انتخابات و کُردها در کرکوک در کشاکش سیاست اتحادیه میهنی و حزب دمکرات کردستان
کردپرس: آینده مناطق مشمول ماده 140 قانون اساسی عراق موسوم به مناطق مورد مناقشه و در این میان، استان نفت خیز کرکوک که پس از رویدادهای 16 اکتبر 2017 بازگشت نیروهای عراقی و خروج نیروهای پیشمرگ را به خود دید، یکی از سوژه های رسانه ها و موضوعات مورد بحث در محافل سیاسی و تصمیم گیری به ویژه در سایه انتخابات پارلمانی عراق می باشد.
انتخابات پارلمانی دوره چهارم عراق در استان کرکوک در فضایی بسیار متفاوت تر از انتخابات دوره سوم خواهد بود. در انتخابات دوره سوم، نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان و مقامات کُرد مدیریت این استان را در کنترل کامل داشتند و لیست "برادری" متشکل از فراکسیون های کردستانی نیز اکثریت بلامنازع شورای استانی را به عنوان عالی ترین مرجع تصمیم گیری استان، در دست داشتند.
پس از برگزاری رفراندوم استقلال کردستان در 25 سپتامبر 2017 و وقایع 16 اکتبر همان سال، ورق برگشت و حاکمیت کُردها بر این استان پایان یافت. نجم الدین کریم استاندار وابسته به اتحادیه میهنی اما نزدیک به مسعود بارزانی و حامی برگزاری رفراندوم در کرکوک و ضمیمه شدن این استان به اقلیم کردستان از سوی نخست وزیر عراق برکنار و راکان جبوری عرب به عنوان سرپرست منصوب گردید. اعضای شورای استانی به ویژه 12 عضو فراکسیون حزب دمکرات و فرماندار کرد وابسته به این حزب نیز کرکوک را ترک کردند و تاکنون حاضر به بازگشت به استان و انجام امورات نشده اند. حزب دمکرات همچنین با اشغالی توصیف کردن کرکوک و غیرعادی خواندن اوضاع این استان، شرکت در انتخابات پارلمانی در کرکوک را بایکوت کرد. در مقابل، دیگر احزاب کردستانی در انتخابات این استان شرکت کرده و در این میان اتحادیه میهنی که دارای پایگاه سنتی در این استان است و در دوره قبل بیشترین کرسی های کرکوک را در پارلمان در اختیار داشت، ضمن رد ادعاهای حزب دمکرات کردستان؛ انگشت اتهام را در بسیاری از مسائل به سوی حزب دمکرات دراز کرده و این حزب را عامل مشکلات کرکوک می داند.
کردپرس در مصاحبه با روند ملا محمود معاون مسئول شاخه اتحادیه میهنی کردستان در کرکوک به بررسی وضعیت کرکوک و رقابت های انتخاباتی در این استان پرداخته است که در ادامه می خوانید:
کردپرس: فضای حاکم بر تبلیغات انتخابات مجلس نمایندگان عراق در کرکوک چگونه است؟
روند ملا محمود: تاکنون همه امور در عالی‌ترین شرایط به‌پیش می رود. ازنظر اداری، سیاسی و امنیتی هیچ مشکلی در انجام تبلیغات و فعالیت های حزبی نداریم. همه لیست‌های انتخاباتی از همه طیف های قومی و مذهبی بدون مشکل مشغول تبلیغات هستند و هیچ یک از طرف ها برای دیگران مشکلی ایجاد نکرده است. از سوی نهادها و نیروهای امنیتی کرکوک نیز هیچ برخورد غیر قانونی و غیر منطقی صورت نگرفته است. تبلیغات احزاب و لیست‌های کُرد هم با شور فراوان و مشارکت خوب مردم در حال انجام است. تصور ما این است که اگر شرایط بدین گونه به‌پیش رود و مداخلات خارجی صورت نگیرد، وضعیت به همین منوال به‌پیش خواهد رفت و انتخابات بدون مشکل برگزار خواهد شد.
کردپرس: پس به این ترتیب از سوی استانداری و نیروهای امنیتی استان کرکوک برای احزاب و لیست‌های کُردی در روند تبلیغات و فعالیت های حزبی مشکلی ایجاد نشده است؟
روند ملا محمود: تا این لحظه که با شما حرف می زنم هیچ مشکل و ممانعتی ایجاد نشده است و وضعیت عادی است و تبلیغات احزاب و لیست‌های کُردی همچون دیگر لیست ها در حال انجام است و شاهد فشار یا ممانعتی نبوده ایم.
