کُردها ابزار روسیه برای مدیریت روابط در منطقه / ضدیت با کُردها عنصر اصلی سیاست در ترکیه
تعامل کردهای ترکیه با دولت ترکیه به رهبری حزب عدالت و توسعه و نیز جنگ داخلی در سوریه و ظهور داعش در عراق و تاثیر آن بر تحولات اقلیم کردستان از جمله مهم ترین تحولات مربوط به کردها در چند سال اخیر بوده است. خبرگزاری کردپرس به منظور بررسی این تحولات، مصاحبه هایی با کارشناسان حوزه های مختلف انجام داده است. دکتر ژین باجالان پژوهشگر حوزه تاریخ با تاکید بر مسائل خاورمیانه و کُردها این بار به سوالات کردپرس در مورد تحولات کنونی در ارتباط با کردها پاسخ داده است. دکتر ژین در کل معتقد است کشورهای قدرتمند جهان از جمله روسیه و آمریکا به کردها به عنوان ابزاری برای پیشبرد روابط و تعاملات خود در منطقه خاورمیانه استفاده می کنند. وی معتقد است سیاست روسیه در قبال کُردها خصمانه تر از سیاست آمریکاست و از کردها به عنوان ابزاری مفید برای مدیریت روابط خود با کشورهای منطقه استفاده می کند.
متن کامل مصاحبه دکتر ژین باجالان با خبرگزاری کردپرس:
کردپرس: آخر بازی را در سوریه چگونه می بینید؟ آیا کردها می تواند با عفرین یا بدون عفرین یک منطقه خودمختار برای خودشان داشته باشند؟
دکتر ژین باجالان: واقعیت این است که حزب کردی اتحاد دموکراتیک سوریه یا pyd نه تنها مناطق کردنشین سوریه بلکه برخی مناطق و روستاهای عمدتا عرب نشین را نیز تحت کنترل خود دارد. از منظر آمریکا نمی توان گفت که حمایت گسترده از نیروهای دموکراتیک سوریه که وابسته به pyd هستند در میان اعراب چگونه تفسیر خواهد شد. با این وجود، به نظر می رسد که نیروهای کرد یک کیان مستقل در بخش بزرگی از شمال سوریه تاسیس می کنند. علاوه بر آن، به نظر می رسد که ایجاد این کیان مستقل در مناطق عمدتا کردنشین با استقبال زیادی روبه رو خواهد شد. باید یادآوری کرد که این مسئله تا حد زیادی حاصل خارج شدن بخش های زیادی از کشور سوریه از کنترل دولت مرکزی در سال 2011 است. مطمئنا نیروهای کرد سوریه توسط حمایت های نظامی آمریکا از سال 2014 تاکنون که در قالب مبارزه با داعش آن را دریافت کردند قدرتمند شده اند. در حقیقت، بدون حمایت آمریکا انجام عملیات نظامی در رقه پایتخت داعش قابل انجام نبود. باید اشاره کرد که روژاوا یا مناطق تحت کنترل کردهای سوریه توسط امپریالیسم غربی تاسیس نشده است. این اتفاق نتیجه موقعیت های خاص محلی بوده است.
در نهایت، یا دولت سوریه به نوعی با ایجاد یک منطقه خودمختار غیررسمی که ترکیه نیز با آن موافق باشد رضایت می دهد و یا نیروی نظامی قابل توجهی برای به محاق بردن مسئله کرد در سوریه مورد نیاز خواهد بود.
ترکیه به وضوح خواستار استفاده از چنین خشونتی است اما ترکها محدودیت دارند و فقط می توانند به عفرین حمله کنند زیرا این منطقه از دیگر مناطق تحت کنترل کردها جدا افتاده و در حوزه نفوذ روسیه قرار دارد. علیرغم ادبیات تند رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه، تلاش برای حمله نظامی به دیگر مناطق تحت کنترل کردها و مناطقی که نیروهای آمریکا حضور دارند ناسنجیده خواهد بود. علاوه بر آن میزان مقاومت کردها در عفرین نشان می دهد که حتی اگر آمریکا نیروهایش را از سوریه خارج کند گسترش جنگ هزینه های بسیار سنگینی در پی خواهد داشت. بنابر این به طور خلاصه باید گفت که نمی توان پایان بازی را در سوریه پیش بینی کرد. اما این فرضیه که حتی اگر عفرین سقوط کند کردهای سوریه در آینده ای قابل پیش بینی به نوعی کیان مستقل دست می یابند منطقی است بویژه اگر نیروهای آمریکا در منقطه بمانند.
کردپرس: آمریکا از کردها و سپس از سوریه چه می خواهد؟ آیا روژاوا یا مناطق کردنشین سوریه جایی است که آمریکا با توجه به ارتباطات خود با ترکیه، سوریه و عراق بخواهد جایگاهی مستحکم بسازد؟
دکتر ژین باجالان: من واقعا نمی دانم. حتی خود آمریکایی ها نیز نمی دانند که از کردها و سوریه چه می خواهند. مطمئنا در ابتدای جنگ داخلی در سوریه، ایالات متحده، عربستان و ترکیه به دنبال تغییر رژیم در دمشق بودند. به نظر می رسد همراهی و همگاهی ایران و روسیه با دولت بشار اسد مسئله تغییر رژیم در سوریه را تقریبا غیرممکن کرده است. البته از نظر آمریکا مسئله حضور داعش در سوریه است. با این حال، من فکر نمی کنم که تفکر داشتن برنامه طولانی مدت برای حضور در سوریه بعد از نابودی کامل داعش وجود داشته باشد.
