پیام های سفر حیدر العبادی به‌ سلیمانیه‌ و اربیل

کردپرس: حیدر العبادی نخست وزیر عراق و رئیس ائتلاف النصر در انتخابات دوره چهارم مجلس نمایندگان عراق شامگاه چهارشنبه (٥ اردیبهشت 1397) به منظور گشودن دفتر این ائتلاف و آغاز تبلیغات انتخاباتی وارد سلیمانیه شد. العبادی با حضور نامزدهای ائتلاف النصر در سلیمانیه و حضور شماری از هواداران این ائتلاف با ایراد سخنانی، آغاز تبلیغات این ائتلاف را اعلام و تاکید کرد که مباحث "قومیتی نباید اساس تعامل با عراقی ها قرار گیرد، بلکه باید در این تعامل، اصل شهروندی مبنا قرار گیرد؛ خواه این شهروند یک کُرد یا عرب در بغداد باشد و یا هر شهروند دیگری با هر هویتی در کردستان."

رئیس ائتلاف النصر با اعلام این که دوران دیکتاتوری در عراق پایان یافته است بر پایبندی خود بر گسترش دمکراسی در این کشور تاکید کرد و از بنیاد نهادن عراقی جدید سخن به میان آورد و نقش نیروهای نظامی اقلیم کردستان در دفاع از عراق را ستود و گفت که نیروی پیشمرگ همچون ارتش عراق برای این کشور قربانی داده است.

حیدر العبادی روز بعد به اربیل رفت و در فرودگاه بین المللی مرکز اقلیم کردستان به صورت رسمی از سوی "نیچروان بارزانی" نخست وزیر اقلیم کردستان مورد استقبال قرار گرفت، اما از محور گفتگوهای میان طرفین خبری به رسانه ها درز نکرد.

حیدر العبادی در اربیل نیز به معرفی نامزدهای ائتلاف النصر پرداخت و در سخنانی در سالن کنفرانس های «سعد عبدالله» نسبت به افزایش همکاری ها بین دولت های فدرال و اقلیم کردستان در مرحله آینده ابراز امیداواری کرد و با بیان اینکه هیچ گونه تفاوتی بین کردها و عرب ها وجود ندارد، از بین رفتن سهمیه بندی سیاسی را خواستار شد و بر سازندگی در عراق تاکید کرد.

وی در خصوص وضعیت کرکوک که پس از رویدادهای 16 اکتبر 2017 و بازگشت نیروهای عراقی به آن به مسئله ای مناقشه برانگیز میان کردها و دولت عراق و حتی میان خود کردها تبدیل شده است، گفت: به تمام نیروهای عراقی در کرکوک و مناطق اطراف آن گفته ام که خواستار ریختن هیچ خونی بر زمین نیستم، زیرا خون تمامی عراقی ها برایم عزیز است و دوران تفاوت قائل شدن بین شهروندان عراقی سپری شده است، لذا ما هیچ تفاوتی بین شهروندان اربیل، سلیمانیه، بصره، الانبار، بغداد و میسان قائل نیستیم و قصد داریم عراق جدیدی به دور از فجایع و زندان ها بنا کنیم.

سفر حیدر العبادی به اقلیم کردستان پس از گذشت دو ماه‌ از آغاز دوباره‌ ارسال حقوق کارمندان اقلیم کردستان از سوی بغداد، به بحث مناقشه برانگیزی در صحنه سیاسی و فضای رسانه ای اقلیم کردستان به ویژه میان اتحادیه میهنی و حزب دمکرات کردستان تبدیل شد. طرفداران این دو حزب، دیگری را به پشتیبانی و استقبال از العبادی متهم کرده و نخست وزیر عراق و رئیس ائتلاف النصر در انتخابات پارلمانی را عامل قطع سهم بودجه و حقوق کارمندان و رویدادهای 16 اکتبر 2017 و کنترل دوباره نیروهای عراقی بر کرکوک و مناطق مشمول ماده140 معرفی کردند.

سایت رسمی حزب اتحادیه میهنی کردستان با عنوان "در اربیل برای العبادی فرش قرمز پهن شد" خبر ورود نخست وزیر عراق به مرکز اقلیم کردستان و استقبال رسمی نیچروان بارزانی نخست وزیر اقلیم کردستان از وی را پوشش داد و در پایان خبر، نوشت: العبادی طی چهار سال و از آغاز دوره نخست وزیری در سال 2014 تاکنون که چندین اختلاف عمیق سیاسی و اقتصادی میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق وجود دارد و لاینحل مانده‌ اند، حاضر به سفر به اربیل با هدف حل این اختلافات نشد، اما هم اکنون به منظور انجام تبلیغات انتخابات 22 اردیبهشت وارد اربیل شده است.

