یک به اضافۀ یک کمتر از دو: تاکتیک اپوزیسیون در مقابل اردوغان / مراد یتکین

اقدام کمال قلیچدار اوغلو رهبر حزب جمهوری خواه خلق ترکیه (CHP) در انتقال 15 تن از نمایندگان این حزب به حزب خوب، در پی اعلام برگزاری انتخابات زود هنگام در روز 24 ژوئن از سوی رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، بسیاری را شگفت زده کرد.

در درجۀ اول، این اقدام بی سابقه و مبتکرانه بود و حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) را غافلگیر کرد. دوماً، هدف این کار ناکام گذاشتن نقشه های دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی (MHP) بود، که از انتخاب مجدد اردوغان به ریاست جمهوری به طور کامل حمایت می کند. قلیچدار اوغلو دست به این کار زد زیرا مرال آکشنر رهبر حزب خوب، که از MHP جدا شده است، قصد داشت نامزد ریاست جمهوری شود اما نیاز داشت یا 20 کرسی از 550 کرسی پارلمان ترکیه (حداقل لازم برای تشکیل فراکسیون پارلمانی) را داشته باشد، یا 100 هزار امضا در تأیید نامزدی خود جمع آوری کند و به هیأت عالی انتخابات ترکیه ارائه کند. باغچلی امیدوار بود آکشنر نتواند نامزد انتخابات ریاست جمهوری شود اما قلیچدار اوغلو شانس وی را برای نامزدی تضمین کرد. سوماً، این اقدام توجه ها را به احتمال معرفی یک نامزد مشترک مورد حمایت اپوزیسیون در مقابل اردوغان معطوف کرد. این نامزد مشترک احتمالی عبدالله گول رئیس جمهوری پیشین ترکیه بود.

گل ادعاهای مبنی بر دیدار با ژنرال هولوسی آکار رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و ابراهیم کالین سخنگوی رئیس جمهور ترکیه را، که در پا پس کشیدن وی از نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری نقش داشتند، انکار کرد. وی گفت اگر اپوزیسیون دربارۀ نامزدی وی به وحدت نظر می رسید، پیشنهاد را می پذیرفت. اما چنین وحدت نظری وجود نداشت، زیرا آکشنر بر شرکت خود در این رقابت پافشاری می کرد. آن وقت بود که تمل کارا مولا اوغلو رهبر حزب محافظه کار سعادت، پس از تلاش بسیار برای متقاعد کردن گل به شرکت در انتخابات، تسلیم شد و نامزدی خود را اعلام کرد. سپس CHP، حزب خوب، حزب سعادت و حزب راست میانۀ دموکرات (DP) ائتلاف خود را تنها برای انتخابات پارلمانی و مقابله با AKP و MHP، که هم در انتخابات پارلمانی و هم انتخابات ریاست جمهوری ائتلاف کرده اند، اعلام کردند. حزب کردی دموکراتیک خلق ها (HDP) نیز تصمیم گرفت صلاح الدین دمیرتاش رئیس مشترک پیشین این حزب را که اینک پشت میله های زندان است، به عنوان نامزد خود در انتخابات ریاست جمهوری معرفی کند.

پس از این تحولات اردوغان، که می گفت هدف کل بلوک اپوزیسیون کنار زدن وی از قدرت در انتخابات است (و البته چنین است)، حزب ملی گرا – مذهبی اتحاد بزرگ (BBP) را نیز به ائتلاف خود اضافه کرد تا 50 درصد آرا را در دور نخست انتخابات ریاست جمهوری 24 ژوئن برای خود تضمین کند.

تحلیل های اولیه بر آن بودند که اپوزیسیون به خاطر ناتوانی در معرفی یک نامزد مشترک، امید ناچیزی به پیروزی در مقابل اردوغان دارد. اما وقتی باغچلی گفت وی مظنون است به این که 100 هزار تنی که در حمایت از نامزدی آکشنر امضا کرده اند حامیان فتح الله گولن واعظ اسلامی متهم به طراحی و هدایت کودتای نافرجام 15 جولای 2016 علیه اردوغان بوده اند، همه چیز تغییر کرد. این اظهار نظر به سرعت با واکنش قلیچدار اوغلو مواجه شد و وی از اعضای تشکیلات CHP خواست برای همۀ نامزدهایی که به 100 هزار امضا نیاز دارند، امضا کنند. روز بعد هم آکشنر و هم کارا مولا اوغلو صاحب 100 هزار امضا شدند.

پس از آن قلیچدار اوغلو محرم اینجه نمایندۀ این حزب در پارلمان از استان غربی یالووا را به عنوان نامزد CHP در انتخابات ریاست جمهوری معرفی کرد. اینجه تا کنون دو بار برای تصدی رهبری حزب در مقابل قلیچدار اوغلو قرار گرفته و بازنده شده اما این سیاست درون حزب است. هواداران CHP معتقدند اینجه می تواند مردم را به شرکت در کمپین ها تشویق کند.

نخستین چیزی که اینجه اعلام کرد تجمع های نیم شبانه در ماه مبارک رمضان بود که روز 15 می آغاز می شود و مردمی که روزه می گیرند در این ساعات بیدارند. حرکت بعدی وی وعدۀ برداشتن «گام های شجاعانه» برای حل مسألۀ کردها و دیدار با دمیرتاش در زندان بود. اگر قلیچدار اوغلو دست به چنین اقداماتی می زد، می توانست واکنش درون CHP را در پی داشته باشد، اما وقتی اینجه چنین می کند طبیعی به نظر می رسد.

از ابتدا به نظر می رسید تاکتیک قلیچدار اوغلو این است که تعداد هر چه بیشتری نامزد ریاست جمهوری در مقابل اردوغان صف آرایی کنند. چرا که در انتخابات ریاست جمهوری سال 2014 نامزد مشترک نتوانست همۀ رأی دهندگان حامی اپوزیسیون را پای صندوق های رأی بکشاند. در سال 2014 حاصل یک به اضافۀ یک کمتر از دو شد. اینک اپوزیسیون امیدوار است با این تاکتیک رأی دهندگان هر چه بیشتری را علیه اردوغان جذب کند و به این ترتیب مانع انتخاب وی در دور اول شود، چرا که فرض بر این است رأی دهندگان از نامزد خود بیشتر حمایت می کنند تا از نامزد مشترکی که به آن اعتماد ندارند.

اگر این تاکتیک موفق عمل کند و اردوغان نتواند در دور اول انتخابات 24 ژوئن پیروز شود، آنگاه رئیس جمهور جدید ترکیه در دور دوم انتخابات در روز 8 جولای و از میان نامزدهایی که در دور نخست بیشترین آرا را کسب کرده اند، مشخص خواهد شد.

منبع: حریت

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه