توسعه به شرط تخریب زیست بوم قروه/صدای بحران آب شنیده می شود
به گزارش خبرنگار کردپرس، شهرستان قروه از منظر بحران های زیست محیطی در وضعیت مطلوب توصیف نمی شود، دیدگاهی که حتی حامیان محیط زیست به آن اعتقاد دارند.
با وجود وضعیت نامطلوب منطقه اما نفس راحتی که مدیران در برابر هشدارهای مشکلات زیست محیطی که هر روز از گوشه و کنار به گوش می رسد، می کشند، باعث شده گروهی که دلسوزی بیشتر به محیط زیست دارند حرف از بحران هایی بزنند که در سایه همین خیال راحت مدیران بیشتر شده و اگر دیر بجنبیم وضعیت قروه را به مراتب بدتر از حال خواهد کرد.
از جمله کمبود آب با افت سطح آب های زیرزمینی که در ادامه گرفتاریهایی ازجمله شوری خاک را به دنبال داشته، رشد صنایع بی توجه به محیط زیست، اجرای پروژه های عمرانی که مواریث زیستی را تغییر می دهد و معضل پسماند با رشد جمعیت دغدغه هایی است که این روزها فکر و ذهن مدافعان محیطزیست را به خود مشغول ساخته تا شاید بتوانند نظر مدیری را برگردانند و یا صاحب صنعتی را ملزم به رعایت پیوست های زیست محیطی کنند.
در همین راستا «محدثه مقدم نصاری»؛ مدیر پروژه زیست و آب شرکت صنعتی فانکو تحت نظارت آلمان که اخیراً برای یک تحقیق علمی و میدانی در خصوص توجه واحدهای تولیدی به محیط زیست و همچنین ارزیابی زیست محیطی با اجرای پروژه های صنعتی و شهری، به شهرستان قروه آمده است، در گفت و گو با خبرنگار کردپرس نسبت به توسعه ای که تخریب زیست بوم در قروه به همراه دارد هشدار داده و معتقد است این روزها صدای پای بحران آب بیشتر از قبل شنیده می شود.
* به نظر شما با توجه به تحقیقاتی که انجام داده اید واحدهای تولیدی موجود در شهرستان تا چه حد دغدغه صیانت از محیط زیست را دارند؟
آنچه من در این مدت در تحقیقاتم به آن رسیدم نشان می دهد در بیشتر مواقع واحدهای تولیدی و صنعتی با قوانین زیست محیطی آشنا نیستند. برای مثال من به واحد تولیدی مراجعه کردم و به مدیر واحد گفتم که این واحد جزو صنایع آلاینده به حساب می آید که این به معنی کسر یک درصد از فروش واحد کارخانه است و متأسفانه وی بعد از نگاهی به من بی تفاوت نسبت به این مسئله رفت.
هرچند شهرستان قروه صنعتی نیست اما متأسفانه بسیاری از واحدها به دغدغه های زیست محیطی توجه ندارند و مسائل زیست محیطی را در اولویت آخر خود می دانند. به طوری که واحد تولیدی انتظار دارد تمامی مراحل دایر کردن خط تولید خود را سپری کند و در نهایت به حوزه محیط زیست توجه نشان دهد.
* آیا اهرم قانونی بازدارنده برای تغییر این روند فکری، وجود دارد؟
طی بررسی های انجام شده عمده مشکلات زیست محیطی واحدهای تولیدی این است که یا به تصفیه هوا یا فاضلاب یا پسماند بی توجهاند.
در واقع مسیر درست این است که واحد بی توجه پروانه بهره برداری نگیرد و مسئولان هم پیگیر این موضوع باشند که پیوست محیط زیستی بگیرد. برای اینکه واحد تولیدی با آگاهی در مسیر درست قرار گیرد باید کارشناسان و مشاوران اطلاعات لازم را به تولید کننده ارائه دهند تا الزامات را رعایت کند. به عنوان مثال حداقل ۱۰ درصد از مساحت واحد تولیدی باید به ایجاد فضای سبز اختصاص یابد با این وجود برخی واحدها عملاً تمکین نمی کنند.
البته اهرم قانونی این است که پروانه صادر نشود که در برخی مواقع مورد غفلت است. با توجه به رویکرد دولت مبنی بر اینکه صنعت محور توسعه باشد با توجه به مشکلات فعلی اگر مسیر را اشتباه طی کنیم دچار بحران خواهیم شد.
