کردستان است که احزاب مخالف ایران 175 کرسی پارلمانی را تشکیل خواهند داد و این تعداد کرسی، برای انتخاب نخست وزیر و تشکیل دولت جدید عراق کافی خواهد بود.
در صورت اجرای این سناریو، ائتلاف های نزدیک به ایران یعنی الفتح و دولت قانون و همچنین اتحادیه میهنی کردستان در خارج از دولت جدید عراق قرار خواهند گرفت و به اپوزیسیون تبدیل خواهند شد.
اجرای این سناریو خطرات زیادی به دنبال خواهد داشت؛ چراکه ناظران سیاسی معتقدند که احزاب اپوزیسیون در برابر دولت جدید عراق مانع تراشی خواهند کرد و به تحریک مردم عراق علیه دولت جدید خواهند پرداخت و تظاهراتی علیه آن انجام خواهد گرفت. همچنین نگرانی هایی در مورد ائتلاف الفتح که دارای شاخه نظامی و سلاح های سنگین است وجود دارد.
سناریوی سوم
سناریوی سوم، سناریوی ائتلاف قدرتمندان نام دارد که بر اساس آن بین احزاب بزرگ برنده انتخاباتی یعنی سائرون، الفتح و النصر، ائتلاف صورت خواهد گرفت و با تشکیل فراکسیون بزرگتر، دولت جدید تشکیل خواهد شد.
به نظر می رسد که اجرای این سناریو امکان پذیر خواهد بود؛ چراکه به دلیل حضور ائتلاف الفتح در دولت جدید حساسیت ایران را برنخواهد انگیخت و دور کردن ائتلاف دولت قانون نیز رضایت مقتدی صدر را که با این ائتلاف مخالف است، بە دنبال خواهد داشت. در این ائتلاف نیروهای اهل سنت و کُرد نیز حضور خواهند داشت تا دولت جدید به کنار زدن طوایف و اقوام عراقی متهم نشود.
در این سناریو مشارکت تمامی احزاب برنده انتخاباتی به دلیل نبودن پست های وزارتی کافی، دشوار خواهد بود.
ماراتون طولانی
تاکنون راهی طولانی در برابر روند تشکیل دولت جدید عراق وجود دارد؛ چرا که نتایج انتخابات بسیار پیچیده است و تفاوت بین آراء احزاب پیروز انتخاباتی بسیار اندک است و از چند کرسی پارلمانی فراتر نمی رود.
ائتلاف سائرون که رتبه اول انتخابات را کسب کرده تنها دارای 54 کرسی پارلمانی است، در حالی که تشکیل دولت عراق به 164 کرسی نیاز دارد.
تشکیل دولت جدید عراق مستلزم انجام اقداماتی پیچیده است؛ چراکه رئیس جمهوری فعلی عراق براساس ماده 54 قانون اساسی این کشور باید از مجلس نمایندگان جدید، بخواهد در مدت 15 روز پس از تائید نتایج انتخابات از سوی دادگاه فدرال عراق، نشستی را به ریاست رئیس سنی مجلس برگزار کند و سپس مجلس باید از بین نامزدهای ریاست جمهوری عراق و با رأی دو سوم نمایندگان (219 نفر) رئیس جمهوری آیندە عراق را انتخاب و رئیس جمهور نیز باید از بین اعضاء بزرگترین فراکسیون پارلمانی، نخست وزیر جدید را برگزیند و نخست وزیر نیز باید بر اساس ماده 76 قانون اساسی عراق در مدت 15 روز کابینه جدید خود را تشکیل دهد.
کد خبرنگار:20103
دیدگاه کاربران