از سوی دیگر، برخی رسانه های اتحادیه میهنی در پوشش سفر العبادی به سلیمانیه این موضوع را برجسته نمودند که حیدر العبادی برای حضور در مراسم تشیع و تدفین پیکر جلال طالبانی رئیس جمهور فقید عراق حاضر به سفر به سلیمانیه نشد، اما برای انجام تبلیغات انتخاباتی به این استان سفر کرد.

در مقابل نیز، رسانه های حزب دمکرات کردستان، ضمن حملات شدید به حیدر العبادی به دلیل قطع بودجه اقلیم کردستان از سال 2014 و وقایع پسا رفراندوم و کنترل دوباره مناطق مورد مناقشه توسط نیروهای عراقی، به این سفر تاختند و پیش از هر چیز، نبود استقبال مردمی از وی و کاندیداهای ائتلاف النصر در سلیمانیه و اربیل را برجسته کردند. در این میان، شاخوان عبدالله نماینده کرکوک در مجلس نمایندگان عراق از لیست حزب دمکرات کردستان همزمان با سفر العبادی به سلیمانیه در صفحه شخصی خود به همه آن هایی که در اقلیم کردستان از وی استقبال کرده اند و یا استقبال خواهند کرد "لعنت" فرستاد، اما تنها 12 ساعت پس از انتشار این مطلب، نیچروان بارزانی نخست وزیر اقلیم کردستان و معاون دبیر کل حزب دمکرات کردستان در فرودگاه اربیل بر فرش قرمز از حیدر العبادی استقبال کرد.

هر چند در رسانه های رسمی و غیر رسمی حزب دمکرات انتقادی از این استقبال نشد، اما پوشش آن بسیار کم رنگ بود و انتظار می رود با توجه به وجود اختلافات در حزب دمکرات که "رفراندوم" نمود عینی آن بود؛ تنش ها در این حزب فزونی یابد. شایان ذکر است که نیچروان بارزانی معاون دبیر کل حزب کردستان از زمان تصمیم گیری برای برگزاری رفراندوم در 25 سپتامبر 2017 تا روز برگزاری رفراندوم در میتینگ های تبلیغاتی حضور نداشت و این مسعود بارزانی رئیس وقت اقلیم کردستان و رهبر حزب دمکرات و مسرور بارزانی عضو دفتر سیاسی حزب و رئیس دستگاه امنیت وابسته به پارتی بودند که به عنوان لیدر در همه کارناوال های تبلیغاتی استقلال حضور داشتند.

هیچ یک از شهروندان اقلیم کردستان و ناظران تحولات این اقلیم و عراق اظهارات نیچروان بارزانی در کنفرانس خبری روز برگزاری رفراندوم را از یاد نمی برند که تاکید کرد فردای رفراندوم قرار بر جدایی کردستان از عراق نیست و با اشاره به "پرچم عراق" در پشت سر خود، به خبرنگاران تاکید کرد که "این پرچم برای همیشه در اینجا خواهد ماند" و "مذاکرات با بغداد برای حل اختلافات از سر گرفته خواهد شد". همین رویکرد و مواضع نیچروان بارزانی بود که‌ در دوران بحرانی پسا رفراندوم برای اقلیم کردستان از وی معمار بازسازی روابط با بغداد، همسایگان و قدرت های منطقه‌ ای و جهانی پس از "نه‌" بانیان رفراندوم به‌ آن ها را، ساخت.

جدای از حواشی سفر حیدر العبادی به سلیمانیه و اربیل، این سفر که به عنوان اولین سفر تبلیغاتی یک نخست وزیر درعراق به استان های اقلیم کردستان به شمار می آید حاوی پیام هایی سیاسی بود.

اولین پیام سفر العبادی به اقلیم کردستان پس از رفراندوم 25 سپتامبر 2017 کمرنگ شدن سایه این رویداد بر روابط دو طرف می باشد. لازم به‌ ذکر است که طی چند ماه اخیر، نخست وزیر عراق بسیاری از محدودیت های اعمال شده بر کردستان به دلیل رفراندوم را برداشت و در این میان می توان به محدودیت های بانکی، قطع پروازهای خارجی در فرودگاه های اقلیم کردستان، قطع بودجه های درمانی و عمرانی و مسدود کردن مرزها با کشورهای همسایه و ارسال حقوق کارمندان اقلیم کردستان اشاره‌ داشت.