* کدام دسته از صنایع در قروه زیست بومها را تهدید می کنند؟
دغدغه اصلی صنایع آب بر است. بی شک این صنایع در آینده مشکل آفرین خواهند بود. در دشت های قروه روز به روز از افت سفره های زیرزمینی خبر می رسد و تأکید باید در استقرار صنایع و توجه به دو بخش رعایت ضوابط استقرار و نحوه فعالیت خود واحد باشد.
چیزی که من به آن پی بردم این است که در ضوابط استقرار از جمله فاصله ایجاد واحد تولیدی براساس حداقل ها مثلاً از حوزه مسکونی عنوان می شود اما متأسفانه در برخی مواقع مورد بی توجهی قرار می گیرد.
* در گزارش تحقیقات شما اعلام شده که ارزیابی زیست محیطی باید برای الزامات صنعتی شدن شهرستان مدنظر قرار گیرد، این ارزیابی به چه صورت است؟
ببینید ابتدا باید بگویم ما اگر مسیر را اشتباه طی کنیم خیلی طول نمی کشد که با مشکلات زیستم حیطی مواجه شویم. برای صنعتی شدن باید در راستای پتانسیل های موجود که با کمترین هزینه قابلیت ایجاد دارد، حرکت کرد.
به عنوان مثال در این شهر در حوزه کشاورزی معضل خام فروشی وجود دارد آن هم در وضعیتی که با برخورداری از یک درصد مساحت کشور، چهار درصد از محصولات کشاورزی را تولید می کند. این یعنی به صنایع تبدیلی نیاز داشته و استقرار صنایعی مانند فولاد و ... باید در اولویت های بعدی باشد.
از دیگر ظرفیت های موجود، معادن است که اگر مغفول باشد و به این شیوه بهره برداری ها ادامه یابد طولی نمی کشد که ایران به گورستان بزرگ معادن کشور تبدیل می شود و در نهایت سهم این منطقه در معادن سود اقتصادی ناچیز خواهد بود در واقع در بهره برداری از معادن باید ارزش افزوده ملاک اصلی باشد و صرفاً بهره برداری و خام فروشی آفت است.
* شما به بحران های آبی اشاره کردید. تا چه حد راهکار انتقال آب از منظر زیست محیطی راهگشا است؟
تا جایی که من متوجه شدم هر چند انتقال آب برای نیاز آشامیدنی عنوان شده اما شخصاً اعتقادی به انتقال ندارم. تأکید من بر این است که آب هر حوزه در همان حوزه مصرف شود و اگر کمبودی هم هست با مدیریت منابع مصارف همان حوزه جبران شود.
البته در این مورد باید قروه را مستثنی کرد چرا که گویا راهکاری به جز انتقال آب برای آن باقی نمانده است. اما باید دانست که انتقال آب، هم برای پاییندست و هم بالادست اثرات منفی دارد و در آینده خطرات زیست محیطی مختص به خود را خواهد داشت. اما با این وجود برای تأمین آب آشامیدنی تا حدودی انتقال آب پذیرفتنی است.
* در گزارش تحقیقی خود وضعیت روستاها را هم ذکر کردید. عمده مشکلات زیست محیطی روستاهای قروه را بیان کنید؟
خوب است که شما به عنوان یک خبرنگار گزارش کار من را مرحله به مرحله مطالعه کردید و از این بابت خرسندم. اما در پاسخ به سؤالتان باید بگویم مشکل اصلی این است که صدای بحران آب شنیده می شود. افت سفره های آبی معضل بزرگی است که به عنوان مثال به دلیل اینکه کشاورزی محور توسعه شهرستان است این حوزه را به جد متأثر می سازد و در زندگی شهری و روستایی تأثیرگذار خواهد بود.
علاوه بر این هم در شهر و هم در روستا دغدغه جدی مدیریت پسماند وجود دارد. براساس قانون پنجم تا پایان سال 94 دفع زباله ممنوع اعلام شده و به ویژه شهرهایی با جمعیت بالای ۲۰۰ هزار نفر خانوار باید از روش های جدید برای بازیافت زباله استفاده کنند که طی بررسیهای لازم تحقق آن نه تنها برای قروه که در مرکز استان هم امکانپذیر نیست.