کردپرس: اعلام عادی بودن وضعیت در کرکوک و آزادی عمل احزاب و لیست‌های کردستانی در این استان، از سوی شما که در شهر کرکوک حضور دارید در حالی است که برخی احزاب و جریان های سیاسی و رسانه ای تصویری دیگر از این شهر به مخاطبین ارائه می دهند؛ دلیل و اهداف ناامن جلوه دادن کرکوک و القای این ذهنیت که کُردها در کرکوک تحت فشار و ظلم هستند، چیست؟
روند ملا محمود: به عقیده من سران حزب دمکرات کردستان (پارتی) دشمنان واقعی کرکوک هستند و خود آن ها به دنبال آن بودند که کرکوک به وضعیت کنونی دچار و با مشکل مواجه شود. حزب دمکرات کردستان انتخابات مجلس نمایندگان عراق در کرکوک را بایکوت کرده است و این در حالی است که کادرهای این حزب در کرکوک این تصمیم را مناسب نمی دانند، اما در سطوح عالی و رهبری این حزب این تصمیم به آن ها تحمیل شده است. در عین حال برخی از رسانه های فرافکن این حزب به دنبال القای ناامن جلوه دادن کرکوک و وضعیت مطلوب خود هستند، وگرنه شرایط کنونی کرکوک واضح و شفاف است و همه طرف های سیاسی در پروسه تبلیغات و فعالیت ها حضور دارند و هیچ طرفی مشکل خاصی ندارد. احزاب و لیست‌های کردستانی هم در کنار دیگر طیف ها مشغول انجام تبلیغات انتخاباتی هستند و برنامه های خود را به مردم اعلام می کنند. پیش تر نیز اگر برخی از احزاب سیاسی بنا به درخواست حزب دمکرات کردستان سیاستی مشابه این حزب را در پیش گرفته بودند، اما هم‌اکنون آن ها نیز در داخل کرکوک مشغول تبلیغات و فعالیت انتخاباتی هستند.
حزب دمکرات کردستان که تصمیم به بایکوت انتخابات در استان کرکوک گرفت، قصد دارد به مردم القا کند که بهترین تصمیم را اتخاذ کرده است و در مقابل، احزاب دیگر که در انتخابات کرکوک شرکت کرده اند تصمیم نامناسب و بدی اتخاذ کرده اند. تنها هدف این حزب همین مسئله است و بس و هیچ موضوع دیگری در میان نیست. متأسفانه این مسئله و چنین رویکردی کُردها را از مسائل اساسی و کسب دستاوردهایشان دور خواهد کرد. امیدوارم حزب دمکرات کردستان بار دیگر در این سیاست خود بازنگری کند.
کردپرس: در دوره سوم مجلس نمایندگان عراق کُردها و به ویژه اتحادیه میهنی کردستان، بیشتر کرسی های استان کرکوک را در مجلس در اختیار داشتند. با توجه به رویدادهای یک سال اخیر به ویژه رفراندوم و 16 اکتبر 2017 که این استان بار دیگر به کنترل دولت مرکزی درآمد؛ پیش‌بینی شما از نتیجه انتخابات در کرکوک و آرای کُردها چیست؟
روند ملا محمود: اگر هم طیف های قومی دیگر به کُردها رأی ندهند، کُردها در کرکوک دارای استحقاقات انتخاباتی خاص خود هستند. دیگر طیف ها هم دارای استحقاق انتخاباتی خود هستند. بر این عقیده ام با تداوم وضعیت موجود کُردها استحقاق انتخاباتی خود را بار دیگر کسب خواهند کرد. بیش از نیمی از ساکنان کرکوک کُرد هستند و در انتخابات پیشین نیز به دلیل این که ما خدمات بهتری را به ارائه داده بودیم و همه ارکان قدرت در دست کُردها بود؛ شاید آرای کُردها بیشتر بوده باشد، اما کُردها در این دوره از انتخابات بار دیگر استحقاق انتخاباتی خود را کسب خواهند کرد.