کردپرس: رابطه روسیه با کردها را در عراق، سوریه و ترکیه چگونه می بینید؟
دکتر ژین باجالان: روسیه مانند تمام قدرت های اصلی از جمله ایالات متحده و کشورهای اروپایی سیاست خاصی به نام سیاست ترکیه، سیاست سوریه، سیاست عراق و سیاست ایران برای خود دارد. اما روسیه برنامه سیاسی خاص برای کردها ندارد. موضع روسیه در قبال کردها کاملا در راستای عملکرد رابطه این کشور با کشورهای مذکور است. واضح تر بگوییم، سیاست روسیه حتی در مقابل سیاست آمریکا در قبال کردها بدبینانه تر و دژخیمانه تر است. روسیه کردها را ابزاری مفید برای مدیریت روابط با قدرت های منطقه ای در خاورمیانه می بیند که دارای جمعیت کرد هستند.
کردپرس: آیا به این باور دارید که حل مسئله کرد در ترکیه می تواند به حل اختلافات میان ترکیه و کردهای سوریه کمک کند؟
دکتر ژین باجالان: بله. نه تنها حزب حاکم عدالت و توسعه بلکه حزب جمهوری خواه خلق ترکیه یا CHP که میراث دار حزب آتاتورک و نمایانگر تفکر ناب ناسیونالیسم سکولار بوده که ترکیه را در قرن گذشته اداره کرده، از عملیات نظامی این کشور علیه کردها در سوریه حمایت کرده است. طرفداران حزب جمهوریخواه خلق نه تنها مخالف رویکرد اسلامی حزب عدالت و توسعه هستند بلکه به همان نسبت اگر نه بیشتر، مخالف کردها هستند. نمایندگان حزب جمهوریخواه خلق با رای خود به دولت اجازه دادند رهبران حزب کردی دموکراتیک خلق ها یا HDP بازداشت و محاکمه شوند. آنها همچنین از تهاجم و تصرف عفرین حمایت کردند. بنابر این منصفانه است بگوییم که ضدیت با کردها عنصر اصلی سیاست در ترکیه است. بیم ترکها از کردهای سوریه نشات گرفته از مشکلات داخلی آنهاست. اگر مسئله کردها در ترکیه به صورت مسالمت آمیز حل شود ترکیه قادر خواهد بود تعامل سازنده ای با کُردها در خارج از مرزهای خود داشته باشد.
کردپرس: آیا دولت اقلیم کردستان و بغداد با توجه به مذاکرات اخیر می توانند به توافق برسند؟
دکتر ژین باجالان: اطلاعات کافی برای پاسخ دادن به این سوال را ندارم.
کردپرس: با توجه به ائتلاف های جدید سیاسی در اقلیم کردستان برای نمونه ائتلاف میان برهم صالح و برخی گروهها، آیا می توان گفت که این مسئله باعث ایجاد تغییر در موازنه قدرت در اقلیم کردستان می شود و یا به عبارت دیگر، این مسئله باعث می شود که دو حزب عمده دموکرات و اتحادیه میهنی دیگر در قدرت نباشند؟
دکتر ژین باجالان: خوب، هیچ کس نمی داند. با این حال، این مسئله قابل توجه است. علیرغم وجود پارلمان( که هر وقت حزب دموکرات از آن راضی نباشد تعطیل می شود) و دیگر نشانه های تصنعی دموکراسی در اقلیم کردستان، ایجاد تغییر در اقلیم کردستان بسیار مشکل است. احزاب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی احزابی معمولی نیستند که بر سر حکم رانی با هم رقابت کنند. آنها اقتصاد، نیروی نظامی و رسانه ها را در اقلیم کردستان در قبضه خود دارند. سیستم های اصلی اقتصاد رانتی که باعث برجا ماندن سیستم می شود هنوز در اقلیم کردستان وجود دارد. من نمی دانم چه قدر می توان با وجود ادامه سیستم فعلی تغییر ایجاد کرد. انتخابات بعدی یک آزمون برای این مسئله خواهد بود. اگر حزب دموکرات و اتحادیه میهنی در انتخابات آزاد ببازند، آیا حاضرند قدرت را واگذار کنند؟ اگر نه، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
کردپرس: بر این باور هستید که بغداد بتواند اقلیم کردستان را تحت سیطره کامل خود قرار دهد به طوری که دیگر نتوان اسم منطقه خودمختار روی آن گذاشت؟
دکتر ژین باجالان: من شک دارم که آنها (مقامات بغداد) چنین تمایلی داشته باشند و یا بتوانند چنین اقدامی انجام دهند. هدف از بازپس گیری کرکوک تحقیر اقلیم کردستان و کنترل نفت بود که به اهداف خود نیز رسیدند.
کردپرس: آیا کردهای عراق می توانند روزی به نتیجه رفراندوم 25 سپتامبر 2017 برای اعلام استقلال استناد کنند؟
دکتر ژین باجالان: شکی وجود ندارد که کردهای عراق خواهان تاسیس کشور مستقل هستند اما بیشتر مردم می دانند که استقلال زمانی معنی پیدا می کند که جامعه بین الملل آن را به رسمیت بشناسند.
کردپرس: چرا کشورهای غربی این روزها زیاد در مسئله بحران اقلیم کردستان دخالت نمی کنند؟
دکتر ژین باجالان: زیرا کشورهای غربی ارتباطات بین المللی را از منظر دولت- ملت می بینند. کردهای عراق هویت دولت-ملت ندارند. بنابر این، همیشه سیاست این کشورها در قبال کردها به سیاست آنها در قبال کشورهایی که کردها در آن زندگی می کنند ارتباط دارد.
کد خبرنگار: 40101
دیدگاه کاربران