پیام دیگر سفر حیدر العبادی به اقلیم کردستان این بود که وی با انجام این سفر به همه عراقی به ویژه کردستانی ها اعلام کرد که بر خلاف گذشته و تصورات ایجاد شده، نزد نخست وزیر و رئیس یک ائتلاف انتخاباتی تفاوتی میان بصره و بغداد و اربیل و سلیمانیه نیست و عراق یک کشور واحد می باشد.

سنگربندی نیروهای پیشمرگ و نیروهای عراقی در 16 اکتبر 2017 و وقوع درگیری های پراکنده میان آن ها در کرکوک و آلتون کوپری (پردی) که کشته هایی از طرفین بر جای گذاشت، برجسته ترین موضوعی بود که مخالفان دولت مرکزی و بانیان رفراندوم پس از بازگشت نیروهای عراقی به کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه برای مانور سیاسی به‌ کار گرفتند و در اظهارات رسمی و غیررسمی، به عنوان دشمنی بغداد با کردها بر آن انگشت گذاشتند. حیدر العبادی نخست وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق که در رویدادهای 16 اکتبر و روزهای پس از آن از جمله "جابجایی نیرو با توافق با نیروهای محلی در کرکوک" برای بازگشت نیروهای عراقی به کرکوک و مناطق مورد مناقشه استفاده کرد و اعلام داشت این موضوع را چند روز قبل از 16 اکتبر به آمریکا هم اطلاع داده است، در سفر به اربیل و سلیمانیه از این مسئله غافل نماند. نخست وزیر عراق در سلیمانیه نقش نیروهای نظامی اقلیم کردستان در دفاع از عراق را ستود و گفت که "نیروی پیشمرگ همچون ارتش عراق برای این کشور قربانی داده است." همچنین در اربیل با بیان اینکه هیچ گونه تفاوتی بین کردها و عرب ها وجود ندارد، در خصوص وضعیت کرکوک گفت: "به تمام نیروهای عراقی در کرکوک و مناطق اطراف آن گفته ام که خواستار ریختن هیچ خونی بر زمین نیستم، زیرا خون تمامی عراقی ها برایم عزیز است و دوران تفاوت قائل شدن بین شهروندان عراقی سپری شده، لذا ما هیچ تفاوتی بین شهروندان اربیل، سلیمانیه، بصره، الانبار، بغداد و میسان قائل نیستیم و قصد داریم عراق جدیدی به دور از فجایع و زندان ها بنا کنیم."

اظهارات فوق و حضور در منزل شهید شیرکو فاتح شوانی از فرماندهان پیشمرگ که در مقابله با داعش در کرکوک جان باخت، پیام صریحی بود در خصوص یکپارچگی خاک و اتحاد میان عراقی ها با همه طیف های قومی و مذهبی آن که در اربیل مرکز اقلیم کردستان بیان شد؛ شهری که پروژه جدایی کردستان از عراق در آن جا کلید خورد. عدم دیدار حیدر العبادی با مسعود بارزانی رهبر حزب دمکرات کردستان نیز پیامی بود مبنی بر آغاز دورانی نوین در عراق که تحرک معتقدان به ایده های جدایی خواهی را بر نخواهد تابید.

این نکته را نیز نباید از نظر دور داشت که سفر حیدر العبادی به اقلیم کردستان برای انجام تبلیغات انتخاباتی در حالی انجام می شود که احزاب کردستانی از انشقاق و نبود اتحاد و یک گفتمان ملی رنج می برند و این نیز بر شمار کرسی های کردها در مجلس چهارم عراق تاثیر منفی خواهد گذاشت. بدون شک به دلیل ویژگی های انتخابات دوره چهارم و ضعیف بودن احتمال پیروزی قاطع یک ائتلاف انتخاباتی و تشکیل دولت از سوی یک جریان، هر یک از ائتلاف های انتخاباتی در بغداد پیروز انتخابات و مامور تشکیل دولت شوند، در تشکیل دولت ائتلافی نمی توانند کردها و جایگاه آن ها را در نظر نگیرند.

* حسن صالحی – سرویس عراق و اقلیم کردستان / خبرگزاری کردپرس