کردپرس: طی هفته های اخیر گزارش هایی مبنی بر انجام مذاکرات برای بازگشت نیروهای پیشمرگ به کرکوک منتشر و برخی مقامات سیاسی و نظامی اقلیم کردستان نیز دراین‌باره اظهارنظر کردند. آیا چنین موضوعی مطرح است و شما از این مذاکرات اطلاع دارید؟
روند ملا محمود: در خصوص این موضوع میان کُردها اختلافاتی وجود دارد و هم‌زمان بر این عقیده نیستم که در مقطع کنونی سیاست و برنامه بغداد این باشد که نیروهای پیشمرگ بار دیگر به کرکوک باز گردند، زیرا هم اکنون همه طرف های سیاسی در بغداد در تلاش برای کسب پیروزی لیست‌های انتخاباتی خود در انتخابات مجلس نمایندگان عراق هستند. به همین دلیل، اجرایی کردن این تصمیم در مقطع کنونی دشوار به نظر می رسد.
کردپرس: در رابطه با موضوع بازگشت نیروی پیشمرگ به کرکوک از میانجی گری آمریکا و انگلیس میان اربیل و بغداد سخن به میان آمده است. آیا چنین چیزی صحت دارد؟
روند ملا محمود: مطمئناً آن ها نیز حضور دارند و در منطقه هم هستند و از نیروی پیشمرگ و آرامی منطقه نیز حمایت می کنند، اما کُردها در مسئله رفراندوم چنان یک‌جانبه برخورد کردند و به توصیه هیچ کس حتی دوستان خود گوش ندادند و اعتنایی به آن ها نکردند که شاهد رویدادها چند ماه اخیر و وضعیت موجود هستیم در این باره سخن بسیار است که گفته شود.
کردپرس: قرار بود استاندار کرکوک بار دیگر به یک شخصیت کُرد و در این میان به حزب اتحادیه میهنی برسد، علیرغم گذشت چند ماه از تعیین سرپرست برای استانداری کرکوک هنوز هم استاندار کُرد آن معرفی نشده است، دلیل این امر چیست؟
روند ملا محمود: از سال 2005 تاکنون مسئله شورای استانی کرکوک لاینحل و معلق مانده است و انتخابات شورای استانی در کرکوک برگزار نشده است و به همین دلیل، کرکوک تحت فرمان و اختیار پل برمر حاکم غیرنظامی وقت آمریکا در عراق می باشد و بر این اساس استاندار باید توسط شورای استانی تعیین شود. هم اکنون حزب دمکرات کردستان در شورای استان کرکوک دارای 12 کرسی می باشد. حزب دمکرات کردستان از سر عمد، اجازه بازگشت آن ها و شرکت در شورای استانی را نمی دهد تا یک استاندار کُرد برای این استان تعیین نشود؛ زیرا آن ها تمام توان خود را بر شکست کُرد در کرکوک متمرکز کرده اند. وضعیت به گونه ای است که فرماندار آن ها در کرکوک به کرکوک بازگشته و مرخصی می گیرد و بار دیگر کرکوک را ترک می کند و حاضر به حضور در محل کار و انجام وظایف محوله نیست. 12 عضو شورای استانی کرکوک از حزب دمکرات کردستان هنگام پرداخت حقوق ماهیانه به کرکوک باز می گردند و حقوق خود را دریافت می کنند، اما حاضر نیستند در جلسه شورای استانی حضور یابند تا یک شخصیت کُرد را برای استانداری کرکوک انتخاب کنند.
کردپرس: به عقیده شما چرا حزب دمکرات کردستان در کرکوک این رویکرد و سیاست را که شما تشریح کردید در پیش گرفته است و هدف آن ها چیست؟
روند ملا محمود: حزب دمکرات کردستان، کرکوک را عرصه و میدان فعالیت خود نمی داند و خود را در موضع ضعف می بیند و با تمام قدرت حزبی و همچنین قدرت و اختیارات دولت اقلیم کردستان در کرکوک و فشارهایی که بر اتحادیه میهنی کردستان و مردم کرکوک وارد آورد، اما میزان آرای آن ها در انتخابات به اندازه جبهه ترکمانی بوده است و به همین دلیل نیز حزب دمکرات کردستان به همه انحا مخالف کرکوک است و نمی‌خواهد این استان به اقلیم کردستان ضمیمه شود. دلیل و مدرکم برای این اظهارات این است که دو بار در شورای استانی کرکوک نامه رسمی تقدیم پارلمان و دولت اقلیم کردستان عراق شد تا کرکوک به اقلیم کردستان الحاق گردد؛ اما آن ها با این امر و درخواست موافقت نکردند.
مصاحبه و ترجمه: حسن صالحی- سرویس عراق و اقلیم کردستان / خبرگزاری کردپرس
دیدگاه کاربران