مدیریت پسماند شهرستان با بلاتکلیفی مواجه است و هرچند طرح هایی مانند تفکیک از مبدأ زباله یا راه اندازی کارخانه بازیافت عنوان می شود، تاکنون هیچ یک به فرجام نرسیده و حتی شما اگر زباله را تفکیک کنید در هنگام جمع آوری با هم جمع آوری می شوند و خبری از تفکیک نیست.
در روستاها هم وضع به همین شکل است و من تنها ناظر اجرای قوانین مدیریت پسماند بودم و هرچند هشدارهای لازم عنوان می شود اما هنوز در مدیریت پسماند برنامه منسجمی را ندیدم.
* برخی معتقدند برنامه های پاکسازی طبیعت و محیط زیست خروجی مطلوبی ندارد و صرفاً نمادین است. آیا موافق این دیدگاه هستید؟
در مدیریت پسماند باید مسیر درست طی شود. برنامه های پاکسازی شیوه صحیحی نیست و در مدیریت پسماند باید از قدم اول که همان تفکیک زباله و آموزش خانواده ها برای اجرای این مهم است اقدام شود.
بنده معتقدم همین برنامه جمع آوری روزانه زباله تا حدودی شهروندان را برای تولید زباله راغب کرده است. بی آنکه خود این اقدام به دنبال چنین دستاوردی باشد. باید با طی مسیرهای درست و راه اندازی کارخانه بازیافت بتوان وضعیت مدیریت پسماند قروه را به شکل مطلوبی رساند.
* مهمترین مسئله ای که در تحقیقات شما به صورت تخصصی مطرح شده بود بحث نفوذ شیرابه به آبخوان منطقه جنیان قروه بر اثر انباشت زباله بود. مسئله ای که چند ماهی است در این شهر مورد اعتراض قرار گرفته، در این خصوص چه نتایجی را به دست آوردید؟
البته در این زمینه من به موارد بسیار خطرناکی همچون احتمال نفوذ شیرابه به آبخوان زیرزمینی برخورد کردم و یکسری آزمایش های زیستی محیطی انجام داده ام و اگر پاسخ این آزمایش ها مثبت باشد تمامی روستاهای بهره مند از آبخوان در معرض خطر جدی و ناگواری قرار خواهند گرفت.
اما اجازه دهید پاسخ کامل تر و مطمئن تر را پس از تکمیل آزمایش ها و پیگیری نتایج به صورت مفصل و جدا بیان کنم چون این مورد حساسیت بالایی داشته و امکان دارد نوعی تنش اجتماعی ایجاد کند.
* در ادامه گزارش، شما به ساخت شهرک های جدید مسکونی اشاره کرده بودید. این مورد در قروه چه تبعات منفی زیست محیطی داشته است؟
بله ما تأکید داریم که شهرسازی و توسعه شهری براساس طرح جامع و تفضیلی باشد و اگر مطالعات در این خصوص به شکل مناسبی انجام گیرد نباید مشکلی ایجاد شود.
در واقع از جمله مشکلات توسعه شهرک ها، مسکن مهر است که یک پروژه عجله ای بود و به دلیل اینکه نیاز مبرم به مسکن احساس می شد از برخی مطالعات صرف نظر شد. وقتی یک ساختمان احداث می شود مالک نزدیک به دو سوم عمر خود را در آن سپری می کند پس توجه به مبلمان مطلوب شهری در سلامت زندگی شهروندان مؤثر است.
همچنین از دیگر مشکلات، موضوع فاضلاب مساکن مهر است که در مسکن مهرهای قروه بسیار مشاهده می شود. علاوه بر این تغییر کاربری به ویژه تغییر کاربری فضاهای سبز اغلب بی توجه به معوض صورت می گیرد. به عنوان مثال گفته می شود معوض فضای سبزی که به کاربری مسکونی یا تجاری تبدیلشده کجا است و متأسفانه برای این پرسش پاسخ های مطلوبی طرح نمی شود.
به هر حال انتظار می رود در توسعه صنعتی و شهرنشینی و حتی توسعه روستاها ملاحظات زیست محیطی به جد مورد توجه قرار گیرد.
گفت و گو: زیبا امیدی فر
دیدگاه کاربران